İran Savaşı Güney Kafkasya'yı nasıl etkileyecek?

• gdh’a konuşan Azerbaycanlı milletvekili Elçin Mirzebeyli sürecin “yapısal” risk taşıdığını söyledi.
• Mirzabeyli’ye göre, askeri tırmanma bölgesel güç dağılımını değiştirebilir.
• Mirzabeyli, “Enerji ve transit taşımacılık koridorlarında kırılganlık artabilir.” dedi.
• Mirzabeyli’ye göre Bakü, “istikrarlaştırıcı tarafsızlık” çizgisini sürdürüyor.

gdh’a değerlendirmelerde bulunan Elçin Mirzebeyli, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının Güney Kafkasya için doğrudan askeri tehditten çok sistemik istikrarsızlık riski doğurduğunu söyledi. Mirzebeyli’ye göre yaşananlar kısa vadeli bir kriz değil; bölgesel güvenlik mimarisini dönüştürebilecek yapısal bir kırılma potansiyeli taşıyor.

gdh’a konuşan Mirzebeyli, “Yaşanan gelişmeler, Güney Kafkasya’nın stratejik önemini artırırken aynı zamanda kırılganlığını büyütebilir.” dedi.

Güvenlik ikilemi derinleşebilir

Mirzebeyli, İran ile kara sınırı ve iletişim hatları bulunan bölge ülkeleri için olası bir tırmanmanın güvenlik ikilemini derinleştirebileceğini belirtti. Bu senaryoda güvenliğin yerel bir mesele olmaktan çıkarak trans-bölgesel bir tehdit hâline gelebileceğini vurguladı.

Mirzabeyli, “Bu çerçevede savunma harcamalarının artması, sınır güvenliği önlemlerinin sertleşmesi ve dış aktörlerin askeri varlığının genişlemesi ihtimali öne çıkıyor.” yorumunu yaptı. Mirzebeyli’ye göre bu durum Güney Kafkasya’nın Orta Doğu’daki krizlerin uzantısı olarak algılanmasına yol açabilir.

Enerji ve transit hatlarında kırılganlık

GDH’a konuşan Mirzebeyli, İran’ın enerji ve lojistik ağlarındaki konumu nedeniyle çatışma ihtimalinin küresel piyasalarda dalgalanma yaratabileceğini söyledi. Mirzabeyli, “Alternatif güzergâhların stratejik önem kazanmasının Güney Kafkasya için hem fırsat hem de ek güvenlik yükü anlamına geldiğini ifade etmeliyim.” dedi.

Sözlerinin devamında Azerbaycan Milletvekili, “Ancak artan belirsizlik ortamının yatırım kararlarını zorlaştıracağı ve ekonomik planlamayı sekteye uğratacağı değerlendiriliyor. Bölge, jeoekonomik rekabetin yoğunlaştığı bir koridora dönüşebilir.” yorumunu yaptı.

Bakü’nün denge stratejisi

Mirzebeyli, Azerbaycan dış politikasının egemenlik ilkesine dayalı normatif yaklaşım ile pragmatik realizmi birleştirdiğini belirtti. Mirzabeyli’ye göre, Bakü’nün hem İran hem de İsrail ile ilişkilerini sürdürmesi, ulusal çıkarlara dayalı seçici iş birliği ve stratejik dengeleme modelinin parçası olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamda Mirzabeyli, şu ifadeleri kullandı:

“Bu model; ülke topraklarının üçüncü devletlere karşı kullanılmaması, bölgenin askeri bloklaşmaya dönüşmemesi ve enerji ile iletişim projelerinin güvenliğinin korunması hedeflerine dayanıyor.”

— Mirzabeyli

Arabuluculuk ihtimali

Mirzebeyli, Azerbaycan’ın her iki tarafla da temas kanallarına sahip olması nedeniyle olası bir arabuluculuk rolünün gündeme gelebileceğini söyledi. Ancak böyle bir girişimin yalnızca tarafların rızası ve güveniyle mümkün olabileceğini vurguladı.

Bakü için arabuluculuğun başlı başına bir amaç olmadığını dile getiren Mirzebeyli, Sürecin Azerbaycan’ı doğrudan jeopolitik çatışmanın tarafına dönüştürmesi durumunda mesafeli bir tutum tercih edileceğini düşünüyorum.” dedi.

“İstikrarlaştırıcı tarafsızlık”

Mirzebeyli, Azerbaycan’ın mevcut yaklaşımını “istikrarlaştırıcı tarafsızlık” olarak tanımladı. Konuyla ilgili açıklamasında Mirzabeyli şu ifadeleri kullandı:

“Bu model; taraf olmadan süreci izlemeyi, tırmanmayı önleyici diplomatik söylem geliştirmeyi ve Güney Kafkasya’nın küresel güçlerin doğrudan çatışma alanına dönüşmesini engellemeyi amaçlıyor.”

— Mirzabeyli

Bu yaklaşımın başarısının İran’daki gelişmelerin seyrine, dış aktörlerin bölgeye müdahale düzeyine ve enerji koridorlarının güvenliğine bağlı olacağını vurgulayarak açıklamalarını tamamladı.