İran'dan Hürmüz Boğazı'nda yeni hamle: Geçiş ücretleri, yeni mekanizmalar gündemde

• İran devlet televizyonu, Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçiş izni almak için Tahran ile müzakerelere başladığını duyurdu.
• Çin, Japonya ve Pakistan gibi Doğu Asya ülkelerine ait gemilerin, İran'ın belirlediği geçiş protokolleri kapsamında boğazı kullanmaya başladığı bildirildi.
• Tahran yönetimi, boğazdan geçişlerin savaştan önceki durumuna dönmeyeceğini ve geçiş yapan ticari gemilerden özel hizmet ücreti alınacağını açıkladı.
• İranlı yetkililer, ABD'nin mahsur kalan gemileri kurtarmak için başlattığı "Özgürlük Projesi" kapsamında faaliyet gösterenlere boğazın kapalı kalacağını vurguladı.

İran devlet televizyonu cumartesi günü yaptığı yayında, Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişleri için Tahran ile müzakerelere başladığını duyurdu.

Haberde, hangi ülkelerin masada olduğu belirtilmezken, "Başta Çin, Japonya ve Pakistan olmak üzere Doğu Asya ülkelerinden gelen gemilerin geçişinin ardından, bugün Avrupalılar da geçiş izni almak için Devrim Muhafızları donanmasıyla müzakerelere başladı" denildi.

İran, ABD ve İsrail ile 28 Şubat'ta patlak veren savaşın ardından hayati önem taşıyan boğazdan nakliyeyi büyük ölçüde engellemişti. 8 Nisan'dan bu yana ise kırılgan bir ateşkes yürürlükte.

Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, şubat sonundan bu yana fiilen abluka altında bulunuyor.

ABD'nin de İran limanlarına kendi deniz ablukasını uyguladığı bu süreçte, İran'ın su yolu üzerindeki hakimiyeti küresel piyasaları sarstı ve Tahran yönetimine müzakerelerde önemli bir koz verdi.

Geçişler artık ücretli olacak

İran Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamada, son günlerde "İran'ın boğaz yönetimi protokolleri üzerinde anlaşmaya varılmasının ardından" Çin dahil olmak üzere onlarca geminin geçişine izin verildiği bildirildi.

Savaşın patlak vermesinden bu yana boğazdan deniz trafiğinin "savaş öncesi durumuna dönmeyeceğini" defalarca dile getiren İran yönetimi, geçen ay su yolunda uyguladığı geçiş ücretlerinden ilk geliri elde ettiğini açıklamıştı.

İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, cumartesi günü yaptığı açıklamada, İran'ın boğazdaki trafiği yönetmek için yakında açıklanacak olan "profesyonel bir mekanizma hazırladığını" duyurdu.

Azizi, "Bu süreçte sadece ticari gemiler ve İran ile işbirliği yapan taraflar bundan faydalanacak. Uzmanlık gerektiren hizmetler için gerekli ücretler tahsil edilecektir" dedi.

"Özgürlük Projesi" operatörlerine geçiş yasak

Azizi ayrıca, "Bu rota sözde 'Özgürlük Projesi' operatörlerine kapalı kalacaktır" diyerek ABD'nin operasyonuna katılan gemileri doğrudan hedef aldı.

Özgürlük Projesi, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun açıklamasına göre, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasından ötürü Körfez bölgesinde mahsur kalan 87 farklı ülkeden yaklaşık 23 bin sivilin kurtarılması amacıyla başlatılmıştı.

Ancak ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan ve diğer ülkelerin talebiyle bu projeyi kısa süreliğine durdurduklarını açıklamıştı.

"Destansı Öfke" operasyonu yeniden başlayabilir

Bu sırada Pentagon, geçtiğimiz ay ateşkes ilan edildiğinde duraklatılan ABD’nin "Destansı Öfke Operasyonu"nun, yeni bir isim altında olsa bile önümüzdeki günlerde yeniden başlama ihtimaline karşı planlamalar yapıyor.

Trump daha önce İran'ın şartları kabul etmemesi halinde bu operasyonun durmayacağını ve daha şiddetli bir bombardıman başlayacağını söylemişti.

The New York Times haberine göre ABD ve İsrail, İran'a yönelik saldırıların önümüzdeki hafta yeniden başlaması ihtimali nedeniyle yoğun bir hazırlık içerisindeler.

Çin'e gitmeden önce salı günü konuşan Trump, "Ya bir anlaşma yapacaklar ya da yok edilecekler. Yani, öyle ya da böyle biz kazanacağız" ifadelerini kullanmıştı.