Çocuk suçlarında 'cezasızlık' dönemi bitiyor: Aileler de cezalandırılacak

• Cezai ehliyet yaşı 10 olarak belirlenirken, ağır suçlarda “çocuk” indirimi dönemi sona eriyor.
• Ailelerin denetim sorumluluğu artırılıyor; yükümlülüklerini yerine getirmeyen ebeveynlere hapis cezası yolu açılıyor.
• Mahkeme öncesi ‘diversiyon’ modeliyle çocukların mağdurdan özür dilemesi ve zararı karşılaması öncelik haline geliyor.

TBMM Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonunun hazırlayacağı raporun, çocuk adaletine yönelik müstakil bir kanun teklifine temel oluşturması bekleniyor.

Türkiye Gazetesi’nden Esma Altın’ın haberine göre, hazırlanan yeni düzenleme kapsamında, özellikle cana kast, cinayet ve tecavüz gibi ağır suçlarda faillerin cezalarının yetişkinler gibi uygulanması veya en azından mevcut indirimlerden yararlandırılmaması planlanıyor.

Böylece ağır suçlarda “çocuk” olmanın cezada otomatik bir indirim sebebi olmaması hedeflenirken, hırsızlık ve gasp gibi suçları çocuklar üzerinden örgütlü şekilde işletenlere yönelik cezaların da ağırlaştırılması öngörülüyor. Bu yaş grubundaki çocuklara doğrudan hapis cezası yerine, korumayı ve topluma kazandırmayı esas alan kademeli yaptırım modelleri uygulanacak.

Ailelere hapis ve idari para cezası yükümlülüğü

Yeni modelde çocukların suça sürüklenmesini önlemek adına ailelerin sorumluluğu en üst düzeye çıkarılıyor. On altı yaşın altındaki bir çocuğun suça karışması durumunda mahkemeler, ebeveynlere çocuğun denetimi, belirli saatlerde evde bulunması ve rehabilitasyon süreçlerine katılım gibi çeşitli yükümlülükler getirebilecek.

Bu sorumluluklara uymayan, ihmali bulunan ailelere idari para cezası ve bazı kritik durumlarda hapis cezası uygulanması gündemde yer alıyor.

Mahkeme süreci öncesi onarıcı mekanizmalar

Çocuk adalet sisteminde mahkeme süreci artık son çare olarak görülecek. ‘Diversiyon’ benzeri uygulamalarla çocukların yargılama öncesinde rehabilitasyon süreçlerine dâhil edilmesi, mağdurdan özür dilemesi ve zararı karşılaması gibi onarıcı adımlar atılacak.

Cezalandırmadan çok çocukların suçtan uzak tutulmasını amaçlayan bu bütüncül yaklaşım sayesinde, çocukların eğitim programlarına katılarak topluma yeniden kazandırılması temel hedef olarak belirlendi.

Çocuk suçluluğunda risk faktörleri

Meclis Komisyonunun 607 tutuklu ve hükümlü çocuk ile yaptığı “Suça Sürüklenen Çocuk Profili Araştırması”, çarpıcı sonuçları ortaya koydu.

Katılımcıların yüzde 60’ı, işledikleri suçun kanuni sonuçlarını önceden bilselerdi bu suçu işlemeyeceklerini ifade ederken; raporda eğitimden kopuş, madde kullanımı ve riskli sosyal çevrenin suçtaki ana belirleyiciler olduğu vurgulandı.

Ankete katılan çocukların yüzde 51,1’inin okulu bıraktığı, yüzde 40’ının ev dışında fiziki şiddete maruz kaldığı ve yaklaşık yüzde 10’unun cinsel şiddet tecrübesi yaşadığı verileri, yeni kanun teklifinin sosyal boyutunun önemini kanıtladı.