Yeni Zelanda’da arıtma tesisinin çökmesiyle milyonlarca litre atık okyanusa akıyor

• Arıtma tesisindeki arıza nedeniyle atık sular doğrudan okyanusa boşaltılıyor.
• Plajlar kapatıldı, halk sağlığı uyarıları yayımlandı.
• Deniz rezervi ve hassas türler tehdit altında.
• Olayla ilgili ulusal düzeyde soruşturma başlatıldı.

Yeni Zelanda’da 4 Şubat gecesi yaşanan elektrik arızası, Wellington’daki Moa Point Wastewater Treatment Plant’te sel baskınına yol açtı. Tesis ekipmanlarının yaklaşık yüzde 80’i kullanılamaz hale geldi.

İlk günlerde ham kanalizasyon Tarakena Körfezi yakınlarında beş metrelik bir borudan doğrudan denize verildi. Şu anda atık sular, büyük atıkların süzülmesinin ardından 1,8 kilometre açıkta, Cook Strait’e boşaltılıyor.

Yetkililer, tesisin tamamen işler hale gelmesinin aylar sürebileceğini belirtiyor.

Ekosistem ve turizm risk altında

Kirlilik, özellikle güney kıyısındaki resifler ve deniz rezervleri için tehdit oluşturuyor. Taputeranga Marine Reserve’de midye, deniz kestanesi (kina), pāua, süngerler, balıklar, kerevit, ahtapot ve penguenler gibi çok sayıda tür yaşıyor.

Uzmanlar, devam eden kirliliğin bölgede kitlesel yosun ölümlerine yol açabileceği ve bunun da deniz canlılarının yaşam alanlarını yok edebileceği uyarısında bulunuyor.

Kıyı boyunca yuvalayan ve koruma altındaki küçük mavi penguen (kororā) popülasyonunun da risk altında olduğu ifade ediliyor.

Yerel halk tepkili

Kentin güney kıyısında yaşayan yüzlerce kişi bu hafta düzenlenen halk toplantısında yetkililerden hesap sordu. Bazı sakinler, fırtınayla birlikte kirli suyun kıyıya taşındığını ve pencerelerini kapatmaları yönünde uyarıldıklarını belirtti.

Daha önce 1980’li yıllarda arıtma tesisinin kurulması için kampanya yürüten 78 yaşındaki Ray Ahipene-Mercer, yaşananları “felaket” olarak nitelendirdi. 1998 öncesinde denizin kötü koktuğunu, kayalarda dışkı görüldüğünü ve sörfçülerin enfeksiyon kaptığını hatırlattı.

Soruşturma başlatıldı

Wellington Belediye Başkanı Andrew Little, kentin “şok halinde” olduğunu söyledi.

Yerel Yönetimler Bakanı Simon Watts tarafından başlatılan kraliyet soruşturması, felaketin nedenlerini inceleyecek. Yetkililer, kamuoyunun olayın nasıl gerçekleştiğine ve benzer bir durumun tekrar yaşanmasının nasıl önleneceğine dair güvence beklediğini ifade etti.

Tesis, belediyeye ait su idaresi Wellington Water tarafından denetleniyor; işletmesi ise Fransız şirketi Veolia tarafından yürütülüyor. Kurumlar, devam eden soruşturma nedeniyle ayrıntılı açıklama yapmadı.

“Nesiller boyu ihmal” iddiası

Tamatha Paul, olayın “nesiller boyu süren ihmalin sonucu” olabileceğini söyledi ve merkezi hükümet desteğinin kritik olduğunu vurguladı.

Yerel iwi temsilcileri de okyanusa atık su boşaltılmasına uzun süredir karşı çıktıklarını belirterek, yaşananları “öfke ve ıstırap” olarak tanımladı.

Plajların kapalı kalması ve kıyı işletmelerinin gelir kaybı yaşaması, krizin ekonomik boyutunu da derinleştiriyor. Yetkililer çözüm için çalıştıklarını belirtse de, Wellington’da kamuoyunun sabrı giderek azalıyor.