Uzay kirliliğinde kritik seviye: Çarpışma riski büyüyor

• Princeton Üniversitesi liderliğinde geliştirilen Crash Clock sistemi, yörüngedeki güvenlik marjının son 7 yılda 30 kattan fazla daraldığını gösterdi.
• SpaceX'in Starlink uydularının yoğunlaştığı 550 kilometrelik irtifa, diğer uzay görevleri için de tehlikeli bir "dar boğaz" haline geldi.
• Mevcut verilere göre, yörüngedeki uyduların manevra kabiliyetini yitirmesi halinde ilk büyük çarpışmanın 5,5 gün içinde yaşanabileceği öngörülüyor.
• Uzmanlar, radarlarla takip edilemeyen mikro enkazların artan uydu yüzey alanı nedeniyle her geçen gün daha büyük bir tehdit oluşturduğu uyarısında bulunuyor.

Alçak yörüngede güvenlik sınırı hızla daralıyor

Princeton Üniversitesi'nden Sarah Thiele liderliğinde hayata geçirilen Crash Clock (Crash Risk Assessment for Satellite Hazards) projesi, uzaydaki "stres seviyesini" ölçen çarpıcı sonuçlar sundu.

Sistemin hesaplamalarına göre, tüm uyduların mevcut konumlarında sabit kaldığı ve manevra yapamadığı bir senaryoda, ilk büyük facia için geri sayım 5,5 güne kadar düştü.

Bu süre 2018 yılında 164 gün seviyesindeyken, yedi yıl gibi kısa bir sürede güvenlik sınırının 30 kattan fazla azalması endişe yaratıyor. Uzmanlar, yörüngedeki bu sıkışıklığın daha yüksek irtifalara çıkmaya çalışan yeni projeleri de doğrudan etkilediğini vurguluyor.

Starlink katmanı ve mikro enkazlar büyük risk taşıyor

Yörüngenin en yoğun bölgesi olan 550 kilometrelik irtifa, SpaceX'in Starlink takımyıldızının yanı sıra Çin'in yeni projeleri ve Uluslararası Uzay İstasyonu için de kritik bir nokta oluşturuyor. Araştırmada, büyük parçaların takip edilebildiği ancak radarlardan kaçan küçük ama ölümcül mikro enkazların asıl tehlikeyi oluşturduğu belirtiliyor.

Uydu sayısının artmasıyla birlikte uzaydaki toplam yüzey alanının genişlemesi, bu görünmez parçalarla çarpışma ihtimalini her geçen gün artırıyor.

Olası bir güneş fırtınası zincirleme felaketi tetikleyebilir

Starlink operasyon raporları, ağdaki uyduların ortalama her iki dakikada bir çarpışma önleme manevrası yaptığını ve sadece 2025 yılında 300 binden fazla manevra gerçekleştirildiğini gösteriyor.

Sistemin kusursuz çalışmasına olan bu aşırı bağımlılık; yazılım hataları, iletişim kesintileri veya şiddetli Güneş fırtınaları karşısında büyük bir risk barındırıyor.

Nitekim Mayıs 2024'te yaşanan Güneş fırtınası, atmosferin genişlemesine ve uyduların konumlarının saatler içinde kilometrelerce sapmasına neden olmuştu.

Bu tür doğa olayları sırasında binlerce uydunun aynı anda doğru manevrayı yapamaması, yörüngede geri dönüşü olmayan zincirleme çarpışmaları başlatma potansiyeli taşıyor.