NATO, yolsuzluk şüphesi nedeniyle İsrailli savunma devi Elbit Systems’i ihale süreçlerinden men etti

Kurum, aynı zamanda mevcut iş birliklerinin de askıya alındığını doğruladı. Bu karar, Follow the Money (FTM), La Lettre, Knack ve Le Soir tarafından yürütülen ortak bir araştırmada ortaya çıkarıldı.

Elbit Systems, 2024 yılında 6,8 milyar dolarlık ciroya ulaşan dev bir savunma üreticisi. NATO’nun son on yılda şirketten onlarca milyon euro değerinde mühimmat, antiraketsistemleri ve çeşitli savunma ekipmanları satın aldığı biliniyor. Araştırmacılara göre bu rakam, kamuya açıklanmayan sözleşmeler nedeniyle çok daha yüksek olabilir.

Kararın gerekçesi: Ciddi suçlamalar

Gazetecilerin incelediği NATO belgesinde, kararın temelinde “Elbit’in suç teşkil eden uygulamalara karışmış olabileceğini gösteren ciddi iddialar” ifadesi yer alıyor. Özellikle ihale süreçlerinde usulsüzlük iddiaları dikkat çekiyor.

Bu suçlamalar, NATO’nun satın alma operasyonlarını yürüten NATO Support & Procurement Agency (NSPA) çevresinde patlak veren geniş çaplı bir yolsuzluk soruşturmasıyla bağlantılı. İddiaya göre savunma şirketleri, NSPA’nın bir kısım mevcut ve eski çalışanına milyonlarca euro rüşvet vererek ihale kazanmış olabilir.

Uluslararası ağı olan bir rüşvet skandalı

Soruşturmanın merkezindeki isimlerden biri, uluslararası arama kararı bulunan İtalyan danışman Eliau E. Bu ismin, Elbit Systems’in NATO sözleşmelerine ulaşmasında kritik rol oynadığı öne sürülüyor. E., “suç örgütüne üyelik” ve “rüşvet” suçlamalarıyla karşı karşıya.

Eliau E.’nin aynı zamanda Belçikalı baş şüpheli Guy M. ile yakın temas kurduğu belirtiliyor. Belçika Savcılığı’na göre M., yıllarca hem Belçika Savunma Bakanlığı’nda hem de NSPA’da görev yaptı ve yaklaşık 2 milyon euro rüşvet aldı. Kendisi “suç örgütü üyeliği”, “yolsuzluk” ve “kara para aklama” ile suçlanıyor.

Soruşturma kapsamında mayıs ayında Rotterdam’da gözaltına alınan, Hollanda Savunması’nın eski mühimmat tedarik sorumlusu Hans de J. de dosyanın bir diğer önemli aktörü. De J.’nin 2023’te savunma şirketlerinden rüşvet aldığı iddia ediliyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, sürece ilişkin daha önce yaptığı açıklamada şu ifadeyi kullanmıştı:

Bu araştırmada en küçük ayrıntı bile karanlıkta kalmayacak; en derin noktaya kadar gidilecek.

Ukrayna için mühimmat tedariki etkileniyor

FTM muhabiri Jesse Pinster’a göre askıya alma kararı, NATO’nun özellikle Ukrayna’ya gönderilmek üzere aldığı mühimmat ve ekipman tedarikinde gecikmelere yol açabilir. Elbit Systems'in NSPA üzerinden yürüttüğü bazı devam eden sözleşmeler bu nedenle durdurulmuş durumda.

Bununla birlikte, yolsuzluk soruşturmasıyla doğrudan bağlantısı olmayan Elbit sözleşmeleri etkilenmedi. Örneğin, İsrail gazetesi Haaretz’e göre Hollanda, geçen yıl Elbit’ten 175 milyon dolarlık kendini koruma sistemleri satın aldı. Bu sistemler yeni Caracal helikopterleri ve C-390 nakliye uçakları için kullanılacak.

NATO’nun aksine, ittifak üyesi ülkelerin kendi ulusal alımları üzerinde herhangi bir kısıtlama bulunmuyor; yani devletler Elbit ile bağımsız olarak iş yapmaya devam edebilir.

Elbit Systems’tan sessiz kalan açıklama

Elbit Systems, ilgili medya kuruluşlarına yaptığı kısa açıklamada, haberlerle ilgili yorum yapamayacağını belirtti. Şirket, durumdan haberdar olmadığını ifade ederek soruları yanıtsız bıraktı.