Uruguay'da ötanazi yasallaşarak temel haklar arasına girdi

• Uruguay Senatosu, çarşamba günü ötanaziyi suç olmaktan çıkaran yasayı kabul ederek ağır hastalara yasal olarak yaşamlarına son verme hakkı tanıdı.
• Bu kararla Uruguay, çoğunluğu Katolik olan Latin Amerika’da ötanaziyi yasalarla serbest bırakan ilk ülke oldu.
• İktidardaki sol koalisyondan Senatör Patricia Kramer, “Kamuoyu bizden bunu üstlenmemizi istiyor,” diyerek yasa lehine oy kullanan 20 senatörden biriydi.
• Uruguay daha önce marihuanayı yasallaştırmış, eşcinsel evlilik ve kürtaja izin vererek bölgenin en sosyal liberal ülkesi haline gelmişti.

Uruguay Senatosu, uzun süredir tartışılan ötanazi yasasını 31 senatörden 20’sinin lehte oyuyla kabul etti. Bu adımla Uruguay, Güney Amerika’da ölüm hakkını yasal güvence altına alan ilk ülke oldu.
Alt meclis ağustos ayında tasarıyı büyük bir çoğunlukla onaylamıştı. Şimdi hükümetin yalnızca düzenlemeleri yürürlüğe koyması gerekiyor.

Savcılar ve yasa yapıcılar, kararın Uruguay’ın bölgedeki en sosyal liberal ülke olarak itibarını pekiştirdiğini vurguluyor.

Yasa ne içeriyor?

Yeni yasa, bir sağlık uzmanı tarafından gerçekleştirilen ötanaziye izin veriyor, ancak hastanın kendi kendine ölümcül ilaç alması anlamına gelen destekli intiharı kapsamıyor.

Diğer bazı ülkelerdeki düzenlemelerin aksine Uruguay yasası,

• Ölüm beklentisine bir zaman sınırı koymuyor,
• Herhangi bir bekleme süresi gerektirmiyor,
• “Dayanılmaz acı” çeken ve tedavi edilemez hastalığı bulunan herkesin başvurusuna izin veriyor.

Ancak, kişinin akli melekelerinin yerinde olması şart koşuluyor. İki doktor, hastanın bu kararı psikolojik olarak verebilecek durumda olduğuna dair onay vermek zorunda.

Belçika, Kolombiya ve Hollanda’nın aksine Uruguay, reşit olmayanlar için ötanaziyi yasak bırakıyor.

Yasaya destek ve itirazlar

Yasanın en güçlü muhalefeti Katolik Kilisesi’nden geldi. Montevideo Başpiskoposu Daniel Sturla, oylama öncesinde “Yaşam armağanını savunmalıyız. Her insan, sonuna kadar bakılmayı ve desteklenmeyi hak eder,” diyerek yurttaşlara çağrıda bulundu.

Buna karşın, Uruguay’daki yüksek sekülerleşme oranı, din temelli muhalefetin etkisini sınırladı. Ülkede Tanrı adına yemin edilmesi yasaklanmış durumda ve Noel resmî olarak “Aile Günü” olarak anılıyor.

“Ölüm hakkı” tartışmaları

İktidardaki Geniş Cephe koalisyonundan senatörler, ötanazi hakkını boşanma ve eşcinsel evlilik gibi geçmişteki sosyal reformlarla karşılaştırarak savundu.

Senatör Daniel Borbonet, geri dönüşü olmayan hastalıklarla yaşayan Uruguaylıların ifadelerini aktararak, “Yaşam bir hak ama bu kimse için bir zorunluluk olmamalı,” dedi.

Uruguay’ın liberal mirası

Uruguay, Latin Amerika’da uzun süredir toplumsal özgürlüklerin öncüsü olarak görülüyor.

• 2013’te marihuanayı eğlence amaçlı kullanım için yasallaştıran ilk ülke olmuştu.
• On yıldan uzun bir süre önce eşcinsel evlilik ve kürtaj yasalarını yürürlüğe koymuştu.

Yeni ötanazi yasasıyla birlikte Uruguay, bu çizgisini koruyarak kıtada bireysel özgürlükler konusunda öncü konumunu daha da güçlendirdi.