Trump’ın Grönland çıkışı Inuitlerde eski yaraları yeniden açtı

• Trump’ın Grönland’a yönelik açıklamaları Arktik genelinde protestolara yol açtı.
• İnuit liderleri söylemleri emperyal geçmişin tekrarı olarak görüyor.
• ABD yönetimi adayı stratejik bir askeri ve ekonomik alan olarak tanımlıyor.
• Yerli temsilciler, karar süreçlerinden dışlanmaktan endişe ediyor.

Kanada Arktiği’nde, İnuitlerin yönettiği Nunavut bölgesinde yaklaşık 70 kişi, dondurucu soğuğa rağmen sokaklara çıktı. Göstericiler “Grönland ile dayanışma içindeyiz” ve “Grönland bir ortaktır, satın alınacak bir şey değil” yazılı pankartlar taşıdı.

Gösteri, Trump’ın Grönland’a yönelik söylemlerinin yalnızca Danimarka ve ABD arasında bir diplomatik mesele değil, Arktik genelinde yerli halkların geleceğini ilgilendiren daha geniş bir tartışmaya dönüştüğünü ortaya koydu.

Inuit liderlerinden emperyalizm uyarısı

Kanada’daki ulusal İnuit örgütü İnuit Tapiriit Kanatami’nin Başkanı Natan Obed, Trump’ın açıklamalarının yüzyıllar boyunca farklı devletler ve aktörler tarafından yürütülen emperyalist ve sömürgeci politikaları hatırlattığını söyledi.

Obed, İnuitlerin uzun süredir kendi toplumlarını, kültürlerini ve öz yönetim haklarını, dış güçlerin Arktik üzerindeki talepleriyle dengelemek zorunda kaldığını vurguladı. Bu tür söylemlerin, yerli halkların kolektif haklarına yönelik yeni bir saygısızlık döneminin eşiğinde olunduğu endişesini artırdığını ifade etti.

Maden ve askeri vurgu endişe yaratıyor

İnuit liderlerine göre en rahatsız edici nokta, Grönland’ın maden zenginliği ve savunma pozisyonları üzerinden yapılan değerlendirmeler oldu. Obed, bu yaklaşımın yerli halkların topraklarını yalnızca dış güçlerin çıkarlarına göre değerlendiren eski anlayışın bir yansıması olduğunu belirtti.

İnuitlerin, kendi toprakları üzerinde nasıl bir kalkınma modeli istediklerine kendilerinin karar verme hakkı bulunduğunu vurgulayan Obed, bu hakkın sorgulanmasının kabul edilemez olduğunu dile getirdi.

Beyaz Saray geri adım atmadı

Trump, son açıklamalarında Grönland’ı zorla ele almayacağını söylemiş olsa da Beyaz Saray, dünyanın en büyük adası üzerinde kontrol sağlamaya yönelik ilgisinin sürdüğünü açıkça ortaya koydu.

ABD’nin Grönland Özel Temsilcisi Jeff Landry, New York Times’ta yayımlanan yazısında Grönland’ı “dünyanın stratejik açıdan en önemli bölgelerinden biri” olarak tanımladı. Yazıda, ABD’nin Arktik’teki hakimiyetinin pazarlık konusu olmadığı vurgulandı.

Ancak yazıda, binlerce yıldır bu topraklarda yaşayan İnuit halkına herhangi bir atıf yapılmaması eleştirilere neden oldu.

Grönland’dan tepki

Inuit Circumpolar Council Başkanı ve Grönland’daki bağımsızlık yanlısı İnuit Ataqatigiit partisinin eski liderlerinden Sara Olsvig, Trump’ın Grönland’ı “satın alma” ya da “kontrol altına alma” söylemlerini, yerli toprakların yalnızca ekonomik bir meta olarak görüldüğü dönemlere dönüş olarak nitelendirdi.

Olsvig, Arktik’in büyük güçler tarafından boş ve sahipsiz bir alan gibi sunulmasının yanlış olduğunu belirterek, bu bölgenin İnuitler için bir vatan olduğunu vurguladı. Olsvig’e göre Arktik’in zenginlikleri, İnuit kültürünü, çocuklarını ve yaşlılarını ayakta tutan temel unsurlar.

Danimarka Grönland’ı satamaz

Olsvig ayrıca, Grönland’ın Danimarka Krallığı içinde kendi kendini yöneten bir yapı olduğunu hatırlatarak, Danimarka’nın Grönland’ı satma ya da devretme yetkisine sahip olmadığını söyledi.

Son aylardaki tartışmaların, geçmişteki sömürge dönemlerini çağrıştırdığını belirten Olsvig, İnuitlerin diğer halklarla eşit statüde görülmesi gerektiğini ifade etti.

Jeopolitik rekabette unutulan haklar

Bölgedeki yerli temsilciler, büyük güçler arasındaki gerilim arttıkça yerli halkların haklarının arka plana itildiğini savunuyor. Arktik’te artan askeri ve ekonomik rekabetin, İnuitlerin gündelik yaşamlarını doğrudan etkilediği ancak karar süreçlerinde yeterince dikkate alınmadığı belirtiliyor.

Özellikle Rusya ve Çin’in Rus Arktiği’ndeki liman yatırımları ve iklim değişikliğinin Kuzeybatı Geçidi’ni daha erişilebilir hale getirmesi, bölge üzerindeki rekabeti daha da artırıyor.

İnuitler hazırlık çağrısı yapıyor

Natan Obed, İnuitlerin artık küresel jeopolitik mücadelenin merkezinde yer aldığını belirterek, bu mücadelenin kültür ya da toplumdan çok, doğrudan İnuitlerin yaşadığı topraklar üzerinde yürütüldüğünü söyledi.

Obed, önümüzdeki dönemde benzer baskıların artacağını öngördüklerini ifade ederek, bu nedenle uluslararası ittifaklar kurulması ve ortak stratejiler geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.