Kazakistan Anayasa değişikliğine hazırlanıyor

• Kazakistan 15 Mart’ta anayasa referandumu için sandık başına gidecek.
• gdh’a konuşan Madi Raimov reformların stratejik dönüşüm ihtiyacının bir yansıması olduğunu vurguladı.
• Yeni anayasayla Parlamento güçlendirilecek.
• Latin alfabesine geçişin ise aşamalı ve uzun vadeli olacağı düşünülüyor.

Kazak siyaset bilimci Madi Raimov, anayasa değişikliğinin yönetim sistemini yeniden kurmayı ve toplumsal katılımı artırmayı hedeflediğini söyledi. Referandumun, Kazakistan’ın siyasi mimarisinde yeni bir dönemin başlangıcı olacağı değerlendiriliyor.

Kazakistan Merkez Referandum Komisyonu, 15 Mart’ta yeni anayasa taslağı için referandum yapılacağını açıkladı. Sonuçların 21 Mart’a kadar ilan edilmesi bekleniyor.

gdh’a değerlendirmelerde bulunan Madi Raimov, reformların küresel jeopolitik belirsizlikler ve ülke içindeki yapısal dönüşüm sürecinin bir sonucu olduğunu belirtti.

Raimov’a göre taslak, devletin hukuki temelini güçlendirmeyi, yönetim sisteminin etkinliğini artırmayı ve vatandaş haklarını genişletmeyi hedefliyor.

Raimov, “Bilim, eğitim ve sağlık alanlarının anayasal güvenceye alınması ise insan sermayesinin güçlendirilmesi açısından kritik bir adım olarak değerlendirilmeli.” açıklamasında bulundu.

Latin alfabesine geçiş kademeli olacak

Taslağın en dikkat çeken başlıklarından biri Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçiş süreci.

Raimov, geçişin kısa vadeli bir siyasi hamle olmadığını vurgulayarak, “Kiril alfabesi eğitimde, medyada ve resmi belgelerde kullanılmaya devam edecek. Yaklaşım pragmatik; ders kitapları, tabelalar ve standartlar aşamalı olarak değiştirilecek.” dedi.

Raimov, toplum hazır olmadan ve baskı oluşturulmadan adım atılmayacağını belirtti.

Parlamento güçleniyor

Reform paketine göre 145 milletvekilinden oluşan tek meclisli Kurultay modeli benimsenecek. Milletvekilleri parti listeleriyle seçilecek, cumhurbaşkanlığı ve ANK kotaları kaldırılacak, seçim barajı yüzde 5 olacak ve görev süresi 5 yıl olarak uygulanacak.

Parlamentonun Yüksek Mahkeme yargıçlarını, Anayasa Mahkemesi üyelerini, Merkez Seçim Komisyonu’nu ve Yüksek Denetim Kurulu’nu onaylama yetkisi kazanması yasama organının kurumsal ağırlığını artıracak.

Yeni düzenlemeyle ANK ve Ulusal Kurultay’ın işlevlerini birleştiren “Halk Konseyi” kurulacak. Etno-kültürel birlikler, yerel meclisler ve sivil toplum temsilcilerinden oluşacak konsey yılda bir kez toplanacak ve kamu diyaloğu için kurumsal platform görevi görecek.

Bu gelişmeleri yorumlayan Raimov, “Referandum mekanizmasının güçlendirilmesiyle vatandaşların doğrudan karar süreçlerine katılımının artırılması da hedefleniyor.” yorumunu yaptı.

Cumhurbaşkanlığı yapısında sadeleşme

Taslak, cumhurbaşkanı tarafından atanacak bir cumhurbaşkanı yardımcılığı makamı oluşturulmasını ve devlet müşavirliği görevlerinin kaldırılmasını öngörüyor.

Raimov, “Bu düzenlemelerin yürütme içinde görev dağılımını netleştirerek kuvvetler arasındaki dengeyi güçlendirmeyi amaçladığını düşünüyorum.” yorumunu yaptı.

Raimov, “Anayasa değişikliği teknik bir revizyonun ötesinde, daha şeffaf ve kurumsallaşmış bir yönetim modeline geçiş anlamına geliyor.” dedi.

Son olarak Raimov, “15 Mart referandumu, Kazakistan’ın siyasi sisteminde yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.” diyerek sözlerini tamamladı.