James Webb, çift kuyruklu dev gezegen görüntüledi

• İlk kez bir gezegenin atmosfer kaçışı, yörüngesinin %60’ını kapsayacak şekilde, 37 saatlik kesintisiz bir takiple haritalandırıldı.
• Gezegenin arkasında uzanan klasik izin yanı sıra, kütleçekimi etkisiyle yörüngenin önüne doğru kıvrılan ikinci bir kuyruk daha tespit edildi.
• Helyumdan oluşan bu iki kuyruk, gezegenin kendi çapının yüz katından fazla bir alanı kaplıyor.
• Bu tür gaz kayıpları, dev gaz gezegenlerinin zamanla "soyularak" Neptün benzeri küçük dünyalara, hatta çıplak çekirdeklere dönüşmesine yol açabiliyor.

37 saatlik kesintisiz takip ve atmosfer kaçışı

Gök bilimciler, James Webb Uzay Teleskobu’nun hassas NIRISS cihazını kullanarak Tylos gezegenini yaklaşık 37 saat boyunca mercek altına aldı. Bu süre, gezegenin kendi yıldızı etrafındaki 30 saatlik turundan daha uzun olduğu için, helyum sızıntısının neredeyse tüm yörünge boyunca izlenmesine olanak sağladı.

Tylos, yıldızına olan aşırı yakınlığı nedeniyle "ultra-sıcak" kategorisinde yer alıyor. Yoğun radyasyon ve ısı etkisiyle gezegenin üst atmosferi adeta kabarıyor; hidrojen ve helyum gibi hafif gazlar gezegenin kütleçekiminden kurtularak uzaya akıyor.

Bu gözlem, atmosfer kaybını anlık bir kareden çıkarıp, yörünge boyunca uzanan devasa bir akış şemasına dönüştürdü.

Çift kuyruk: Modelleri zorlayan geometri

Araştırmanın en şaşırtıcı detayı, gezegenin tek değil, çift kuyruğa sahip olduğunun anlaşılmasıydı. Gezegenin arkasından sürüklenen geleneksel kuyruğun yanı sıra, yıldızın kütleçekim kuvvetiyle gezegenin önüne doğru çekilen ve yörünge düzleminde kıvrılan ikinci bir gaz hattı daha görüldü.

Mevcut bilgisayar simülasyonları bu kadar belirgin bir çift kuyruk yapısını açıklamakta zorlanırken, bilim insanları bu durumu yıldız rüzgarları, ışınım baskısı ve kütleçekimi arasındaki karmaşık bir dengeye bağlıyor. Bu keşif, atmosfer kaybının sadece tek yönlü bir sızıntı değil, yıldızla etkileşime giren karmaşık ve üç boyutlu bir yapı olduğunu kanıtlıyor.

Gezegenlerin ‘soyulma’ süreci

Bu büyüleyici manzara aslında kozmik bir erozyonun habercisi. Atmosferindeki helyumu bu denli büyük miktarlarda kaybeden dev gezegenler, milyonlarca yıl içinde yapısını tamamen değiştirebilir.

Bilim insanları, bu sürecin dev gaz devlerini soyarak onları daha küçük Neptün benzeri gezegenlere dönüştürebileceğini, hatta geriye sadece kayalık bir çekirdek bırakabileceğini belirtiyor.

James Webb'in sağladığı bu veriler, sadece Tylos'un değil, evrendeki diğer birçok sistemin ve gezegen evriminin nasıl şekillendiğini anlamak için hayati bir önem taşıyor.