Trump yönetiminden atmosfer araştırmalarına iptal kararı

• Trump yönetimi, uzay araçlarının stratosferde yarattığı kirliliği araştıran NOAA projelerini durdurdu.
• Araştırmalar, Starlink ve Amazon'un uydu takımyıldızlarının ciddi atmosferik etkiler yarattığını ortaya koymuştu.
• Çevre örgütleri ve eski NOAA yetkilileri, kararın Elon Musk’ın çıkarlarına hizmet ettiğini ve siyasi olduğunu savunuyor.
• Kirliliğin ozon tabakasını zayıflatması ve iklim krizini derinleştirmesi bekleniyor; düzenleme şansı da rafa kalkabilir.

Trump yönetimi, Elon Musk’ın SpaceX ve Starlink şirketlerini de ilgilendiren atmosfer araştırmalarını durdurma kararı aldı.

Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’ne (NOAA) bağlı iki önemli proje, roket ve uyduların stratosferde yarattığı kirliliği araştırıyordu.

Uydulardan kaynaklanan kirlilik ciddi boyutlara ulaştı

NOAA’nın 2023 sonunda gerçekleştirdiği bir uçuşta, uzay araçlarının yeniden atmosfere girişte bıraktığı metal parçacıkların, stratosferde biriktiği tespit edildi.

Bu parçacıkların, ozon tabakası ile iklim sistemine olası etkilerini anlamak için 2024 başında yeni uçuşlar planlanmıştı. Ancak bu çalışmalar iptal edildi.

NOAA ayrıca, 2025 baharında düzenlenecek ve kamu-özel sektör iş birliğiyle “ticari uzay endüstrisinin atmosfer üzerindeki etkilerini” masaya yatıracak bir çalıştayı da iptal etti.

Musk’ın çıkarları sorgulanıyor

Eleştirmenler, bu iptallerin politik nedenlerle yapıldığını ve Elon Musk’a ekonomik avantaj sağladığını savunuyor.

Public Employees for Environmental Responsibility adlı çevreci kuruluşun yöneticisi Tim Whitehouse, kararları “mantıksız ve yeterince açıklanmamış” olarak tanımladı:

Bu projeler iki partinin de desteğini almıştı. Aniden, gerekçe gösterilmeden iptal ediliyor. Bu, Musk’ın iş çıkarlarıyla doğrudan bağlantılı.

Musk’ın Trump tarafından başlatılan “verimlilik reformları” kapsamında federal hükümette kesinti planlarında yer aldığı, bazı kararların doğrudan kendi şirketlerine fayda sağladığı daha önce de tartışma yaratmıştı.

“Stratosferde neler oluyor bilmiyoruz”

Colorado Üniversitesi’nden araştırmacı Chris Maloney, 2023’teki uçuşlarda tespit edilen metallerin, dünyanın sıcaklık dengesini düzenleyen sülfürik asit aerosolleriyle nasıl etkileşime girdiğinin bilinmediğini söylüyor:

Daha yeni yeni anlamaya çalıştığımız bir konu bu. Gözlem olmadan yorum yapılamaz.

Astrofizikçi John Barentine ise alüminyum gibi metallerin, atmosferi ısıtma potansiyeli taşıdığını, ama aynı zamanda güneş ışınlarını yansıtarak yüzey sıcaklığını düşürebileceğini belirtiyor. Ancak bu karmaşık sistemde “her müdahale kaosa neden olabilir” diyor.

Roket emisyonları uçaklara göre 500 kat daha zararlı

2022’de yayımlanan iki ayrı bilimsel makale, roketlerin saldığı emisyonların uçaklardan çıkan isten 500 kat daha fazla ısıtıcı etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştu.

Uzmanlar, artan fırlatma oranlarının stratosferi 2 santigrat derece ısıtabileceğini, bunun da kuzey yarımküredeki ozonu tehlikeye atabileceğini söylüyor.

Bugün itibarıyla stratosferdeki kirliliğin büyük kısmı, Starlink ve Amazon’un toplam 10 bin uyduyu aşan “mega takımyıldız” projelerinden kaynaklanıyor. Bu sayının önümüzdeki on yılda 100 bine ulaşması bekleniyor. Ancak çevresel etkiler hakkında elimizde yeterli veri yok.

Eğer bir şeyi örtbas etmek istiyorsanız, önce neyi örteceğinizi bilmeniz gerekir.

Avrupa Uzay Ajansı sınırlı ölçüde bu konuda araştırma yapıyor, ancak NOAA’nın yerine geçebilecek başka bir kurum yok.