İran'da savaş hazırlıkları: Ülkeyi Ali Laricani mi yönetecek?

• The New York Times, Ali Laricani’nin son aylarda İran’ın siyasal sistemi içindeki etkisinin arttığını yazdı.
• Laricani’nin güvenlik, dış temaslar ve nükleer müzakerelerde aktif rol aldığı öne sürüldü.
• İran Anayasası’na göre, kriz döneminde geçici yönetim konseyi mekanizması devreye giriyor.

The New York Times’ın İran’daki kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Milli Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani’nin son aylarda sistem içindeki etkisi belirgin biçimde arttı.

Haberde, 67 yaşındaki Laricani’nin Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ı ikinci plana ittiği ve özellikle güvenlik, dış temaslar ve nükleer müzakerelerde belirleyici rol oynadığı iddia edildi.

İddiaya göre Laricani, son protestoların bastırılması sürecinde aktif rol aldı, Rusya, Katar ve Umman gibi bölgesel aktörlerle diplomatik temasları yürüttü, Washington ile yapılan nükleer müzakereleri denetledi ve ABD ile yaşanacak bir savaş ihtimaline karşı yönetim planları hazırladı.

Bagherian: Abartılı bir tablo çiziliyor

İranlı gazeteci Farshid Bagherian, gdh’a yaptığı değerlendirmede yabancı basındaki yorumların gerçeği tam yansıtmadığını ama Laricani ailesinin İran siyasetinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu söyledi:

“Laricaniler dört kardeş ve İran sisteminde farklı alanlarda önemli görevler üstlendiler. Bu açıdan siyasi etkileri tartışılmaz. Ancak özellikle bazı yabancı medya organlarında çizilen tablo abartılı.”

— Bagherian

Dini liderlik için gerekli şartı taşımıyor

Bagherian, Ali Laricani’nin etkili bir siyasi figür olduğunu ama dini liderlik makamı için gerekli ruhani statüye sahip olmadığını belirtti:

“İran’da dini liderlik yalnızca siyasi bir görev değildir. Yüksek dini meşruiyet gerektirir. Ali Hamaney halihazırda bu görevi yürütüyor ve halefini belirleme yetkisi Uzmanlar Meclisi’ne aittir. Laricani’nin dini bir makamı yok.”

— Bagherian

Gazeteci ayrıca olağanüstü bir durumda İran Anayasası’nda öngörülen mekanizmanın devreye gireceğini ve geçici bir yönetim konseyi oluşturulacağını hatırlattı, Laricani’nin bu konseyin başında görev alabileceğini ve Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’dan daha etkili bir figüre dönüşebileceğini dile getirdi.

Sistem içinde güçlü ama varis değil

Bagherian’a göre Ali Laricani sistem içinde güvenilir ve etkili bir isim olarak görülse de bu durum, onun dini liderin doğal halefi olduğu anlamına gelmiyor:

“Laricani ailesi İran siyasetinde etkili bir konuma sahip olabilir. Ancak onları ülkeyi tamamen yöneten ana güç merkezi gibi göstermek doğru değil. Ali Laricani etkili bir figürdür; fakat dini liderlik makamı için aday olarak değerlendirilemez.”

— Bagherian

İran’da olası bir savaş veya kriz senaryosunda karar alma mekanizmasının nasıl işleyeceği tartışılmaya devam ediyor. Laricani’nin artan etkisi dikkat çekse de mevcut anayasal ve dini yapı dikkate alındığında ülke yönetiminin tek bir siyasi figüre devredilmesi ihtimali pek mümkün görünmüyor.