İsrail'den Gazze ekonomisine yeni darbe: Para birimini iptal edecekler

• İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, Gazze'deki Filistinli örgütlerin finansmanını engelleme iddiasıyla 200 şekellik banknotun kaldırılmasını istedi.
• İsrail Başbakanı Netanyahu öneriyi "mükemmel" olarak nitelendirdi.
• Gazze'ye nakit girişinin engellenmesiyle zaten zor durumda olan bölge ekonomisinin, 200 şekellik banknotun kaldırılmasıyla daha da olumsuz etkilenebileceği belirtiliyor.

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, İsrail Bankası Başkanı Amir Yaron'a gönderdiği bir mektupta, 200 şekellik banknotun tedavülden kaldırılmasını önerdi.

Saar, bu adımın Gazze Şeridi'ndeki Filistinli örgütlerin finansmanını önlemeye yönelik olduğunu iddia etti.

Saar'a göre, Hamas'ın elindeki paranın %80'i 200 şekellik banknotlardan oluşuyor.

Netanyahu'dan destek

Banknot basımından sorumlu olan İsrail Bankası ise bu fikri reddetti. Banka, böyle bir durumun gündemlerinde olmadığını ve 200 şekellik banknotun diğer banknotlar ve madeni paralar gibi kullanılmaya devam edeceğini açıkladı.

Buna karşılık, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Saar'ın önerisini "mükemmel" olarak değerlendirerek, konuyu İsrail Bankası Başkanı ile görüşeceğini ve olasılıkların incelenmesi talimatını verdi.

Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve diğer bazı bakanlar da kabine toplantısında öneriye destek verdi.

200 Şekel'in kaldırılması Gazze'yi nasıl etkiler?

Bu olası adım, İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana nakit girişini engellediği Gazze Şeridi'ndeki vatandaşlar arasında büyük endişe yaratmış durumda.

Bölgeye yeni nakit girmediği için mevcut banknotlar aşırı kullanımdan yıpranmış durumda.

Hatta son aylarda 10 şekellik madeni paraların ve 20 şekellik banknotların dolaşımı da aynı nedenle azalmıştı.

Zaten mal kıtlığı ve yüksek enflasyonla boğuşan Gazze'de, 200 şekellik banknotun kaldırılması ekonomik faaliyetleri daha da zorlaştırabilir çünkü halkın büyük ölçüde bu banknota bağımlı olduğu belirtiliyor.

Uzmanlar ne diyor?

İsrailli ekonomi uzmanları, bu adımın Gazze ekonomisine zarar verebileceğine dikkat çekerek, önerinin etkili olmayacağını düşünüyor.

Kanal 13 yorumcusu Matan Hodorov, önerinin pratik olmadığını belirtti. Hodorov'a göre, piyasada çok sayıda 200 şekellik banknot bulunduğunu ve bunların yerine yenilerinin basılmasının uzun zaman alacağını, yüksek maliyetli olacağını ve Hamas'a elindeki nakdi elden çıkarma fırsatı vereceğini belirtti.

Ayrıca, Gazze'deki 200 şekellik banknotların seri numaralarının tespitinin zorluğu ve 7 Ekim öncesinde sınırlardan büyük miktarda nakit geçmiş olması da bu seçeneğin uygulanabilirliğini şüpheli kılıyor.

Uzmanlar ayrıca, yasal yetkinin İsrail Bankası Başkanı'nda olduğunu ve geçmişte benzer bir girişime karşı çıktığını, bu nedenle hükümet kararıyla değil, Knesset'te çıkarılacak bir yasayla düzenleme yapılması gerektiğini vurguluyorlar.

Bu tür bir yasal sürecin ise uzun yıllar alabileceği öngörülüyor. Bazı ekonomistler, Gazze'deki tüccarların resmi iptale rağmen 200 şekellik banknotları kabul etmeye devam edebileceğini ve bu durumun Hamas için bir finansman kaynağı olmaya devam edebileceği uyarısında bulunuyorlar.

İsrail Bankası'nın bağımsızlığı tartılıyor

İsrail çevrelerinde endişe yaratan bir diğer konu ise İsrail Bankası'nın bağımsızlığı. Banka, bu tür bir kararın yalnızca başkanın yetkisinde olduğunu savunurken, hükümet taleplerine uyulmaması halinde Knesset'e gidilebileceği sinyallerini veriyor.

Uzmanlar, İsrail Bankası'nın bağımsızlığının ülke ekonomisinin esnekliği ve güvenilirliği için kritik bir öneme sahip olduğunu ve bu ilkenin ihlal edilmesinin yatırımcılar ve kredi derecelendirme kuruluşları nezdinde güven kaybına yol açabileceği uyarısında bulunuyorlar.