5 soruda BM Güvenlik Konseyi’nin Gazze kararı

1. BM Güvenlik Konseyi hangi kararı kabul etti?

BM Güvenlik Konseyi, ABD’nin sunduğu ve Donald Trump’ın 29 Eylül 2025’te açıkladığı 20 maddelik Gazze planını temel alan 2803 sayılı kararı kabul etti.

Karar; Gazze’de ateşkesin sürdürülmesi, “Barış Konseyi” adlı geçici bir idari yapının kurulması, Uluslararası bir istikrar gücünün Gazze’ye konuşlandırılması gibi adımları içeriyor.

13 ülke “evet” dedi; Rusya ve Çin çekimser kaldı ancak veto kullanılmadı.

2. Kararın en önemli maddeleri neler?

Karar, savaş sonrası Gazze’nin yönetimi ve güvenliği için bir çerçeve sunuyor ve Trump’ın 29 Eylül 2025 tarihli 20 maddelik kapsamlı planını onaylıyor.

Kilit Maddeler:

• Barış Konseyi: Gazze’nin yeniden inşasını denetleyecek, uluslararası hukuki kimliğe sahip geçici bir idari organ olarak "Barış Konseyi" kurulması memnuniyetle karşılanıyor. Konseyin işlevi, Filistin Yönetimi reform programını tamamlayana kadar Gazze’nin yeniden geliştirilmesi, finansmanının koordinasyonu ve çerçevesinin oluşturulmasıdır.
• Uluslararası İstikrar Gücü: Karar, Barış Konseyi’nin kabul edeceği tek bir komuta altında konuşlanacak geçici bir uluslararası istikrar gücünün kurulmasına izin veriyor. Bu güce, görevlerini yerine getirmek için uluslararası hukuka uygun olarak gerekli tüm önlemleri kullanma yetkisi veriliyor. Gücün görevleri; Gazze’yi silahsızlandırmak, sivilleri korumak ve insani koridorları güvence altına almak olarak belirlendi.
• Çekilme: İsrail ordusu, kararlaştırılan standartlar ve zaman çizelgeleri doğrultusunda Gazze’den çekilecek.
• Siyasi Ufuk: Karar, Filistin Yönetimi reformları tamamlanırsa, bunun Filistin devletine giden yolda bir zemin oluşturabileceğini belirtiyor.
• Süre Sınırı: Barış Konseyi’nin ve uluslararası güvenlik varlığının yetkisi, Konsey aksini kararlaştırmadıkça 31 Aralık 2027’de sona erecek.

3. Oylamada kim nasıl tavır aldı ve neden?

Oylamada 13 “evet” oyu çıktı; Rusya ve Çin çekimser kaldı. Rusya, kararın iki devletli çözümü açıkça vurgulamadığını söyledi.
Ayrıca Gazze’nin yönetiminin Filistinlilerin iradesi dışında uluslararası bir yapıya bırakılmasını “mandater yönetim”e benzetti.

Çin, kararın “Filistin’in yok sayıldığı” bir düzen sunduğunu belirtti ve iki devletli çözümün açık yazılmamasını, Filistin yönetiminin rolünün zayıflatılmasını, BM’nin yeniden inşa sürecinde rol almamasını
eleştirdi.

4. Filistinli ve İsrailli tarafların karara tepkisi ne oldu?

Filistin Yönetimi, Kararı memnuniyetle karşıladı ve uygulama sürecine tam olarak hazır olduğunu, bunun işgalin sona ermesine ve iki devletli çözüme giden siyasi yolu açacağını belirtti.

Hamas ve İslami Cihad ise kararı reddetti. Bu kararın, Gazze üzerinde uluslararası bir vesayet mekanizması dayattığını, Filistin halkının iradesini hiçe saydığını ve İsrail'in askeri operasyonlarla elde edemediği silahsızlandırma hedeflerini diplomatik yollarla gerçekleştirmeye çalıştığını savundular.

Hamas, uluslararası güce "direnişi silahsızlandırma" görevi verilmesinin, gücü tarafsız olmaktan çıkarıp İsrail'in tarafı haline getireceğini belirtti.

Aşırı sağcı İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman, kararın İsrail hükümetinin başarısızlığının bir sonucu olduğunu ve İsrail güvenliğini tehlikeye atan bir "tasfiye anlaşması" olduğunu savundu.

Ancak İsrail'in BM Temsilcisi Danny Danon, kararın Hamas'ın silahsızlandırılmasını temel şart olarak gördüğünü vurgulayarak, Hamas silahlı kaldığı sürece Gazze'nin geleceği olmayacağını belirtti.

5. Karar savaşın gidişatını nasıl etkileyebilir?

Teorik olarak karar, ateşkesin güçlendirilmesini, yardımların hızlanmasını ve Gazze’nin yeniden inşası için uluslararası bir çerçevenin oluşmasını hedefliyor. Ayrıca uzun vadede Filistin devletine dair siyasi bir tartışmanın yeniden açılmasına da zemin hazırlıyor.

Ancak sahadaki gerçeklik çok daha karmaşık. Direniş grupları silahsızlanmayı reddediyor ve defalarca, silahlarını ancak bir Filistin devletinin kurulması ve işgalin sona ermesi hâlinde teslim edebileceğini vurguladı.

İsrail tarafında ise özellikle iki devletli çözüm maddesine yönelik ciddi karşılık bulunuyor. Uluslararası gücün sahaya nasıl yerleşeceği, yerel aktörlerle ilişkisi ve Filistinli grupların bu yapıya nasıl tepki vereceği de kararın uygulanabilirliğini belirleyecek. Bu nedenle karar, önemli bir siyasi çerçeve sunmasına rağmen, pratikte çok sayıda engelle karşılaşma ihtimali taşıyor.