The Wall Street Journal: İran'ın ‘Direniş Ekseni’ neden harekete geçmiyor?

ABD'nin önde gelen The Wall Street Journal'da, artık birinci haftasını geride bırakan İran-İsrail savaşının geleceğinin ve İran'ın “Direniş Ekseni” olarak adlandırılan grupların savaşın geleceğine dair olası aksiyonlarının değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

15 aydır Gazze'de devam eden İsrail'in Gazze'deki soykırım savaşının, görece olarak bu gruplar için çok yorucu süreçler olduğu tespiti yapılan analizde, İran'ın içerisindeki çeşitli İsrail yanlısı yapılanmaların da bu gruplara istihbari olarak temkinli davranma güdüsü verdiği belirtildi.

Analizde ayrıca; “Direniş Ekseni” olarak adlandırılan bu grupların sürece müdahil olup olmayacağına dair değerlendirmelerde bulunuldu.

İşte The Wall Street Journal'da yayınlanan analiz:

On yıllardır İran liderleri, bölgesel nüfuz kazanmak ve Orta Doğu'da İsrail ve Amerika'ya karşı koymak için müttefik milislerden oluşan bir ağ kurdular. Ancak savaşın başlamasının üzerinden 1 hafta geçmiş olmasına rağmen bu vekil güçler saldırılarda görülmüyor.

İran'ın Direniş Ekseni'nin en güçlü unsuru olarak görülen Hizbullah, İsrail'in İran'a saldırmasından bu yana tek bir füze bile ateşlemedi. Hizbullah'ın askeri kapasitesi ve liderliği, geçtiğimiz yıl boyunca İsrail ile güçlü çatışmalar yaşamış ve lideri Hasan Nasrallah'ı kaybetti.

Yemen'deki Husi gruplar Pazar günü İsrail'e birkaç füze ateşledi. Ancak o günden bu yana sessizliğini koruyor.

Bölgesel uzmanlara göre yorucu savaşlar, İran'ın müttefiklerini, askeri ve istihbarat yetenekleri açısından daha üstün olan İsrail'e karşı savaşmaktan çekinir hale getirmiş olabilir.

Londra merkezli düşünce kuruluşu Chatham House'un kıdemli araştırmacısı ve Irak Girişimi proje direktörü Renad Mansour bu konuda yaptığı değerlendirmede;

“Şu anda tüm bu ağlar için mesele hayatta kalmak. Hepsi daha büyük saldırıların ABD'nin de işin içerisine gireceği bir denklem oluşturacağının farkında”

ifadelerini kullandı.

Bununla birlikte, diplomatlar ve analistler, ABD'nin İsrail ile birlikte İran'ı bombalamaya karar vermesi halinde, İran'ın müttefik güçlerinin bazıları için bu hesaplamaların değişeceğini belirtiyor.

Uzmanlara göre; ABD'nin Ortadoğu'da yeni bir savaşı körüklemesi, Müslüman dünyasında anti-Amerikan ve anti-Batı öfkeyi körükleyecek, şiddetli tepkilere yol açacak ve İran ile dayanışmayı artıracak.

Diğer yandan 2023'ün sonlarında ve geçen yıl, İsrail'in hava saldırıları Suriye'nin başkenti Şam'da İslam Devrim Muhafızları Komutanlığı'nın üst düzey komutanlarını öldürmüştü. İran, Aralık ayında Suriye diktatörü Beşar Esed'i deviren isyancı saldırısını püskürtmek için Irak'taki müttefik milislerine yardım etmelerini emretmedi ve sonunda güçlerini çekerek İran'ın on yıllık etkisini sona erdirdi.

Direniş Ekseni grupları sürece müdahil olacak mı?

İsrail'in saldırıları, nükleer tesisleri, silah sistemlerini, petrol ve enerji altyapısını, hükümet ve askeri liderleri vurarak Tahran'ı ilk aşamada zayıflattı. Ancak İran'ın müttefiklerini özellikle sarsan şey, saldırıların İsrail istihbaratının İran'a ne kadar derinlemesine sızdığını göstermesiydi.

İsrail, İran'ı ülke içinden insansız hava araçlarıyla saldırı yapabildi ve Tahran'ın birçok üst düzey askeri ve istihbarat yetkilisinin hedef bilgilerine sahipti.

Orta Doğu uzmanı Elisabeth Kendall;

“Husiler için İran'ın istihbarat tarafından ne kadar derinlemesine sızıldığını görmek çok şok edici olmuştur. Muhtemelen şu anda oldukça düşük profilli davranmaları gerektiğini düşünüyorlar. Manevra yapmaya başlarsak, kendimizi ele veririz, konumlarımızı açığa çıkarırız diye düşünüyorlar.”

değerlendirmesinde bulundu.

Edinilen bilgilere göre bu grup liderleri teknolojiyi kullanırken dikkatli davranmaya başladı. Tek kullanımlık telefonlar kullanıyorlar ve sık sık numaralarını değiştiriyorlar. Nadiren çevrimiçi oluyorlar.

Hizbullah, İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını açıkça kınadı ancak bekle-gör tavrında olduğu konusunda net bir tavır izleyeceklerini de açıkladı.

Ayarıca bölgedeki uzmanlar, İsrail'in Hizbullah üyelerinin çağrı cihazlarını patlatıp grubun lideri Hassan Nasrallah'ı öldürdükten sonra, bazı üyelerin İran'ın grubu korumak için çok az şey yaptığını düşündüğünü belirtiyor.

Bazı analistler ise Husilerin savaşa katılmak için doğru zamanı beklediklerini ve Tahran diplomatik çözüme öncelik verirken onların geri durduklarını belirtiyor.