SGK iptal ediyor, mahkeme iade ediyor
Dünya Gazetesi köşe yazarı ve Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, özellikle EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesi sonrası vatandaşların en çok mağdur olduğu konulardan biri olan "18 yaş altı sigorta iptalleri" meselesini köşesine taşıdı. Erdursun'un aktardığı detaylara göre, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) uyguladığı katı kurallar nedeniyle emekliliği riske giren vatandaşlar, çareyi mahkemelerde buluyor.
Özgür Erdursun'un yazısından öne çıkan detaylarla konunun perde arkası şu şekilde:
SGK, sigorta başlangıcını neden iptal ediyor?
Erdursun'un yazısında dikkat çektiği en önemli nokta, SGK'nın geçmişe dönük denetimlerindeki yasal gerekçesi. Bir kişi 18 yaşını doldurmadan önce anne veya babasına ait bir iş yerinde sigortalı olarak çalışmaya başlamışsa, SGK bu durumu yasal bir eksikliğe dayandırarak iptal edebiliyor.
Mevzuata göre, 18 yaşından küçüklerin kendi ebeveynlerine ait iş yerlerinde çalışabilmesi için mahkeme onaylı bir iş sözleşmesi (vesayet/izin makamı onayı) bulunması gerekiyor. Yıllar önce bu kuralı bilmeden çocuklarını sigortalı yapan ailelerin eksik evrakları, bugün SGK tarafından tespit edildiğinde o dönemki sigortalılık süreleri iptal ediliyor. Bu iptal, kişinin emeklilik tarihini yıllarca erteleyebiliyor.
Başka işverenin yanında çalışanlar için sorun yok
SGK'nın bu iptal kılıcı herkesi kesmiyor. Özgür Erdursun, bu uygulamanın istisnasını da net bir şekilde belirtiyor: 18 yaş altı iptal riski, sadece ebeveyninin yanında çalışanları kapsıyor. Eğer bir kişi 18 yaşından küçükken ailesi dışındaki farklı bir işverenin (başka bir şirketin, esnafın vb.) yanında sigortalı olarak çalışmaya başlamışsa, SGK bu sigorta başlangıcını geçerli kabul ediyor ve iptal işlemi uygulamıyor.
Mahkemeden vatandaşa müjde: Fiili çalışma esastır!
SGK'nın iptal işlemi sonrası emeklilik hakkı elinden alınan vatandaşlar için Erdursun'un verdiği "iyi haber" mahkeme koridorlarından geliyor.
Kurumun iptal kararına karşı iş mahkemelerinde dava açan vatandaşlar büyük oranda haklı bulunuyor. Mahkemeler, şekli bir eksiklik olan "sözleşme olmamasını" tek başına yeterli görmüyor. Yargıtay'ın da desteklediği emsal kararlara göre; eğer kişinin o iş yerinde gerçekten (fiilen) çalıştığı tanık beyanları veya diğer delillerle ispatlanabiliyorsa, mahkeme SGK'nın iptal kararını bozuyor. Böylece vatandaş, silinen sigorta başlangıcını ve gasp edilen emeklilik hakkını yargı yoluyla geri alıyor.
Uzmanların Tavsiyesi: SGK tarafından 18 yaş altı sigorta başlangıcı (anne-baba yanı) iptal edilen kişilerin süreci kabullenmeyip, vakit kaybetmeden hukuki yollara başvurarak haklarını araması gerekiyor.
