The Guardian: İsrail'in Batı Şeria'da işgal adımları ve tepkiler

İngiltere merkezli önemli yayın organlarından The Guardian'da, İsrail'in Batı Şeria ile ilgili aldıkları yeni işgal adımlarının ve adımlara gelen küresel tepkilerin değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

İsrailli bakanların ortak bir açıklama ile; “Filistin devleti fikrini öldürmeye devam edeceğiz” ifadelerine ve Batı Şeria'da işgali genişletmek için attığı adımların hızlandığına dikkat çekilen analizde, İsrail tarafından çıkarılan yeni kararlara dair detaylara değinildi.

Analizde ayrıca ABD, İngiltere, AB ve Arap ülkelerinin sürece dair tepkilerine ve sürecin olası geleceğine dair değerlendirmelere yer verildi.

İşte The Guardian'da yayınlanan analiz:

ABD, İngiltere, AB ve Arap ülkeleri, İsrailli bakanların “Filistin devleti fikrini öldürülecek” dediği planları kınadı.

İsrail’in Batı Şeria üzerindeki kontrolünü sıkılaştırmaya yönelik yeni adımları, küresel ölçekte sert bir tepkiye yol açtı. Tepkiler arasında Washington’dan gelen ve Trump yönetiminin işgal altındaki toprakların ilhakına karşı olduğunu yeniden vurgulayan mesaj da yer aldı.

Söz konusu önlemleri duyuran İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, halihazırda Filistin yönetimi altında bulunan bazı alanlarda İsrail kontrolünün genişletileceğini açıkça belirtti. Katz, bu adımların Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimlerini güçlendirmeyi ve bağımsız, egemen bir Filistin devletinin ortaya çıkışını önlemeyi hedeflediğini ifade etti.

İsrail güvenlik kabinesi tarafından onaylanan düzenlemeler, Batı Şeria’daki arazi mülkiyetinin tespitini kolaylaştırıyor ve Arap olmayanların sözde bölgede mülk satın almasının önünü açıyor.

Yeni kuralların ne zaman yürürlüğe gireceği ilk etapta netlik kazanmazken, ek bir onaya ihtiyaç duyulmadığı bildirildi.

Katz, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ile yaptığı ortak açıklamada;

“Filistin devleti fikrini öldürmeye devam edeceğiz”

ifadelerini kullandı.

Uluslararası tepki ve yaptırım uyarıları

Avrupa Birliği, alınan kararları “yanlış yönde atılmış bir başka adım” olarak nitelendirdi ve bazı AB-İsrail ticaret anlaşması maddelerinin askıya alınması da dahil olmak üzere yaptırımların “masada olduğunu” açıkladı.

Gazze’de bir barış planı uygulanması yönünde Donald Trump’ın beklentileri açısından kilit önemde görülen Arap ve İslam ülkelerinden oluşan bir grubun ortak açıklamasında ise;

“Hukuka aykırı İsrail egemenliğini dayatmayı amaçlayan yasa dışı karar ve önlemlerin en güçlü şekilde kınandığı”

ifade edildi.

Suudi Arabistan, Ürdün, Mısır, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Pakistan, Endonezya ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu imzacı ülkeler, yeni adımların “şiddeti körükleyeceği, çatışmayı derinleştireceği ve bölgesel istikrar ile güvenliği tehlikeye atacağı” uyarısında bulundu.

Birleşik Krallık, İsrail’in adımlarını “şiddetle kınadığını” açıkladı.

Londra yönetimi;

“Filistin’in coğrafi ya da demografik yapısını tek taraflı olarak değiştirmeye yönelik her türlü girişim tamamen kabul edilemezdir ve uluslararası hukukla bağdaşmaz”

ifadelerini kullanarak İsrail’i kararları derhal geri almaya çağırdı.

İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un ziyaretine ev sahipliği yapan Avustralya da küresel kınama dalgasına katıldı. Avustralya Dışişleri ve Ticaret Bakanlığı, İsrail güvenlik kabinesinin Batı Şeria üzerindeki kontrolü genişletme kararına itiraz ettiklerini belirterek, bu adımın istikrar ve güvenliği zayıflatacağını vurguladı.

Açıklamada, yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı olduğu ve barışın önünde ciddi bir engel teşkil ettiği ifade edildi ve;

“İki devletli çözüm, İsrailliler ve Filistinliler için uzun vadeli barış ve güvenliğe giden tek uygulanabilir yoldur”

ifadeleri kullanıldı.

Sahada fiili genişleme

Yeni düzenlemeler, Batı Şeria’da yetki ve toprak kontrolünü doğrudan hedef alan geniş kapsamlı değişiklikler içeriyor. 1967 öncesinde Ürdün yönetimi dönemine dayanan ve arazilerin Arap olmayanlara satışını yasaklayan bir yasa yürürlükten kaldırılıyor.

Ayrıca El Halil’de (Hebron) inşaat ruhsatlarına ilişkin yetki, Filistin yönetimine bağlı belediyeden alınarak İsrail sivil idaresine, yani ordunun işgal otoritesine devrediliyor. Bu adımın, 1997 tarihli ve kenti iki sektöre bölen Hebron Protokolü’nü ihlal edebileceği değerlendiriliyor.

Beytüllahim’de Rahel’in Mezarı çevresindeki Yahudi yerleşimi de Filistin yönetiminden alınarak doğrudan İsrail kontrolüne devrediliyor.

Son yıllarda mali kaynak yetersizliği, İsrail’in yoğun yerleşim politikası ve idari engellemeleri ile kendi içindeki yolsuzluk sorunları nedeniyle Filistin Yönetimi’nin Batı Şeria’daki kontrolü zaten ciddi biçimde zayıflamış durumda.

Ramallah’tan yapılan açıklamada, yeni İsrail adımlarının “işgal altındaki Batı Şeria’yı ilhak etme girişimlerini derinleştirmeyi” amaçladığı uyarısında bulunuldu.

Bütün bu gelişmeler, sahada fiilî egemenlik alanını genişletmeye yönelik adımların diplomatik zeminde iki devletli çözüm perspektifini daha da aşındırdığına işaret ediyor.

Washington’un ilhaka karşı olduğunu belirtmesine rağmen, İsrail’in uygulamada kontrolü genişletmesi, bölgesel dengeler açısından yeni bir kırılganlık hattı oluşturuyor.