MI6 Başkanı Türkiye’nin küresel rolünü vurguladı

• Moore: Türkiye, yüzyıllardır olduğu gibi bugün de uluslararası sistem açısından kritik ve büyük bir öneme sahip ülke.
• MI6 Başkanı, Rusya-Ukrayna Savaşı, terörle mücadele ve Filistin-İsrail çatışısında Türkiye ile işbirliğinin önemini vurguladı.
• Moore, Çin, İran ve teknolojik alanlarda İngiltere’nin stratejik işbirliklerini açıklayarak görev süresinde yaşanan değişimlere değindi.

MI6 Başkanlığını yakında Blaise Metreweli’ye devredecek olan Richard Moore, İngiltere’nin İstanbul Başkonsolosluğunda yaptığı konuşmada önemli açıklamalarda bulundu.

Moore, öğrencilik yıllarında Türkçeyi öğrenmek için Türkiye’ye geldiğini anlattı ve 2014-2018 yılları arasında İngiltere’nin Ankara Büyükelçisi olarak görev yaptığını belirtti.

“Türkiye kritik öneme sahip”

Moore, "Türkiye, yüzyıllardır olduğu gibi bugün de uluslararası sistem açısından kritik ve büyük bir öneme sahip ülke." ifadesini kullanarak Türkiye’nin NATO müttefiki olduğunu ve uluslararası hukuka bağlı kalarak Ukrayna’nın egemenliğini desteklediğini vurguladı. Terör örgütü DEAŞ’a karşı birlikte mücadele ettiklerini ve Suriye’de devrik Beşşar Esed rejiminin ardından istikrarı güçlendirmeye çalıştıklarını belirtti.

Moore, Orta Doğu’daki gelişmelerle ilgili olarak, kalıcı güvenlik ve refahın hem İsrailliler hem de Filistinliler için iki devletli çözümle sağlanabileceğine dikkat çekti.

Tüm bu konularda Türkiye dahil Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile yakın işbirliği yürüttüğünü aktaran Moore, önceki MİT Başkanı Hakan Fidan ve mevcut Başkanı İbrahim Kalın ile çalıştıklarını söyledi.

"Gizli kalmak için daha açık olunmalı"

Moore, MI6 Başkanlığını devraldığından bu yana ulusal çıkarlar için daha sık konuşmaya karar verdiğini belirtti. Görev süresinde, kadınların merkezde, dış görevlerde ve teknoloji ekiplerinde liderlik rolleri aldığını, etnik azınlıkların ilk kez üst düzey pozisyonlara terfi ettiğini anlattı.

Henüz çalışanlarının yalnızca yüzde 40’ının kadın ve etnik azınlıkların yüzde 10’unun altında olduğunu ifade eden Moore, ekonomik olarak dezavantajlı tüm ırklardan insanları kuruma çekmek için daha fazla çaba göstermeleri gerektiğini vurguladı.

Moore, üniversiteler, yeni kurulan şirketler ve büyük teknoloji firmalarıyla işbirliklerinin önemine değinerek "Bu şekilde gizliliğin daha da derinlerine çekilmeyerek, doğru ortaklıkları kurarak, toplumun her kesiminden personel istihdam ederek ve karşı karşıya olduğumuz tehditlerin hızına uyum sağlamak için yeterince açık davranarak önde kalıyoruz." dedi.

Moore, göreve başladığında benimsediği 'Gizli kalmak için daha açık olunmalı' ilkesini hatırlattı.

Rusya-Ukrayna ve Zelenskiy

Moore, Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Ukrayna’yı desteklediklerini belirterek, "Zelenskiy'nin liderliği kritik öneme sahipti. Başkan olarak ilk haftamda öğle yemeğinde ağırladığım adamı hatırlıyorum. Siyasette hala oldukça yeniydi, denenmemiş ve sınanmamış bir liderdi ama o zaman bile cesareti ve kararlılığı hissedebiliyordunuz. Onun lider olmasını izlemek, dikkate değer bir ayrıcalıktı. Ona olan hayranlığım sınırsız." dedi.

Moore, Rusya'nın Ukrayna'ya yaklaşımını değerlendirirken, "Putin, boyundan büyük işlere kalkıştı. Kolay bir zafer kazanacağını düşündü; fakat Ukraynalıları hafife aldı. Sonuç olarak, Ukrayna ulusal kimliği güçlendi, Batı’ya yönelim hızlandı ve İsveç ile Finlandiya NATO’ya katılmaya ikna oldu."

Rusya-Ukrayna savaşı öncesi dönemde ABD ve İngiltere’nin Moskova’nın askeri yığınaklarını ve saldırı planlarını açığa çıkardığını hatırlatan Moore, bu istihbaratın Rusya’nın ilerleyişini durdurduğunu ve Ukrayna’ya destek sağladığını söyledi.

Moore, Çin’in Rusya’ya hem diplomatik hem de çift kullanımlı ürünlerle sürekli destek verdiğini belirterek, "Bombalarında Çin üretimi kimyasallar, füzelerinde elektronik bileşenler kullanıldı; bu durum, Putin’in barışın en iyi seçenek olduğu sonucuna varmasını engelledi." dedi.

Rus halkının tamamının Putin’le aynı görüşte olmadığını vurgulayan Moore, "Bazıları başlarını öne eğip hayatlarına devam ediyor, bazıları Aleksey Navalnıy gibi açıkça direniyor ve inançları uğruna ölüyor; diğerleri ise MI6 ile işbirliği içinde gizlice hareket ediyor." ifadelerini kullandı.

Moore, Rusya’nın MI6 tarihindeki önemini şöyle açıkladı: "Ülkenin MI6’da özel bir yeri var. MI6, Rus kültürünü bilen ve takdir eden, Nazi Almanyası’na karşı ortak mücadelemizde halkının fedakarlıklarını anlayan kadın ve erkeklerle dolu. Rusya’da paylaşacak gerçekleri ve cesur kadın ve erkekleri MI6 ile iletişime geçmeye davet ediyorum."

"Çin’le yapıcı ilişki istiyoruz"

Moore, Rusya’nın gerilemesine karşın Çin’in küresel sistemde önemli bir aktör olarak yükseleceğini ve BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi olduğunu belirtti.

Küresel ortak alanlar, iklim değişikliği, güvenli yapay zeka ve dünya ticareti gibi alanlarda Çin’in kritik rol oynayacağını ifade eden Moore, "İngiltere olarak Çin’le saygı çerçevesinde ve yapıcı bir ilişki kurmayı hedefliyoruz." dedi.

Ayrıca, Çin’in kamuoyuna duyurduğu yerleşik angajman ve müdahale etmeme kurallarına bağlı kalmasının önemini vurguladı.

Görev süresince İran’ın da stratejik öneme sahip olduğunu belirten Moore, "Nükleer silahlardan arındırılmış İran öncelik olmaya devam etmeli." dedi.

"Gazze’nin barışa ihtiyacı var"

Moore, "Gazze’nin de barışa ihtiyacı var." diyerek, bölgede yeniden yapılanma ve Filistinlilerin daha fazla acı çekmesinin önlenmesi gerektiğini vurguladı.

DEAŞ ve El Kaide’nin kapasitelerinin zayıflatıldığını aktaran Moore, "Ancak bu örgütler, şiddet içeren ideolojilerini teknoloji aracılığıyla yayarak yeniden güçlenmeye çalışıyor. Bu çabaları engellemek için çevikliğe ve güçlü ortaklıklara ihtiyacımız var." ifadelerini kullandı.

Moore, Sudan, Afganistan ve Suriye’de karşılaştıkları krizlere değinerek, "Beşşar Esed devrilmeden HTŞ ile ilişki kurduk ve İngiltere’nin Suriye’ye dönüşü için haftalar içinde yol haritası oluşturduk." dedi.

Türkiye dahil yurt dışındaki ortaklarla terörle mücadeleye devam ettiklerini de belirtti.

Moore’a veda

Moore, MI6 Başkanlığını devralacak olan Blaise Metreweli’nin çeyrek asırlık deneyime sahip olduğunu aktarırken, kariyerini "Kamu hizmetinde geçirdiğim neredeyse 40 yılın ardından şimdi pelerinimi asıyor, hayali hançerimi kınına geri koyuyor ve meşhur yeşil kalemimi teslim ediyorum. MI6’yı yönetmek, hayatımın ayrıcalığıydı." sözleriyle özetledi.