Trump-Musk ilişkisi: Çekişme, ittifak ve savaş

ABD'nin önde gelen yayın organlarından The New York Times ve CBS News'de, ABD Başkanı Trump ve milyarder işadamı Musk arasında giderek artan gerilimin arka planı ve geleceğine dair değerlendirmelerin yapıldığı bir analiz yayınlandı.

ABD Başkanı Donald Trump ve yeniden başkan seçilmesi sırasındaki en büyük destekçileri arasında yer alan milyarder işadamı Elon Musk arasında son günlerde artan gerilimin arka planında, 2017 yılından bu yana devam eden inişli-çıkışlı bir ilişki olduğuna dikkat çekilen analizlerde tarafların birbirine karşı o günden bu yana hangi adımları attığına dair de tüm detaylara yer verildi.

Analizlerde ayrıca; giderek artan gerilimin geleceğinde, tarafların birbirlerine karşı hangi adımları atabileceğine dair değerlendirmeler yapıldı.

İşte iki yayın organında yayınlanan analizler:

Dünyanın en zengin adamının ABD yönetiminden ayrılmasından ve ABD'de yeni vergi yasası için başkanın nüfuzunu kullanmaya çalışmasından birkaç gün sonra ABD Başkanı Trump ile Elon Musk arasındaki ittifak adeta alev aldı.

Trump'ın başkanlık kampanyasına on milyonlarca dolar harcayan ve yönetiminde görev alan Musk, artık tam bir Trump “mühalifi” hatta “düşmanı” olarak konumlandı.

Gelinen noktada ise ikili arasındaki tartışma kamuoyu önünde gerçekleşiyor.

Peki Trump ve Musk bu noktaya nasıl geldi? Taraflar birbirlerine karşı hangi adımları atabilir?

2016 yılında Musk: “Trump doğru kişi değil”

Tesla CEO'su, 2016 seçimleri öncesinde CNBC'ye verdiği bir röportajda, Demokrat başkan adayı Hillary Clinton'ın ekonomi ve çevre politikalarını “doğru politikalar” olarak övdü ve oy tercihinin Demokratlar lehine olacağını açıkladı.

Musk o dönemde Trump hakkında;

“Onun doğru kişi olmadığına eminim. O, Amerika Birleşik Devletleri'ni iyi yansıtan bir karaktere sahip gibi görünmüyor.”

yorumunda bulunmuştu.

Bu açıklamalarna rağmen Musk, Trump'ın ilk dönemi başladıktan kısa bir süre sonra, Trump'ın özel olarak kurduğu birkaç Beyaz Saray danışma kuruluna katıldı. Ancak, Trump'ın Paris İklim Anlaşması'ndan çekilmesini gerekçe göstererek birkaç ay sonra bu görevlerden ayrıldı.

Musk, Haziran 2017'de sosyal medyada yaptığı açıklamada;

“İklim değişikliği gerçektir. Paris Anlaşması'ndan çekilmek Amerika ve dünya için iyi bir karar değil.”

sözleri ile Trump'ın kararını kamuoyu önünde eleştirdi.

Ancak Musk, roket şirketi SpaceX'in NASA ve diğer kurumlarla milyarlarca dolarlık sözleşmeleri olduğu için federal hükümetle yakın ilişkisini sürdürdü.

İkili arasındaki inişli-çıkışlı ilişki bu gelişmenin ardından da hız kesmeden devam etti.

Trump, 2020'de Florida'da düzenlenen bir SpaceX fırlatma törenine katıldı ve Musk'ı överek;

“Onunla sürekli konuşuyorum. Harika bir adam. O bizim en zeki beyinlerimizden biri. Biz zeki beyinleri severiz. Elon harika işler çıkarıyor.”

ifadelerini kullandı.

2022 yılında Musk: Demokratlara tamamen sırtını döndü

Mayıs 2022'de Elon Musk, “Demokratlar adeta nefretin partisi haline geldi ” ifadelerini kullanarak Demokrat Parti'ye verdiği desteği sonlandırdı ve artık Cumhuriyetçilere oy vereceğini açıkladı.

Ancak Musk, bu açıklamasından sadece birkaç ay sonra yaptığı bir konuşmada, Trump'ın Beyaz Saray'a yeniden aday olmasını desteklemediğini ima etti. Trump'dan cevap ise gecikmedi ve Trump bir mitingde Tesla CEO'sunu “saçmalayan bir sanatçı” olarak nitelendirirek, Musk'ın şirketlerinin federal destek olmadan ‘değersiz’ olduğunu iddia etti.

Musk ise Twitter'da Trump'ın “şapkasını asıp gün batımına doğru yelken açması” gerektiğini yazdı.

2022'nin ilerleyen aylarında Musk, şu anda X olarak bilinen Twitter'ı satın aldı ve 6 Ocak 2021'de ABD Kongre Binası'na yapılan saldırıdan bu yana askıya alınmış olan Trump'ın sosyal medya hesabını hızla yeniden etkinleştirdi.

Bu Trump'a bir barış çubuğu uzatması olarak yorumlandı. Ama yine öyle olmadı.

Cumhuriyetçilerin ön seçimlerinde Musk, Trump'ın rakiplerinden biri olan Florida Valisi Ron DeSantis'i destekledi ve DeSantis'in kampanyasını başlatmak için düzenlediği mitinge katıldı.

2024 yılında Musk: Trump'ı destekledi ve nüfuzunu kullanmaya başladı

Teknoloji milyarderi, 13 Temmuz 2024'te, Trump'ın Pensilvenya'da düzenlenen seçim mitinginde suikast girişiminden kurtulmasının hemen ardından Trump'ı resmen desteğini açıkladı.

Musk, kanlar içindeki başkan adayının Amerikan Gizli Servis ajanlarının arasında yumruğunu havaya kaldırdığı videoyu;

“Başkan Trump'ı tam olarak destekliyorum ve hızlı bir şekilde iyileşmesini umuyorum”

sözleri ile paylaşarak, Trump’ı resmen desteğini açıkladı.

Bu dakikadan itibaren Musk, Trump'ın seçim kampanyasına katıldı ve Trump'ın kazanması için yaklaşık 277 milyon dolar harcadı.

Ve Trump, seçim gecesi zafer konuşmasında Musk'ı “Bir yıldız doğdu ve O harika bir adam.” sözleri ile övdü.

Musk, Trump yönetimine katılarak DOGE'nin başına geçti

Trump, Musk'ı federal hükümet harcamalarını kısmakla görevli olan Hükümet Verimliliği Departmanı (DOGE) başkanlığına atadı ve Musk kısa sürede Trump'ın yakın çevresinin bir üyesi haline geldi.

Kabine toplantılarına katıldı ve küçük oğlu X ile birlikte Air Force One uçağıyla seyahat etti.

Musk hükümet görevine başladıktan bir ay sonra X'te yayınladığı bir mesajda;

“Başkan DonaldTrump'ı heteroseksüel bir erkeğin başka bir erkeği sevebileceği kadar çok seviyorum”

ifadelerini kullandı.

Bu sırada Musk'ın başında bulunduğu DOGE, Trump yönetimi içinde hızla büyük bir etki kazandı. Kısa süre içerisinde hükümet personelini azalttı ve bazı federal kurumları neredeyse lağvetti.

Bu sırada Trump da, Musk'ın bazı aldığı kararlar tepki çekince onun yanında durdu.

Şubat ayı sonlarında, federal çalışanlara önceki hafta yaptıklarını rapor etmelerini söyleyen DOGE destekli bir e-posta bazı kurumlarda kafa karışıklığına neden oldu. Birkaç gün sonra yapılan kabine toplantısında Trump, Musk'ı “son derece başarılı” olarak nitelendirdi ve insanların onun performansından “heyecan duyduğunu” söyledi.

Ayrıca, e-postalara yanıt vermeyen federal çalışanlarının işlerinin “tehlike altında” olduğunu da belirtti.

Mart ayına gelindiğinde ise Trump, Beyaz Saray'ın Güney Bahçesi'nde bir Tesla'ya binerek arabayı “fantastik” olarak tanımlayarak, Musk'a destek olmak için “yepyeni bir Tesla satın alacağını” belirtti.

Musk, Nisan ayında bu defa Trump'ın gümrük vergisi stratejisi konusunda Beyaz Saray ticaret danışmanı Peter Navarro ile karşı karşıya geldi. Navarro, Tesla'nın “ucuz yabancı parçalara” bağlı olduğunu söyledikten sonra Musk, Navarro'yu “tuğladan daha aptal” olarak nitelendirdi. Ancak Trump bu defa taraf tutmadı.

Musk yönetimden ayrılıyor ve eleştirilerini artırıyor

Musk, hükümetteki görevinden ayrılmadan birkaç gün önce, Trump'ın çıkarmaya hazırlandığı büyük bir yasa tasarısını eleştirmeye başladı.

Musk, “CBS News Sunday Morning” programına verdiği demeçte, Trump'ın 2017'de imzaladığı vergi indirimlerini uzatacak, sınır güvenliği harcamalarını artıracak ve temiz enerji vergi kredilerini geri çekecek olan paketten dolayı “hayal kırıklığına uğradığını” söyledi.

Musk, özel devlet memuru olarak görev yapabileceği maksimum gün sayısına ulaştıktan sonra yani 30 Mayıs'ta yönetimdeki görevinden ayrıldı.

Gözü morarmış olan Musk, Oval Ofis'te Trump'ın yanında dururken, başkan milyarderin hükümetteki çalışmalarını övdü ve onu “dünyanın yetiştirdiği en büyük iş liderlerinden ve yenilikçilerden biri” olarak nitelendirdi.

Trump bu görüşmede;

“Elon gerçekten ayrılmıyor. Gelip gidecek. İçimden bir his var”

dedi ve Musk'ın başkanın “arkadaşı ve danışmanı” olarak görevine devam edeceğini söyledi.

Musk-Trump kavgası iyice kızıştı

Takip eden günlerde Musk, Trump'ın “büyük, güzel bir yasa tasarısı” olarak nitelendirdiği yasaya yönelik eleştirilerini artırdı ve Haziran ayı başında sosyal medya platformunda yaptığı uzun bir konuşmada bu yasayı “iğrenç ve rezalet” olarak nitelendirdi.

Hakaretler hafta boyunca devam etti ve 5 Haziran'da Trump'ın Musk'ın kazançlı devlet sözleşmelerini iptal etmekle tehdit etmesi ve Musk'ın Trump'ın kendisi olmadan başkanlığı kazanamayacağını iddia etmesiyle doruğa ulaştı.

Musk daha sonra Trump'ın görevden alınmasını isteyen bir X gönderisini destekledi ve Cumhuriyetçi milletvekillerine şu uyarıda bulundu.

“Trump'ın başkanlık süresi 3,5 yıl kaldı, ama ben 40 yıldan fazla bir süre burada olacağım.”

dedi.

Bu açıklamanın ardından Trump, Musk'tan yönetiminden ayrılmasını istediğini ve elektrikli araçlara yönelik vergi kredilerini sona erdirecek bir bütçe tasarısı hükmüyle onu kızdırdığını iddia etti ve;

“Elon sabrımı taşırdı ve ondan ayrılmasını istedim. İnsanları elektrikli arabaları satın almaya zorlayan EV Mandate'ini elinden aldım. Aylar öncesinden bunu yapacağımı biliyordu ve bundan dolayı çıldırdı”

açıklamasında bulundu.

Musk ise karşılık olarak, Trump'ın adının, seks skandalı olan Jeffrey Epstein'ın davasıyla ilgili dosyalarda geçtiğini iddia etti.

Musk'ın yapabilecekleri

Elon Musk ilk olarak milyarlarını Trump ve müttefiklerine karşı kullanabilir.

Trump'ın seçilmesine yardımcı olmak için 250 milyon dolardan fazla para harcayan Musk, Cumhuriyetçilere karşı yapılacak olan kampanyaları da finanse edebilir.

Diğer yandan Musk, küresel alanda en etkili sosyal ağlardan birisine sahip ve sosyal medyayı Trump'ı rahatsız edici bir araç olarak kullanabilir.

Nitekim geçtiğimiz günlerde Musk, X'te “Amerika'da ortadaki %80'i gerçekten temsil eden yeni bir siyasi parti kurmanın zamanı geldi mi?” diye soran bir anket yayınladı ve bu ankete iki milyon katılımcının %80'inden fazlası “evet” oyu verdi.

Aylarca Trump ile yakın bir ilişki kuran Musk, içeriden bilgiler sızdırarak da Trump'a sorun çıkarabilir. Zira; Jeffrey Epstein ile ilgili dosyaların yayınlanmaması ile ilgili olarak bu dosyalarda Trump'ın adının geçtiğini iddia etmesi de bunun ilk adımı olarak algılandı.

Musk ayrıca, NASA astronotlarını ve malzemelerini Uluslararası Uzay İstasyonu'na götürüp getiren SpaceX'in Dragon uzay aracını koz olarak kullanabilir ki bu konuda bir adım atti.

Ancak Trump'ın müttefiki ve Musk'ın en önde gelen eleştirmenlerinden biri olan Stephen K. Bannon'u, Trump'ın başkanlık kararnamesiyle “SpaceX'i ele geçirmesini” önermesinin ardından bir X kullanıcısının “sakin olun” yorumuna yanıt veren Musk, “İyi bir tavsiye. Tamam, Dragon'u hizmet dışı bırakmayacağız” ifadelerini kullandı.

Trump'ın yapabilecekleri

Trump ilk olarak Musk'ın şirketleriyle olan sözleşmeleri feshetme kozuna sahip.

Nitekim Trump kendi sosyal medya platformu Truth Social'da, SpaceX ve Tesla dahil olmak üzere Musk'ın çeşitli şirketleriyle olan hükümet sözleşmelerini feshetmenin “”tasarruf etmenin en kolay yolu” olacağını yazdı bile.

Geçen yıl, Musk'ın şirketlerine 17 devlet kurumu ile yapılan yaklaşık 100 sözleşme kapsamında 3 milyar dolarlık bir ödeme sözü verilmişti.

Trump, bir iğer adım olarak Musk'ın göçmenlik statüsü ve uyuşturucu kullanımını soruşturmak gibi adımlar atabilir.

Zira Musk Güney Afrika doğumlu ve sonradan vatandaşlığa kabul edilmiş bir ABD vatandaşı.

Ayrıca Musk'ın uyuşturucu kullanımı ve Çin'i ilgilendiren askeri planlarla ilgili gizli bilgilere erişim çabaları hakkında soruşturma açılması gibi talepler de şimdiden gündeme getirilmeye başlandı.

Trump, Musk'ın SpaceX'in NASA ile yaptığı çalışmalarla ilgili hükümet sözleşmelerinin bir parçası olarak sahip olduğu güvenlik iznini tamamen iptal edebilir. Bu, Musk'ın hükümetle çalışmaya devam etmesini çok zorlaştıracaktır.

Trump ayrıca, siyasi rakiplerini cezalandırmak için yürütme emirleri imzalama ve Adalet Bakanlığı gibi kurumlara soruşturma başlatma talimatı verme gibi çok sayıda yetkiye sahip. Bu yetkiler de Musk'a karşı kullanilabilir.