The New Arab: ABD ve İsrail'in İran saldırısı kaçınılmaz mı?

İngiltere merkezli yayın organlarından The New Arab'da, İran'da yaşanan protestolar ve nükleer konusunda sonuca varmayan sürecin ardından, İran'a olası bir ABD-İsrail saldırısına dair değerlendirmelerin yapıldığı bir analiz yayınlandı.

ABD ve İsrail'in İran'a yeni bir saldırı düzenleme olasılığı, yaklaşan bir tehdit olmaktan çıkıp giderek artan bir olasılık haline geldiği tespiti yapılan analizde, özellikle İran'da yaşanan protestolar ve nükleer konusunda sonuca varmayan süreç nedeniyle bu ihtimalin girederek yaklaştığı iddia edildi.

Analizde ayrıca; olası bir yeni çatışmaya dair öngörülere ve değerlendirmelere yer verildi.

İşte The New Arab'da yayınlanan analiz:

ABD ve İsrail'in İran'a yeni bir saldırı düzenleme olasılığı, yaklaşan bir tehdit olmaktan çıkıp giderek artan bir olasılık haline geldi.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer programına karşı Haziran ayında 12 gün süren savaşı “başarılı” ilan etmelerine rağmen, Tahran'ın nükleer ve füze kapasitesini yeniden inşa ettiği iddiaları üzerine yeni saldırıların gerekli olabileceği uyarısında bulunuyorlar.

Netanyahu'nun 29 Aralık'ta Mar-a-Lago'ya yaptığı ziyaret sırasında Trump, İran'ın nükleer programını yeniden başlatması veya ilerletmesi halinde ABD'nin askeri dahil olmak üzere harekete geçeceği uyarısında bulunmuştu.

Trump basına yaptığı açıklamada;

“Umarım yeniden güçlenmeye çalışmıyorlar, çünkü eğer öyleyse, bu güçlenmeyi çok hızlı bir şekilde ortadan kaldırmaktan başka seçeneğimiz kalmayacak”

ifadelerini kullanmıştı.

İran'ın üst düzey danışmanı Ali Şamkhani, İran'ın füze ve savunma kapasitelerinin müzakere edilemez olduğunu söyleyerek tehditlere yanıt verdi ve herhangi bir saldırının yıkıcı bir yanıtla karşılaşacağı uyarısında bulundu.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da aynı görüşü yineleyerek, İran'ın misillemesinin sert ve pişmanlık verici olacağını söyledi.

Diğer yandan Trump'ın dışında, İsrail Başbakanı Netanyahu da, İran'ın balistik füze üretimi ve nükleer kapasitesini yeniden inşa etmeye çalıştığını iddia etti ve İran'ın uzun menzilli füzeler için biyolojik ve kimyasal savaş başlıkları geliştirme çabaları da dahil olmak üzere füze programını yeniden inşa ettiğini iddia eden bir dizi doğrulanmamış raporu tekrarladı.

Kaçınılmaz olmasa da, uzmanlar İsrail'in ABD ile birlikte İran'a yeniden saldırmasının olasılığını giderek daha fazla görüyor ve bu saldırının Haziran savaşından daha şiddetli olacağını tahmin ediyor.

Bu durum, Gazze'de kırılgan bir ateşkesin sürmesi, İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah'a yönelik saldırıları, Yemen'deki savaş ve buna bağlı Suudi Arabistan-BAE gerilimleri ve İsrail'in Somaliland'ı tanımasının yarattığı etkilerle Ortadoğu'nun zaten istikrarsız olduğu bir dönemde, bölgedeki istikrarsızlığın daha da derinleşmesi riskini artırabilir.

Bölgenin ötesinde, herhangi bir potansiyel çatışma, devam eden Ukrayna-Rusya savaşı, Tayvan konusunda ABD ve Çin arasında artan gerilimler ve son olarak da ABD'nin İran'ın küresel sahnedeki önemli müttefiki olan Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro'yu yakalamasıyla birlikte Venezuela'daki krizle birlikte küresel istikrarsızlığı artıracaktır.

Yeni gerçeklik

Geçen hafta Trump, Truth Social'da İran'ın “barışçıl protestocuları vurup şiddetle öldürmesi” halinde ABD'nin yanıt vereceğini ilan etti.

Protestoların başlamasından bu yana çok sayıda kişi öldürüldü. İran Dışişleri Bakanlığı, Trump'ın sözlerini İran'ın iç işlerine müdahale olarak kınadı.

İsrail ve İran, Haziran ayında 12 gün süren savaşın ardından, ABD ve Katar'ın arabuluculuğunda ateşkes uygulamaya devam ediyor ancak yeni gerçeklikte, ABD'nin müdahalesi, daha geniş bir bölgesel çatışmayı beraberinde getirebilir.

Potansiyel bir tırmanma tehdidi ortasında, İsrail ve İran bir silahlanma yarışına girmiş durumda. İsrail kaynaklarına göre, İsrail'in füze savunma sistemi Haziran savaşına göre iyileştirildi.

Haziran savaşından bu yana İran da, İsrail'in olası yeni bir saldırısına hazırlık amacıyla askeri ve nükleer stratejisini de yeniden düzenledi.

Bölgesel etkileri ne olur?

İran'ın “Direniş Ekseni”ndeki bölgesel müttefiklerinin, Haziran savaşı sırasında bunu yapamadıkları veya yapmak istemedikleri gibi, yeni bir çatışmada da Tahran'ı etkili bir şekilde destekleyip destekleyemeyecekleri belirsiz.

Lübnan'daki Hizbullah ve Gazze'deki Hamas, son İsrail savaşları nedeniyle zayıflamış durumda ve her ikisi de silahsızlanma baskısıyla karşı karşıya. Suriye'de ise Esed rejiminin düşüşü, İran'ın bir başka önemli müttefiki ve ikmal koridorunu ortadan kaldırdı.

Bu arada Yemen'de Husi milisleri aktif olmaya devam ediyor, ancak BAE destekli Güney Geçiş Konseyi ile Suudi Arabistan destekli Yemen güçleri arasında devam eden çatışmalar, İran'a yönelik koordineli desteği daha da sınırlayabilir.

Diplomatik olarak Washington, Tahran'a karşı maksimum baskı yaklaşımını sürdürmeye devam ediyor. ABD yönetimi, İran'ın nükleer programını durduran bir anlaşma istiyor, ancak bu tutum İran'ın tutumuyla temelden çelişiyor.

Sonuç olarak, her iki tarafın da keskin bir şekilde zıt tutumlarda olması nedeniyle diplomasi için çok az alan kalıyor.