İran’dan Hürmüz hamlesi: Avrupa’ya doğrudan teklif

• İran, Hürmüz Boğazı’nın kullanımı için Avrupa ve diğer ülkelerle doğrudan ikili anlaşmalara hazır olduğunu duyurdu.
• Boğazın kapalı kalması, Avrupa’ya 16,2 milyar dolarlık ek enerji maliyeti yükledi.
• Ödemelerin Euro veya Yuan üzerinden yapılması, petrodolar sistemine meydan okuyor.
• Trump’ın Avrupa’yı yalnız bırakma hamlesi, Brüksel’in Tahran ile masaya oturma olasılığını güçlendiriyor.

İran Hükümeti Bilgi Konseyi Başkanı Elias Hazrati’nin açıklamasına göre, Tahran boğazın kullanımı konusunda dünya ülkeleriyle doğrudan anlaşmalar imzalamaya hazır. Bu adım, ABD Başkanı Donald Trump’ın boğaz güvenliğini kullanıcı ülkelerin sorumluluğuna bırakma açıklamasının ardından geldi.

Avrupa’nın ağır enerji faturası

Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, Avrupa ekonomisine ciddi yük getirdi. İlk 30 günde doğal gaz fiyatları yüzde 100, petrol fiyatları ise yüzde 60 arttı. Dizel varil fiyatları 200 dolara, altın ons fiyatı 5.500 dolara yükseldi. Tahran’ın sunduğu geçiş hakkı, Avrupa için ekonomik bir nefes fırsatı olarak görülüyor.

İran’ın teklifinde ödemelerin Amerikan doları yerine Euro veya Yuan üzerinden yapılması ihtimali bulunuyor. Bu durum, 1974’ten beri küresel enerji ticaretinde hâkim olan petrodolar sistemini sarsabilecek bir adım olarak yorumlanıyor. Avrupa Merkez Bankası ve Deutsche Bank analistleri, sürecin doların rezerv para statüsünü zedeleyebileceğine dikkat çekiyor.

Trump ve Avrupa’nın stratejik seçimi

Trump’ın Hürmüz’deki seyrüsefer trafiğini kullanıcı ülkelere bırakması, Avrupa’da yalnız bırakılma hissini güçlendirdi. Brüksel’in Tahran ile doğrudan anlaşma olasılığı artarken, bu adımın ABD ile stratejik ittifakı ve doların enerji ticaretindeki tekelini sorgulatması Avrupa başkentlerinde sessizlik yaratıyor.