2025 Nobel Tıp Ödülü sahiplerini buldu

• Ödül, bağışıklık sisteminin kendi hücrelerine saldırmasını önleyen mekanizmaları aydınlatan keşifler nedeniyle verildi.
• Brunkow, Ramsdell ve Sakaguchi, “Foxp3 geni” aracılığıyla T hücrelerinin düzenleyici işlevlerini ortaya koydu.
• Bu keşifler, otoimmün hastalıklar, kök hücre nakilleri sonrası komplikasyonlar ve kanser tedavilerinde yeni yöntemler geliştirilmesine zemin hazırladı.

İsveç’teki Karolinska Enstitüsünde düzenlenen basın toplantısında 2025 Nobel Tıp Ödülü sahipleri duyuruldu. ABD’li bilim insanları Mary Brunkow ve Fred Ramsdell ile Japon Shimon Sakaguchi, “periferik bağışıklık toleransı” alanındaki keşifleriyle ödüle layık görüldü.

Periferik bağışıklık toleransı nedir?

Bağışıklık sistemi, T hücreleri aracılığıyla mikropları tanıyıp yok eder. Ancak bazı T hücreleri yanlışlıkla vücudun kendi proteinlerini hedef alabilir ve otoimmün hastalıklara yol açabilir. Brunkow, Ramsdell ve Sakaguchi’nin çalışmaları, bu düzenleyici hücrelerin işlevinde kritik rol oynayan “Foxp3 geni”ni tanımladı. Aynı gen, insanlarda nadir görülen IPEX sendromu ile de ilişkilendirildi.

Keşifler, kök hücre nakilleri sonrası komplikasyonların önlenmesi, otoimmün hastalıkların tedavisi ve daha etkili kanser tedavilerinin geliştirilmesi için ümit veriyor. Önceki yıl Nobel Tıp Ödülü, mikroRNA ve transkripsiyon sonrası gen düzenlemesi çalışmalarından dolayı ABD’li Victor Ambros ve Gary Ruvkun’a verilmişti.

Brunkow, Ramsdell ve Sakaguchi kimdir?

• Mary Brunkow (1961, ABD): Princeton Üniversitesi mezunu, Washington’daki biyoteknoloji şirketinde ödül çalışmalarını yürüttü; şu anda Seattle’daki Sistem Biyolojisi Enstitüsü’nde kıdemli program yöneticisi.
• Fred Ramsdell (1960, ABD): Kaliforniya Üniversitesi mezunu; Brunkow ile aynı biyoteknoloji şirketinde çalıştı ve kendi kurduğu şirketlerde bilimsel danışmanlık yapıyor.
• Shimon Sakaguchi (1951, Japonya): Kyoto Üniversitesi mezunu, Osaka Üniversitesi’nde profesör olarak görev yapıyor.