Merkez Bankası Başkanı Karahan: Dezenflasyon süreci baskı altında ama kararlıyız

• Gıda ve enerji fiyatlarında artış sürerken temel mal ve hizmetlerde yavaşlama olduğu belirtildi.
• Orta Doğu'daki savaşın enerji fiyatlarında yarattığı baskının enflasyon beklentilerini bozduğu ifade edildi.
• Merkez Bankası brüt rezervlerinin 24 Nisan itibarıyla 171 milyar dolara yükseldiği açıklandı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda TCMB Kanunu gereğince Bankanın faaliyetlerine ilişkin milletvekillerine detaylı bir sunum yaptı.

Küresel ekonomik gelişmelerin, enflasyon görünümünün ve para politikası adımlarının değerlendirildiği toplantıda Karahan, özellikle ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmaların Türkiye ekonomisine ve fiyatlamalara olan etkilerine dair kapsamlı veriler paylaştı.

"Savaş, olumsuz etkilese de kararlılığımızı değiştirmiyor"

Karahan, şubat ayı sonunda başlayan ABD-İsrail ile İran savaşının özellikle enerji ve ulaştırma fiyatları üzerindeki etkilerinin derinden hissedildiğini aktardı.

Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının küresel enerji arzı açısından büyük bir risk oluşturduğunu belirten Karahan, "Savaş, dezenflasyon sürecini olumsuz etkilese de kararlılığımızı değiştirmiyor. Önümüzdeki dönemde de tüm para politikası araçlarını temel amacımız olan fiyat istikrarı doğrultusunda kullanmaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Petrol fiyatlarındaki oynaklığın tarihsel ortalamanın üzerinde seyrettiğine dikkat çeken Karahan, endüstriyel metal ve tarımsal emtia kaynaklı olarak enerji dışı fiyatların da tırmandığını söyledi.

Küresel para politikalarına da değinen Karahan, ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl boyunca faiz oranlarını değiştirmeyeceğinin fiyatlandığını, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) ise yılın ikinci yarısında faiz artırımına gitmesinin beklendiğini dile getirdi.

Cari açığın milli gelire oranı gerileyecek

Sıkı para politikasının bir sonucu olarak talep kompozisyonunda dengelenme sağlandığını bildiren Karahan, 2025 yılında tüketimin büyümeye katkısının 2023 yılına göre belirgin şekilde azaldığını, yatırımların katkısının ise devam ettiğini söyledi.

Nisan ayında ihracatın arttığını, ithalatın azaldığını belirten Karahan, yüksek enerji fiyatlarına rağmen altın ve enerji hariç ithalattaki düşüşle dış ticaret açığının ilk çeyreğe kıyasla gerilediğini aktardı. Yılın ilk çeyreğinde cari açığın dış ticaret ve hizmetler dengesine bağlı olarak arttığını ancak milli gelire oranının tarihsel ortalamaların altında kalmayı sürdürdüğünü ifade etti.

Altın ithalatındaki gerilemenin cari dengeye pozitif katkı verdiğini anlatan Karahan, 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında gerçekleşeceğini öngördüklerini bildirdi.

Enflasyon beklentilerinde bozulma görüldü

Nisan ayında yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 32,4 seviyesinde gerçekleştiğini hatırlatan Karahan, Mayıs 2024'teki zirveden bu yana belirgin bir düşüş yaşansa da enflasyonun yüksek seyrini koruduğunu belirtti.

Son 3 aylık ortalamaların enflasyonun ana eğiliminde bir miktar yükselişe işaret ettiğini anlatan Karahan, temel mal ve hizmet gibi çekirdek gruplarda yavaşlama yaşandığını ancak gıda, enerji ve giyim fiyatlarının artış gösterdiğini ifade etti. Karahan, Şubat 2026 sonunda Orta Doğu'da başlayan gerilimin negatif arz şokları yaratarak enerji yıllık enflasyonunu son iki ayda 19 puan artırdığına dikkat çekti.

Akaryakıttaki eşel mobil sisteminin fiyat artışlarını sınırlandırdığını ancak elektrik ve doğal gazdaki kademeli tarife güncellemelerinin fiyatlara belirgin yansıdığını aktardı.

Beklentilerin halen tahminlerin üzerinde seyrettiğine vurgu yapan Karahan, gerilimin ne kadar süreceğinin enflasyon görünümü açısından kritik bir risk unsuru olduğunu kaydetti.

Kira ve eğitim hizmetlerinde atalet kırılıyor

Hizmet enflasyonu verilerini değerlendiren Karahan, 2025'te kira ve eğitim hizmetlerinin geçmiş enflasyona endeksleme alışkanlığı nedeniyle yüksek seyrettiğini bildirdi.

Ancak son bir yıllık dönemde bu iki kalemde yaşanan düşüşlerin, hizmetlerde süregelen ataletin güç kaybettiğini gösterdiğini vurguladı.

Mevsim etkilerinden arındırılmış yakın dönem kira verilerinin ve yeni kiracı endeksinin aşağı yönlü bir eğilim gösterdiğini belirten Karahan, eğitim tarafında ise fiyat düzenlemelerinde 24 ay yerine 12 aylık enflasyonun baz alınmasını önemli bulduklarını dile getirdi.

TL mevduat payı yüzde 59 bandında korundu

Artan belirsizlikler ve enerji fiyatlarındaki oynaklıklara karşı zamanlı tedbirler aldıklarını belirten Karahan; TL mevduat, kredi büyümesi ve likidite yönetimi odaklı makroihtiyati adımları kararlılıkla uyguladıklarını söyledi.

2025 yılında sonlandırılan Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesaplarında çok sınırlı bir bakiye kaldığını aktaran Karahan, 2025'in ikinci yarısında yapılan politika faizi indirimlerinin jeopolitik gelişmelere kadar olan süreçte beklentilere uygun yansıdığını ifade etti.

Karahan, kıymetli maden ve jeopolitik risklerdeki oynaklığa rağmen TL mevduatın payının yüzde 59 ile tarihsel ortalamasına yakın seviyelerde kalmaya devam ettiğini, yatırım fonları eklendiğinde de bu tablonun değişmediğini kaydetti.

Gerilim döneminde hane halkından döviz talebi gelmediğini, altındaki ani talebin ise fiyatların dengelenmesiyle sona erdiğini bildirdi.

Brüt rezervler 171 milyar dolara yükseldi

Orta Doğu'daki gerilim nedeniyle 27 Mart'ta 155 milyar dolara kadar gerileyen brüt rezervlerin, ateşkes görüşmeleri sonrasında toparlandığını belirten Karahan, rezervin 24 Nisan itibarıyla 16 milyar dolar artarak 171 milyar dolara ulaştığını açıkladı.

Aynı dönemde swap hariç net rezervlerin de 17 milyar dolarlık artışla 36 milyar dolara yükseldiğini aktaran Karahan, arz şoklarının dezenflasyon sürecini olumsuz etkilemesinin fiyat istikrarına ulaşma kararlılığını değiştirmeyeceğini yineleyerek süreci sıkı duruşla yönetmeye devam edeceklerini sözlerine ekledi.