Saraydan sızan Esed profili

• The Atlantic’te yayımlanan analiz, Esed’i kibirli, inatçı ve duygusuz bir lider olarak tanımladı.
• Saray mensupları, Esed’in cinselliğe ve video oyunlarına takıntılı olduğunu aktardı.
• Esed’in diplomatik fırsatları bilinçli biçimde reddettiği vurgulandı.
• Yazar, rejimin çöküşünün uzun süre ayakta kalmasından daha az şaşırtıcı olduğunu savundu.

ABD merkezli The Atlantic dergisinde 6 Şubat’ta Robert F. Worth imzasıyla yayımlanan analizde, Suriye’nin devrik lideri Beşar Esed’in kişiliği ve özel yaşamına dair dikkat çekici detaylar paylaşıldı. Yazıda, Esed’in iktidardan düşüşünün, yıllarca ayakta kalabilmiş olmasından daha az şaşırtıcı olduğu değerlendirmesi yapıldı.

Worth, Esed’in ülkesine ve halkına yönelik tutumunu “akılalmaz derecede alçakça bir ihanet” olarak nitelendirirken, Suriyeli bir gazetecinin şu sözlerini aktardı: “Hâlâ Muammer Kaddafi’ye ve Saddam Hüseyin’e inanan insanlar bulabilirsiniz ama artık kimse Beşar Esed’e inanmıyor, kardeşi bile.”

“Cinselliğe ve video oyunlarına takıntılı”

Şam’daki sarayda görev yapmış çok sayıda saray mensubu ve subay, Esed’i “cinselliğe ve video oyunlarına takıntılı, inatçı, kibirli ve duygusuz bir hükümdar” olarak tanımladı. Aynı kaynaklar, Esed’in kendisine sunulan tavsiyelere kulak asmayan, fikir almaktan hoşlanmayan bir karaktere sahip olduğunu aktardı.

Ülkenin sürüklendiği derin yoksulluk ve ekonomik çıkmazlardan, Esed’i destekleyen çevrelerin bile rahatsızlık duyduğu belirtilirken, saraydaki uyarıların sistematik biçimde görmezden gelindiği ifade edildi.

Diplomatik fırsatları reddeden lider

Analizde, Esed’in düşüşünden sadece birkaç gün önce dahi bazı dışişleri bakanlarının kendisini arayarak anlaşma tekliflerinde bulunduğu, ancak Esed’in bu çağrıların hiçbirine yanıt vermediği bilgisi yer aldı. Esed’in, “tahtı bırakmak zorunda kalabileceği” ihtimaline karşı küskün ve kırgın bir ruh hali içinde olduğu aktarıldı.

Worth, Esed’in 2017’de muhalifleri bastırmasının ardından elde ettiği zaferin aslında “boş bir zafer” olduğunu fark edemediğini, ülkeyi Rusya ve İran’a ipotek ettiğini ve önüne çıkan hiçbir diplomatik fırsatı değerlendirmediğini vurguladı.

“Rejim içi boş bir kabuktu”

Yazıda görüşlerine yer verilen ismi açıklanmayan bir İsrailli yetkili, Esed rejimini “boş bir kabuk” olarak tanımlarken, “Esed güvenilir olamayacak kadar beceriksiz biriydi” değerlendirmesinde bulundu.

Esed’in halkına karşı duyarsızlığına dair aktarılan bir anıda ise, sokakta karşılaştığı Suriyeliler için “Camilere para harcıyorlar ama yiyecekleri yok” diyerek alay ettiği ifade edildi. Analize göre, halkın ve hatta Cumhuriyet Muhafızları’nın büyük kısmı yoksulluk içinde yaşarken, Esed uyuşturucu kaçakçılığından büyük bir servet elde etti.

Çocukluk travması ve kişilik kırılması

Esed’i tanıyan birçok kişinin, özgüven eksikliğinin çocukluk yıllarına dayandığını söylediği aktarıldı. Ağabeyi Bassel Esed’in küçük yaşlarda Beşar’a zorbalık yaptığı, bunun da kişiliğinde kalıcı hasara yol açtığı belirtildi.

Aslında babası Hafız Esed’in veliahtı Bassel’di. Ancak Bassel’in trafik kazasında hayatını kaybetmesiyle, Londra’da göz doktorluğu eğitimi alan Beşar Esed bir anda rejimin merkezine çekildi.

“Zayıf görünmemek için vahşeti seçti”

Yazıda, Suriye’deki muhalif çevrelerin başlangıçta Esed’in utangaç ve sakar tavırlarını umut verici bulduğu, babasından daha yumuşak bir lider olacağı beklentisine girdiği aktarıldı. Ancak bu algının kısa sürede tersine döndüğü ifade edildi.

Worth, Esed’in psikolojisini şu sözlerle özetledi: “Zayıf olarak algılanmaktan o kadar korkuyordu ki, kendisinden beklenen vahşete layık olabileceğini tekrar tekrar kanıtlamak zorunda olduğuna inanıyor gibiydi.”