İran Türkleri Rıza Pehlevi'yi istemiyor

• gdh’a konuşan Güney Azerbaycanlı siyaset bilimci Rıza Talibi, Pehlevi’nin güçlü ve kapsayıcı bir alternatif olarak görülmediğini söyledi.
• Talibi’ye göre şah nostaljisi sınırlı bir kesime hitap ediyor ve toplumsal karşılığı zayıf.
• Talibi’ye göre Güney Azerbaycanlılar, kendi siyasal ve kültürel çıkarlarını önceleyen temkinli bir tutum izliyor.

İran’da sosyo-ekonomik krizle birlikte protestolar yayılırken, İran’ın son şahının oğlu Rıza Pehlevi’nin rejim karşıtı çağrıları muhalefet içinde tartışma yaratıyor.

Pehlevi’nin sokaklara yönelik çağrıları ve rejimin devrilmesine ilişkin açıklamaları, iktidar hedefi olduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor. Ancak sahadaki tablo, Pehlevi’nin tüm muhalif kesimler tarafından desteklendiğini göstermiyor.

Özellikle Güney Azerbaycan bölgesinde protestolara katılımın sınırlı kalması ve sosyal medyada Pehlevi karşıtı paylaşımların artması dikkat çekiyor.

“Pehlevi toplumun tamamını temsil etmiyor”

gdh’a konuşan Güney Azerbaycanlı analist Rıza Talibi, Pehlevi meselesinin İran’da sanılandan çok daha karmaşık olduğunu belirtti. Talibi, Şah nostaljisinin tarihsel ve duygusal bir zemine dayandığını ancak bunun geniş toplumsal destek anlamına gelmediğini vurguladı.

Talibi, “Pehlevi ciddi bir siyasi aktör olarak görülmüyor. Ancak dijital mecralardaki propagandayla ismi öne çıkarılıyor.” yorumunu yaptı.

Güney Azerbaycan’da tarihsel hafıza hala canlı

Talibi, “Güney Azerbaycan’da Pehlevi dönemine yönelik sınırlı bir nostalji bulunsa da, bu dönem baskı ve ayrımcılıklarla hatırlanıyor.” açıklamasında bulundu.

Azerbaycan Türklerine yönelik kültürel ve siyasal baskıların halkın hafızasında derin izler bıraktığını belirten Talibi, “Pehlevi figürü, bu nedenle birleştirici bir rol oynamıyor.” dedi.

Talibi, “Rıza Pehlevi’nin ABD, İsrail ve diğer dış aktörlerle kurduğu ilişkiler, muhalefet içinde de rahatsızlık yaratıyor.” yorumunu yaptı. Ayrıca Talibi, “Bu durum, protestoların “dış müdahale” söylemiyle bastırılmasını kolaylaştırarak haklı taleplere zarar veriyor.” açıklamasında bulundu.

Azerbaycan Türklerinin temkinli yaklaşımı

Talibi’ye göre Azerbaycan Türkleri, İran tarihinde her zaman belirleyici roller üstlendi. Meşrutiyet Devrimi’nden 1979 İran Devrimi’ne kadar birçok süreçte ön saflarda yer aldılar.

Talibi, “Buna rağmen en ağır baskı ve ayrımcılığa maruz kalan kesimlerden biri yine Azerbaycan Türkleri oldu. Bu nedenle Güney Azerbaycan’da protestolara yaklaşım ani ve duygusal değil, kontrollü ve stratejik bir çerçevede ele alınıyor.” yorumunu yaptı.

Son olarak Talibi, “Ekonomik kriz, yoksulluk ve ayrımcılık devam ederse Güney Azerbaycan şehirlerinde de protestolar büyüyebilir.” dedi.