Japonya, ABD’yi 6,9 milyar dolarlık silah teslimatlarını geciktirmekle suçladı

Japonya Sayıştayı’nın (Board of Audit) Ocak 2026’da açıkladığı rapora göre, toplam değeri yaklaşık 1,1 trilyon yen (6,9 milyar dolar) olan 118 ayrı tedarik kalemi, sözleşmelerin imzalanmasının üzerinden beş yıldan fazla süre geçmesine rağmen teslim edilmedi.

118 sözleşme hâlâ tamamlanmadı

Rapor, Japon Parlamentosu’nun üst kanadı olan Danışmanlar Meclisi’nin talebi üzerine hazırlandı ve 2018 mali yılından bu yana imzalanan FMS sözleşmelerini inceledi. İnceleme sonucunda, teslimatların büyük bölümünde ABD’li üreticilerden kaynaklanan gecikmeler yaşandığı tespit edildi.

Bu durumun, Japon Öz Savunma Kuvvetleri’ni (JSDF) planlanan yeni sistemler yerine eski ve yaşlanan platformları kullanmaya zorladığı belirtildi.

E-2D Hawkeye örneği dikkat çekti

Raporda öne çıkan en kritik örneklerden biri, E-2D Advanced Hawkeye erken ihbar uçakları için satın alınan bakım ve destek ekipmanları oldu. Denetim raporuna göre, söz konusu ekipmanların sözleşmede belirtilen süre içinde teslim edilmemesi, Japon Hava Öz Savunma Kuvvetleri’nin hava sahası gözetleme ve hava savunma koordinasyon kabiliyetini doğrudan etkiledi.

E-2D Hawkeye’lar, Japonya’nın erken uyarı ve hava savunma mimarisinin kilit unsurları arasında yer alıyor.

FMS sistemi Japonya’yı bağlayan ama ABD’yi bağlamıyor

Sayıştay raporu, gecikmelerin arkasındaki yapısal soruna da dikkat çekti. FMS sisteminde sözleşmelerde yer alan teslim tarihleri, ABD hükümeti açısından bağlayıcı değil, yalnızca tahmini takvimler olarak kabul ediliyor. Bu durum, Japonya’nın sözleşme imzalandıktan ve ödemeler peşin yapıldıktan sonra teslimat takvimini zorlamasını neredeyse imkânsız hâle getiriyor.

Rapora göre ABD tarafı, teslim tarihlerini tek taraflı idari düzenlemelerle değiştirebiliyor ve bu süreçte Japonya’nın onayı gerekmiyor.

Ödemeler yapıldı, ekipman yok

Denetimde dikkat çekilen bir diğer husus ise mali riskler oldu. FMS sistemi gereği Japonya, çoğu sözleşmede üretim ve teslimattan önce tüm bedeli ödedi. Ancak bazı kalemlerde yıllar geçmesine rağmen ne teslimat yapıldı ne de sözleşmeler resmen iptal edildi. Bu durumun, Japon savunma bütçesi açısından uzun vadeli finansal ve operasyonel risk yarattığı vurgulandı.

Şeffaflık ve denetim eksikliği

Raporda, FMS yapısının Japonya açısından şeffaflık sorunları yarattığı da ifade edildi. Sözleşmeler ABD hükümeti tarafından yönetiliyor ve ardından Amerikan savunma şirketlerine sipariş veriliyor. Japonya, bu sözleşmelerin doğrudan tarafı olmadığı için üretim takvimleri, maliyet kalemleri ve gecikme nedenleri hakkında sınırlı bilgiye erişebiliyor.

Savunma Bakanlığı uyarıldı

Sayıştay, Japonya Savunma Bakanlığı’nın ABD makamlarıyla defalarca temas kurduğunu ancak teslimatların hızlandırılması konusunda sınırlı ilerleme sağlandığını belirtti. Bakanlığa, FMS sözleşmeleri üzerindeki gözetimi güçlendirmesi ve geciken kalemlerin takibini daha sıkı yapması tavsiye edildi.

Raporda ayrıca, Japonya’nın uçaklar, füzeler ve destek ekipmanları dâhil olmak üzere ABD menşeli sistemlere artan bağımlılığının, benzer gecikmelerin sürmesi hâlinde çok boyutlu bir hazırlık zafiyeti doğurabileceği uyarısı yapıldı.

FMS modeli yeniden sorgulanıyor

Savunma Bakanlığı, bulguları kabul ederek ABD ile teslimat takvimleri ve şeffaflık konusunda çalışacağını açıkladı. Sayıştay ise özellikle yedek parça ve destek ekipmanları gibi operasyonel sürekliliği doğrudan etkileyen alanlarda, FMS modelinin her zaman en uygun yöntem olup olmadığının yeniden değerlendirilmesini önerdi.

Müttefikler için uyarı niteliğinde

FMS programı, ABD’nin müttefiklerine silah ihracatında temel araçlardan biri olarak görülüyor ve standardizasyon ile birlikte çalışabilirlik sağladığı savunuluyor. Ancak Japonya Sayıştayı’nın raporu, ABD üretim kapasitesinin zorlandığı veya önceliklerin değiştiği dönemlerde bu sistemin uzun gecikmelere yol açabildiğini açık biçimde ortaya koyuyor.