İsviçre, teslimattaki belirsizlikler nedeniyle ABD'ye Patriotlar için ödemeyi geciktirmeyi sürdürecek

İsviçre Federal Hükümeti, konuya ilişkin yazılı açıklama yaptı.

ABD üretimi Patriot hava savunma sisteminin İsviçre'ye teslimatının belirsizliğini koruduğu belirtilen açıklamada, "Bu nedenle Federal Savunma, Sivil Koruma ve Spor Bakanlığı, ABD yönetimi, bağlayıcı teslimat tarihleri ve ödeme aşamaları sağlayana kadar ABD'ye ödemeleri geciktirecek." ifadeleri yer aldı.

Teslimat gecikmesi ve anlaşmazlık

Açıklamada, ABD'nin, Ukrayna'ya destek verme ihtiyacını gerekçe göstererek, Patriot sisteminin teslimatında gecikme yaşandığını duyurduğu hatırlatılarak, "Ancak İsviçre, bu öncelik değişikliğinin sözleşme temelini önemli ölçüde değiştirdiğini ve özellikle teslimat tarihleri, ödeme planları ve maliyet etkileri konusunda soru işaretleri doğurduğunu savunuyor. Bu nedenlerle İsviçre, sonbahardan bu yana Patriot sistemi tedariki için oluşturulan 'Güven Fonu'na ödeme yapmayı durdurdu." denildi.

Güven fonu ve ödeme tartışması

ABD hükümetinin bu fonu, Patriot savunma sisteminin yanı sıra F-35A savaş uçağı ve F/A-18 yedek parçaları da dahil tedarikçilerden yapılan tüm alımların ödemesi için kullandığı hatırlatılan açıklamada, ABD'nin son dönemde İsviçre tarafından F-35A için yapılan ödemeleri İsviçre Patriot tedarik programına aktardığına vurgu yapıldı.

Açıklamada, bu anlaşmadan sorumlu ABD Savunma Bakanlığına bağlı Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı'nın (DSCA) fona ek katkılar yapılmasını defalarca talep ettiği hatırlatılarak, "Fonun likiditesi kritik bir eşiğin altına düşerse, projeler askıya alınabilir ve daha da düşerse sonlandırılabilir. Bu durum sadece Patriot tedarikini değil İsviçre'nin ABD ile olan tüm Dış Askeri Satış (FMS) portföyünü de etkileyebilir." değerlendirmesi yer aldı.

F-35 ve F/A-18 tedarik süreci

İsviçre'nin güvenliği ve savunması için F/A-18 yedek parçalarının teslimatı ve F-35A tedarikinin Patriot sistemiyle ilgili kararlar nedeniyle tehlikeye atılmamasının hayati önem taşıdığına vurgu yapılan açıklamada, bu nedenle F-35A ile ilgili ödemelerin mart sonu itibarıyla öne alındığı belirtildi.

Açıklamada, "Mevcut bilgilere göre, Güven Fonu likit durumdadır ve bu sonraki Dış Askeri Satış tedariklerinde olumsuz bir etki beklenmiyor. Federal Savunma Bakanlığı, ABD yönetimi bağlayıcı yeni teslimat tarihleri ve ödeme aşamalarını bildirene kadar Patriot için ödemeleri geciktirecek. Bunun nedeni, ödemelerin yeniden başlatılması ve daha sonraki adımlar konusunda karar vermek için ABD'den gerçek maliyet ve zaman çizelgesi etkilerine ilişkin bilgilere ihtiyaç duyulmasıdır." ifadeleri yer aldı.

Yeni karar süreci ve alternatifler

Federal Konseyin yaz aylarında daha fazla önlem alıp almayacağına karar vermesinin beklendiği kaydedilen açıklamada, ABD'nin gelecek haftalarda İsviçre'yi sonraki adımlar, yeni teslimat tarihleri ve olası bir iptalin maliyetleri ve sonuçları hakkında bilgilendireceği bilgisi yer aldı.

Açıklamada, Federal Savunma Bakanlığının, Patriot tedarikine ilişkin sonraki planlarını en geç haziran sonuna kadar Federal Konsey'e sunacağına da değinildi.

ABD üretimi Patriot hava savunma sistemi teslimatlarında yaşanan belirsizlikler ve bu yıl için planlanan teslimatın 5 yıla kadar gecikme ihtimali nedeniyle İsviçre, alternatif çözümleri değerlendiriyor.

Patriotların üretimi, gergin küresel jeopolitik durum ve devam eden savaşlar nedeniyle beklenen hızda ilerlemiyor.

ABD Savunma Bakanlığı, ABD ile İsrail'in İran'ı hedef alması sonrasında Orta Doğu'da geçen hafta başlayan gerginlikten önce dahi İsviçre'nin alıcı listesinde öncelikli olmadığını bildirmişti.

İsviçre Federal Konseyi, 4 ila 5 yıllık bekleme olasılığını ve henüz miktarı belirlenmemiş ek maliyetleri doğruladı.

Bu nedenle İsviçre, Patriot savunma sisteminden vazgeçmeden Avrupa üretimi başka bir sistemi programına eklemeyi de ele alacak. Operasyonun düzenli ordu bütçesiyle finanse edilmesi öngörülüyor.

F-35 anlaşması ve tartışmalar

İsviçre Federal Hükümeti, ABD ile yapılan F-35 savaş uçağı alımı anlaşmasının fiyat artışından dolayı tartışma konusu olması nedeniyle Federal Savunma, Sivil Koruma ve Spor Bakanlığına çeşitli seçenekleri derinlemesine inceleme talimatı vermişti.

İsviçre'de 2020'de düzenlenen referandumda ordunun modernleştirilmesi teklifi oy çokluğuyla kabul edilmiş fakat modernleştirme kapsamında hangi ülkelerden harp malzemelerinin alınacağı, referandum metninde belirtilmemişti.

Referandumun ardından hükümet, ABD'den 36 adet F-35A alınmasına dair 6 milyar İsviçre frangı (CHF) değerinde ön anlaşma imzalamıştı.

İsviçre, 19 Eylül 2022'de 36 adet F-35A temini için 6 milyar CHF tutarında anlaşma imzalamış ancak ABD yönetimi, yükselen enerji, ham madde fiyatları ve enflasyonu gerekçe göstererek fiyat artırma niyetini İsviçreli yetkililere ileterek ek ödeme talep etmişti.

İsviçre Savunma Bakanlığı, sabit fiyat konusunda ısrarcı olduklarını ancak anlaşmanın hukuki yoldan çözülemeyeceğini ve bu nedenle diplomatik görüşmeler yürüttüklerini açıklamış, anlaşmazlık çözülemezse alımı iptal edebileceklerini bildirmişti.

ABD'den sipariş edilen F-35A savaş uçakları için sözleşmede öngörülen sabit fiyatın, Washington yönetimi tarafından artırılmaya çalışılması, tartışmalara neden olmuştu.

Öte yandan, ABD'nin, İsviçre'nin F-35 savaş uçağı için yaptığı ödemeyi Patriot hava savunma sistemi fonuna aktardığı ortaya çıkmıştı.