Macaristan'da 16 yıllık dönemin sonu: Viktor Orban'ın medya imparatorluğu çöküyor

• Eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban'ın 16 yıllık iktidarını sona erdiren seçim yenilgisinin ardından, hükümet yanlısı devasa medya imparatorluğu hızla çözülmeye başladı.
• Peter Magyar liderliğindeki muhalefetin zaferi sonrası, önde gelen Orban yanlısı medya organlarında üst düzey isimler görevden alındı ve ana haber programları iptal edildi.
• Devlet medyasının "yalan fabrikası" olduğunu savunan yeni Başbakan Magyar, basın özgürlüğünü yeniden tesis etme ve kamu medyasını kökten inceleme sözü verdi.
• Devlet kanalının eski bir çalışanı, Orban döneminde göçmen karşıtı propaganda yapmaları için editörler tarafından nasıl baskı gördüklerini itiraf etti.

Eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban hükümeti tarafından kurulan ve milliyetçi liderin 16 yıllık iktidarının en önemli dayanaklarından biri olan medya imparatorluğu, geçen ayki seçim yenilgisinin ardından hızla çözülüyor.

Peter Magyar liderliğindeki merkez sağ muhalefetin ezici bir zaferle kazandığı seçimin üzerinden henüz birkaç hafta geçmesine rağmen, önde gelen Orban yanlısı medya kuruluşlarındaki üst düzey isimler görevden uzaklaştırıldı ve kilit haber programları yayından kaldırıldı.

Kamu yayıncılığı yapan devlet medyasının üslubu adeta bir gecede değişirken, Magyar henüz resmi olarak göreve başlamadan önce bile muhalif sesler ekranlarda daha fazla yer bulmaya başladı.

Öte yandan Orban yanlısı sosyal medya fenomenlerinin de dijital platformlardan hızla çekildiği gözlemlendi.

Devlet medyasını bir "yalan fabrikası" olarak nitelendiren yeni Başbakan Magyar, basın özgürlüğünü yeniden tesis etme, yeni bir medya yasası çıkarma ve bağımsız bir medya otoritesi kurma sözü verdi.

Yandaş medyada büyük deprem

Ülkenin en popüler televizyon kanalı TV2, seçimden hemen sonra haber müdürünü kovdu ve ana haber bültenini yayından kaldırdı.

Söz konusu kanalın haber spikerleri, seçimlerden önce açıkça Orban'ı desteklediklerini ilan etmişti. Kanalın sahibi olan Orban yanlısı iş insanı Miklos Vaszily, haber programının "marka erozyonu" nedeniyle iptal edildiğini savundu.

Geçtiğimiz hafta, Orban yanlısı haber sitesi Index'in genel yayın yönetmeni de görevden alındı. Bu hamle, sitenin Magyar'ın sözde "gizli vergi artışı programını" ifşa ettiğini öne sürdüğü sahte belgenin yeni iktidar Tisza Partisi’ne ait olmadığını itiraf etmesinin ardından geldi.

Bu sahte belge, Orban'ın Magyar'a karşı yürüttüğü karalama kampanyasının kilit unsurlarından biri olarak kullanılmıştı.

Devlet medyasında "tarihi fırsat"

Seçimlerin ardından devlet kanalı M1'in akşam haberleri de hızla değişim sinyalleri verdi.

Eskiden yalnızca Orban lehine yayın yapan kanalda, seçimi takip eden hafta çok daha çeşitli sesler yer almaya ve haberler dengeli bir şekilde sunulmaya başlandı.

Bu radikal değişim, Magyar'ın devlet radyosuna ve televizyonuna davet edilmesiyle devam etti. Magyar, canlı yayında muhabirlere neden daha önce kanala davet edilmediğini sorarak sert tartışmalara girdi.

Başbakan sıfatıyla çarşamba günü kabinesinin ilk toplantısını gerçekleştiren Magyar, "Gerçekten dengeli, objektif bir haber hizmeti istiyoruz. Yöneticilerin eşitliğe dayalı ve müzakere edilmiş bir şekilde seçilmesini istiyoruz" ifadelerini kullandı.

Magyar ayrıca, başbakan olarak çıkardığı ilk kararnamelerden biriyle, perşembe günü kamu medyasının ve finansmanının "kapsamlı ve derhal" gözden geçirilmesi talimatını verdi.