James Webb, çift kuyruklu dev gezegen görüntüledi
James Webb Uzay Teleskobu (JWST), Dünya'dan 860 ışık yılı uzaklıktaki "ultra-sıcak Jüpiter" WASP-121b (Tylos) üzerinde büyüleyici bir keşfe imza attı.
0:00
--:--
Son Güncelleme: 16.12.2025 - 17:44
- İlk kez bir gezegenin atmosfer kaçışı, yörüngesinin %60’ını kapsayacak şekilde, 37 saatlik kesintisiz bir takiple haritalandırıldı.
- Gezegenin arkasında uzanan klasik izin yanı sıra, kütleçekimi etkisiyle yörüngenin önüne doğru kıvrılan ikinci bir kuyruk daha tespit edildi.
- Helyumdan oluşan bu iki kuyruk, gezegenin kendi çapının yüz katından fazla bir alanı kaplıyor.
- Bu tür gaz kayıpları, dev gaz gezegenlerinin zamanla "soyularak" Neptün benzeri küçük dünyalara, hatta çıplak çekirdeklere dönüşmesine yol açabiliyor.
37 saatlik kesintisiz takip ve atmosfer kaçışı
Gök bilimciler, James Webb Uzay Teleskobu’nun hassas NIRISS cihazını kullanarak Tylos gezegenini yaklaşık 37 saat boyunca mercek altına aldı. Bu süre, gezegenin kendi yıldızı etrafındaki 30 saatlik turundan daha uzun olduğu için, helyum sızıntısının neredeyse tüm yörünge boyunca izlenmesine olanak sağladı.
Tylos, yıldızına olan aşırı yakınlığı nedeniyle "ultra-sıcak" kategorisinde yer alıyor. Yoğun radyasyon ve ısı etkisiyle gezegenin üst atmosferi adeta kabarıyor; hidrojen ve helyum gibi hafif gazlar gezegenin kütleçekiminden kurtularak uzaya akıyor.
Bu gözlem, atmosfer kaybını anlık bir kareden çıkarıp, yörünge boyunca uzanan devasa bir akış şemasına dönüştürdü.
Çift kuyruk: Modelleri zorlayan geometri
Araştırmanın en şaşırtıcı detayı, gezegenin tek değil, çift kuyruğa sahip olduğunun anlaşılmasıydı. Gezegenin arkasından sürüklenen geleneksel kuyruğun yanı sıra, yıldızın kütleçekim kuvvetiyle gezegenin önüne doğru çekilen ve yörünge düzleminde kıvrılan ikinci bir gaz hattı daha görüldü.
Mevcut bilgisayar simülasyonları bu kadar belirgin bir çift kuyruk yapısını açıklamakta zorlanırken, bilim insanları bu durumu yıldız rüzgarları, ışınım baskısı ve kütleçekimi arasındaki karmaşık bir dengeye bağlıyor. Bu keşif, atmosfer kaybının sadece tek yönlü bir sızıntı değil, yıldızla etkileşime giren karmaşık ve üç boyutlu bir yapı olduğunu kanıtlıyor.
Gezegenlerin ‘soyulma’ süreci
Bu büyüleyici manzara aslında kozmik bir erozyonun habercisi. Atmosferindeki helyumu bu denli büyük miktarlarda kaybeden dev gezegenler, milyonlarca yıl içinde yapısını tamamen değiştirebilir.
Bilim insanları, bu sürecin dev gaz devlerini soyarak onları daha küçük Neptün benzeri gezegenlere dönüştürebileceğini, hatta geriye sadece kayalık bir çekirdek bırakabileceğini belirtiyor.
James Webb'in sağladığı bu veriler, sadece Tylos'un değil, evrendeki diğer birçok sistemin ve gezegen evriminin nasıl şekillendiğini anlamak için hayati bir önem taşıyor.
Kaynak:
Hürriyetetiketler
İLGİLİ HABERLER
Rusya Çin ile birlikte Ay'da enerji santrali kurmayı planlıyor
Kozmolojide büyük sarsıntı: Evren yamuk olabilir mi?
Yıldızlararası misafir 3I/ATLAS’a uzaylı taraması yapıldı
NASA 58 yıl aradan sonra yeniden Ay'a gidecek
Mars’a yapılacak ilk insanlı görevin bilimsel yol haritası çizildi
Uzayda 'yapay yerçekimi' devrimi: Rusya’dan insan sağlığına odaklanan yeni istasyon
ÖNE ÇIKAN KÖŞE YAZISI
DİĞER HABERLER
Yıldızlararası misafir 3I/ATLAS’a uzaylı taraması yapıldı
Mars’a yapılacak ilk insanlı görevin bilimsel yol haritası çizildi
Uzayda 'yapay yerçekimi' devrimi: Rusya’dan insan sağlığına odaklanan yeni istasyon
Kozmolojide büyük sarsıntı: Evren yamuk olabilir mi?
Titan’ın sırrı çözülüyor: Güneş sistemi bir okyanus dünyasını kaybetti
Uzayda bir ilk: Yürüme engeline rağmen uzaya çıktı
Uzaylı bir medeniyetle ilk temas 'gürültülü' olabilir
Yıldızlararası ziyaretçi 3I/ATLAS'ta 'yaşamın yapı taşları' bulundu
Ay’da 'Dünya' izleri: Dünya'nın atmosferi Ay'a sızıyor
Dünya yörüngesinde zaman tükeniyor mu?: İnsanlığın uzay macerası aniden son bulabilir


