Kanada 14 ilave F-35 için uzun vadeli bileşen ödemelerine başladı

Söz konusu ödemelerin, nihai montajdan yıllar önce sipariş edilmesi gereken yapısal parçalar, aviyonik sistemler ve kritik alt montaj kalemlerini kapsadığı bildirildi.

Üretim süreci ana yüklenici Lockheed Martin tarafından yürütülürken, bu tür “long-lead” bileşenlerin zamanında sipariş edilmemesi durumunda üretim slotlarının başka müşterilere kaydırılabileceği ifade ediliyor. Kanada makamları, geniş kapsamlı filo planlamasına yönelik incelemenin sürdüğünü belirtmekle birlikte ek uçaklara ilişkin nihai bir sipariş teyidi vermedi.

CF-18’in yerini alacak geçiş süreci

Halihazırda finansmanı kesinleşmiş 16 F-35A’nın 2026 sonundan itibaren teslim edilmeye başlanması ve mevcut CF-18 filosunun kademeli olarak hizmetten çekilmesi sürecine paralel ilerlemesi planlanıyor. İlave 14 uçakla bağlantılı bileşen ödemeleri ise Kanada’nın üretim takvimindeki yerini korumayı amaçlıyor.

Uzun vadeli tedarik kalemleri; gövde yapıları, aviyonik alt sistemler ve üretim zincirinde erken aşamada sözleşmeye bağlanması gereken kritik bileşenleri içeriyor. Bu adım, nihai montaj kararından bağımsız olarak üretim hattındaki sürekliliği güvence altına almayı hedefliyor.

Programın mali çerçevesi

F-35 programının toplam maliyet projeksiyonları zaman içinde değişiklik gösterdi. İlk açıklamalarda yaklaşık 19 milyar Kanada doları seviyesinde ifade edilen program büyüklüğünün, idame ve altyapı giderleri dahil edildiğinde 27,7 milyar Kanada dolarına kadar ulaşabileceği belirtiliyor. Birim maliyet hesaplamaları ise farklı metodolojilere göre değişiklik gösterdi.

Şu aşamada yalnızca 16 uçak için kesin finansman sağlanmış durumda. İlave uçaklara ilişkin karar süreci teknik ve mali değerlendirmeler kapsamında devam ediyor.

Programın geçmişi ve sanayi boyutu

Kanada, 1997 yılında Müşterek Taarruz Uçağı (Joint Strike Fighter) programına katılarak sürece dahil oldu. 2002’de Sistem Geliştirme ve Gösterim aşamasına yatırım yaptı ve 2006’da üretim, idame ve takip eden geliştirme safhalarını kapsayan mutabakat zaptına imza attı.

Lockheed Martin verilerine göre Kanada’nın programdaki seviye-3 sanayi ortağı statüsü kapsamında, 2002-2012 döneminde Kanada merkezli şirket, üniversite ve kamu kuruluşlarına toplam 490 milyon ABD doları değerinde 144 sözleşme verildi. 2013-2023 döneminde bu rakamın 1,1 milyar ABD dolarına ulaştığı, toplam potansiyel sanayi katkısının ise 4,8 ila 6,8 milyar ABD doları arasında değerlendirildiği bildirildi.

Kanada sanayii; kompozit üretimi, hassas imalat ve lojistik alanlarında küresel F-35 tedarik zincirine entegre olmuş durumda. Bu çerçevede uzun vadeli bileşen ödemeleri, yalnızca filo planlaması açısından değil, üretim zinciri içindeki konumun korunması bakımından da önem taşıyor.