NASA’dan uzayda yeni rota: Ay üssü ve nükleer enerjili Mars görevi

• Ay yörüngesinde kurulması planlanan milyarlarca dolarlık istasyon projesi durduruldu; donanımlar Mars görevine kaydırıldı.
• 2028 yılına kadar nükleer elektrikli itme sistemiyle çalışan "SR-1 Freedom" sondasının fırlatılması hedefleniyor.
• 2028'de Artemis 4 ile Ay'a iniş, Artemis 5 göreviyle ise kalıcı Ay üssünün temellerinin atılması planlanıyor.
• Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) sonrası dönem için ticari modüllerle entegre bir "Çekirdek Modül" yapısına geçilecek.

Mars yolunda nükleer enerji dönemi: SR-1 Freedom

NASA'nın yeni planındaki en dikkat çekici unsurlardan biri, nükleer enerjili Space Reactor-1 (SR-1) Freedom sondasıdır. Daha önce Ay Geçidi için tasarlanan güç ve itme elemanları, bu yeni Mars sondasına uyarlanacak. SR-1 Freedom, iyon iticileri için elektrik üreten bir nükleer reaktör kullanacak ve bu sayede Mars'a çok daha ağır yükleri daha hızlı taşıyabilecek.

"Skyfall" adı verilen görev kapsamında bu sonda, Mars atmosferine üç adet gelişmiş helikopter bırakacak. Bu helikopterler, Ingenuity'nin başarısını temel alarak Kızıl Gezegen'in yüzeyini ve potansiyel iniş alanlarını havadan detaylıca inceleyecek.

Ay'da kalıcı varlık: Üç aşamalı kampanya

NASA, Ay yüzeyinde sürdürülebilir bir mevcudiyet sağlamak için 30 milyar dolarlık bir bütçe öngörüyor. Bu kampanya şu aşamalardan oluşacak:

• Robotik Hızlanma: VIPER gezgini, LuSEE-Night radyo gözlemevi ve Moonfall keşif dronları ile bölgenin ön keşfi yapılacak.
• Altyapı İnşası: Yarı yaşanabilir ünitelerin ve temel yaşam destek sistemlerinin Ay yüzeyine nakli gerçekleştirilecek.
• Kalıcı Yerleşim: Ağır hizmet tipi geziciler, şişirilebilir yaşam alanları ve üsse güç sağlayacak nükleer reaktörlerin kurulumu tamamlanacak.

Ticari uzay istasyonları ve ISS’in geleceği

NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) 2030-2031 yıllarında yörüngeden çıkarılmasından önce "kesintisiz insan varlığı" sağlamayı hedefliyor.

Ancak özel sektörün uzay istasyonu pazarında beklenen hıza ulaşamaması nedeniyle strateji güncellendi. NASA, artık tamamen özel bir istasyon beklemek yerine, kendisinin sahip olacağı bir "Çekirdek Modül" inşa ettirecek.

Bu modüle Axiom Space, Blue Origin veya Starlab gibi şirketlerin ticari modülleri eklenebilecek ve bu modüller ileride ayrılarak bağımsız istasyonlara dönüşebilecek.

Tartışmalar ve zorlu takvim

Bu iddialı plan bilim dünyasında fikir ayrılıklarına yol açtı. Teksas Senatörü Ted Cruz gibi siyasetçiler "Amerikan üstünlüğü" adına planı desteklerken, bazı astrofizikçiler 2028 takvimini "gerçek dışı" olarak nitelendiriyor.

Eleştirmenler, nükleer enerjili bir sondanın bu kadar kısa sürede geliştirilmesinin teknik olarak imkansız olduğunu ve bu uğurda birçok önemli bilimsel görevin feda edildiğini savunuyor.

NASA Başkanı Isaacman ise SpaceX'in iniş aracı gecikmeleri nedeniyle 2028'e sarkan takvimi savunarak, "Ellerimiz bağlı oturup endüstrinin günü kurtarmasını ummayacağız, sonuçların sorumluluğunu almalıyız," dedi.