Buşehr nükleer tesisi - Getty Images
- İran, UAEA denetçilerinin Buşehr nükleer tesisinde üç günlük inceleme yapmasına izin verdi.
- Tahran yönetimi, bomba yapımına yetecek miktardaki zenginleştirilmiş uranyum stoku hakkında bilgi vermeyi reddediyor.
- UAEA Başkanı Grossi, ABD, İsrail ve İran arasındaki çıkmazın diplomatik yollarla çözülmesi çağrısı yaptı.
- UAEA Yönetim Kurulu'nun 8 Haziran'da Viyana'da yapacağı kritik toplantı piyasalar tarafından yakından izleniyor.
İran, Birleşmiş Milletler Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetçilerinin bu hafta Buşehr nükleer güç santralini ziyaret etmesine izin verdi.
UAEA'nın zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu ve konumu hakkındaki talepleri ise reddedildi.
Bloomberg tarafından incelenen kısıtlı rapora göre, Buşehr ziyareti UAEA tarafından memnuniyetle karşılansa da İran'ın bomba yapımına yaklaşan uranyum envanterine dair artan endişeleri gidermekte yetersiz kaldı.
Yaklaşık bir düzine savaş başlığı üretmeye yetecek bu materyalin durumunun bir yıldır doğrulanmadığı belirtildi.
Üç günlük Buşehr ziyaretine rağmen kurum, İran'ın diğer nükleer faaliyetlerinin durumu hakkında hiçbir bilgi alamadı.
Diplomasi çağrısı
UAEA Genel Direktörü Rafael Mariano Grossi, müfettişlerin işlerine dönmelerine izin verilmesi yönündeki talebini yineledi.
Grossi, İsrail, ABD ve İran arasındaki çıkmazın çözümü için "uzun vadeli ve doğrulanabilir bir diplomatik anlaşma" çağrısında bulundu.
Denetimlerde sert düşüş
ABD ve İsrail'in İran'ın nükleer tesislerini bombaladığı 12 günlük savaşın ardından Tahran'ın yeni kısıtlamalar getirmesiyle denetimler geçtiğimiz yıl yarı yarıya azalmıştı.
Denetçiler; 440,9 kilogram yüksek oranda ve 8.599,6 kilogram düşük oranda zenginleştirilmiş materyalin son görüldüğü Fordo, İsfahan ve Natanz'daki hasarlı tesislere henüz dönemedi.
Yetkililer, materyallerin denetim dışı kalma süresi uzadıkça barışçıl olmayan amaçlara yönlendirilme riskinin de arttığına dikkat çekiyor.
Trump'ın uranyum planı
Beyaz Saray yönetimi, İran'ın nükleer programının yok edildiğini savunsa da uranyuma erişim için müzakere yolları arıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, materyalin İran'dan ihraç edilebileceğini ya da UAEA gözetiminde ülke içinde etkisiz hale getirilebileceğini öne sürdü.
Gözler 8 Haziran'da
UAEA Yönetim Kurulu'nun 8 Haziran'da Avusturya'nın başkentinde yapacağı kritik toplantı öncesinde, piyasalar İran'ın nükleer programına ilişkin yeni gelişmeleri yakından takip ediyor.
Mevcut savaş, ABD ve İsrail'in 27 Şubat'taki bir raporun ardından bombalanan nükleer tesislerin yakınında faaliyet tespit edildiği gerekçesiyle İran'a saldırmasıyla tetiklenmişti.
Geçtiğimiz haziran ayındaki saldırılar ise UAEA yönetiminin İran'ı denetçilere engel olduğu gerekçesiyle kınamasından bir gün sonra gerçekleşmişti.
