Trump’tan “1 hafta” mesajı: ABD-İran anlaşması yakın mı?

• ABD Başkanı Donald Trump, İran’la anlaşmanın “1 hafta içinde” tamamlanabileceğini söyledi.
• Axios’a göre Washington ve Tahran, savaşı bitirecek 14 maddelik mutabakata yakınlaştı.
• Taslakta İran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırması karşılığında yaptırımların kaldırılması yer alıyor.
• İsrail’in olası anlaşmadan habersiz olduğu ve çatışmanın tırmanmasına hazırlandığı iddia edildi.

ABD ile İran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik temaslar yoğunlaşırken, Washington ve Tahran’dan gelen açıklamalar olası bir anlaşmanın yaklaştığına işaret etti. Ancak taraflar arasında özellikle nükleer faaliyetler ve askeri baskı konusunda ciddi görüş ayrılıklarının sürdüğü görülüyor.

Trump: İran anlaşma yapmak istiyor

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la yapılan görüşmelerde son 24 saatte önemli ilerleme kaydedildiğini söyledi. İran’ın anlaşma yapmak istediğini savunan Trump, “Asla nükleer silaha sahip olmalarına izin vermeyeceğiz. Karşımızda anlaşma yapmak isteyen insanlar var, ne olacağını göreceğiz.” dedi.

Fox News’e konuşan Trump, sürece ilişkin iyimser olduğunu ancak temkinli davranmayı sürdürdüğünü belirterek, “Her şeyin tamamlanabilmesi için 1 hafta” ifadesini kullandı.

Trump ayrıca Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran’ın şartları kabul etmesi halinde “Destansı Öfke Operasyonu”nun sona ereceğini, Hürmüz Boğazı’nın yeniden tüm gemilere açılacağını söyledi. İran’ın anlaşmayı reddetmesi durumunda ise bombardımanın yeniden başlayabileceğini öne sürdü.

14 maddelik mutabakatta sona yaklaşıldı

Axios’un Beyaz Saray kaynaklarına dayandırdığı habere göre ABD ile İran, savaşı bitirecek ve kapsamlı nükleer müzakerelerin çerçevesini oluşturacak 14 maddelik bir mutabakat üzerinde anlaşmaya çok yakın.

Haberde, İran’ın kritik maddelere ilişkin yanıtını önümüzdeki 48 saat içinde iletmesinin beklendiği belirtildi. Diplomatik sürecin, Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İranlı yetkililer arasında hem doğrudan hem de arabulucular üzerinden yürütüldüğü aktarıldı.

Pakistanlı arabulucu kaynaklar da tarafların tek sayfalık bir mutabakat metni üzerinde uzlaşmaya yaklaştığını doğruladı.

Reuters’ın aktardığına göre İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, “Washington’un 14 maddelik barış teklifini değerlendiriyoruz.” açıklamasını yaptı.

Taslakta hangi maddeler var?

Taslak anlaşmaya göre İran’ın;

• 12 ila 15 yıl boyunca uranyum zenginleştirme faaliyetlerini askıya alması,
• Nükleer silah geliştirmeme taahhüdü vermesi,
• Yer altı nükleer tesisleri işletmemesi,
• BM müfettişlerine ani denetim yetkisi tanıması,
• Yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarması öngörülüyor.

Buna karşılık ABD’nin ise:

• İran’a yönelik yaptırımları kademeli kaldırması,
• Dondurulmuş milyarlarca dolarlık İran fonunu serbest bırakması,
• Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasını aşamalı olarak sona erdirmesi planlanıyor.

Ancak mutabakatın çökmesi halinde ABD’nin yeniden askeri operasyon veya abluka seçeneğine dönebileceği de şartlar arasında yer alıyor.

İran’dan temkinli mesajlar

Tahran cephesinden ise çelişkili açıklamalar geldi. Reuters’a konuşan üst düzey İranlı bir meclis üyesi, “Axios’un metni gerçeklikten çok Amerikan dilek listesine benziyor.” dedi.

Tasnim Haber Ajansı’na konuşan isimsiz bir kaynak da teklifin “kabul edilemez maddeler” içerdiğini belirtti. Aynı kaynak, ABD medyasındaki haberlerin Trump yönetiminin Hürmüz’de geri adım atmasını meşrulaştırmayı amaçladığını savundu.

İran Dışişleri Bakanlığı ise teklifin incelendiğini ve görüşlerin Pakistan’a iletileceğini açıkladı.

Hürmüz’de tansiyon sürüyor

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Umman Körfezi’nde İran bayraklı “M/T Hasna” isimli bir gemiye el konulduğunu duyurdu. Açıklamada geminin İran limanına gitmek üzere uluslararası sulardan geçtiği belirtildi.

Öte yandan İran’ın güneyindeki Keşm Adası çevresinde hava savunma sistemlerinin insansız hava araçlarına müdahale ettiği açıklandı. İranlı yetkililer herhangi bir hasar veya patlama yaşanmadığını bildirdi.

Trump ise küresel petrol ticaretinin kritik noktası olan Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilere eşlik etmeyi amaçlayan “Özgürlük Projesi” operasyonunun geçici olarak durdurulduğunu açıkladı.

İsrail sürece mesafeli

Reuters’ın aktardığına göre İsrailli yetkililer, Trump yönetiminin İran’la anlaşmaya bu kadar yakın olduğundan haberdar olmadıklarını söyledi.

İsrailli kaynaklar, Tel Aviv yönetiminin halen çatışmaların tırmanabileceği senaryolara hazırlık yaptığını ifade etti.

İran heyeti Çin’de

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pekin’de Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile görüştü. İran heyetinin, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı savaş sonrası ilk kez Çin’i ziyaret etmesi dikkat çekti.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı krizinin özellikle dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olan Çin açısından enerji güvenliği riskini artırdığına dikkat çekiyor.