AB, üye devletler için toplu silah alımları teklif edecek

Financial Times tarafından görülen ve önümüzdeki hafta yayınlanacak olan savunma konulu bir taslak belgede Avrupa Komisyonu, soğuk savaşın ardından harcamalarda yaşanan düşüşün ardından “işbirliğine dayalı tedarikin” “Avrupa savunmasını inşa etmek için en uygun maliyetli yol” olduğunu söyledi.

Merkezi alım organı

AB hükümetleri tarafından talep edilmesi halinde, komisyonun “onlar adına [silahlar için] merkezi bir satın alma organı olarak hareket edebileceğini” de ekledi. Hangi silahların ne miktarda satın alınacağına yine üye devletler karar verecek.

Brüksel, artık ABD desteğine güvenemeyeceği yeni bir dönem için kıtanın savunma sanayisini güçlendirirken Avrupa'yı hızla yeniden silahlandırmak gibi ürkütücü bir görevle karşı karşıya.

Trump, Avrupalı NATO üyelerini ABD'nin güvenlik korumasını durdurmakla tehdit ederek, Ukrayna'ya askeri yardımı geçici olarak askıya alarak ve Rusya ile ilişkileri yeniden canlandırarak AB başkentlerini korkuttu.

Savunma harcamaları şu anda AB hükümetlerinin yetki alanına giriyor, bu da üye devletlerin genellikle kendi ulusal üreticilerini tercih ettiği anlamına geliyor.

Sonuç olarak Avrupa savunma pazarı parçalı bir yapıya sahip olup, çok sayıda rakip ürün ve nispeten yüksek fiyatlar söz konusu. Buna karşın ABD'de çok daha az sayıda üretici ve ürün bulunmaktadır.

Avrupa ürünleri tercih edilecek

Komisyon, kamu alımlarında Avrupa savunma ürünlerinin tercih edilmesini ve uygun ürün bulunamaması halinde “tam kontrol talep eden, benzer düşünen üçüncü ülke şirketlerinden” alım yapılmasını önerdi.

Covid-19 salgını sırasında komisyon, fiyatları düşürmek ve şiddetli küresel rekabet ortamında arzı sağlamak için AB üye ülkeleri adına toplu olarak aşı satın almak üzere devreye girmişti.

Siyasi risk analiz firması Eurasia Group'un Avrupa direktörü Mujtaba Rahman, “Komisyon, aşı oyun kitabından büyük ölçüde yararlanıyor” dedi.

“Eğer gerçekleşirse bu çok büyük bir olay olacak” diye ekledi.

Bazı üye devletler Brüksel'in aynı ilkeyi savunmaya da uygulamasını isteyerek ortak hava ve füze savunması ve güçlendirilmiş doğu sınırı gibi alanlarda “kolektif” güvenlik yatırımları yapılması çağrısında bulundu.

Resmi olarak 20 Mart'taki AB zirvesi öncesinde yayınlanmadan önce değişebilecek olan taslak beyaz kitap, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen tarafından geçen hafta açıklanan finansman seçeneklerine ilişkin daha fazla ayrıntı da içeriyor.

Bunlar arasında başkentlere 150 milyar Avroluk kredi verilmesi ve savunma harcamaları için AB bütçe açığı kurallarının gevşetilmesi de yer alıyor.

FT tarafından görülen belgede, birçok başkent tarafından desteklenen ancak Almanya ve Hollanda tarafından karşı çıkılan, AB üye ülkelerinin savunma için yeni bir kolektif borçlanma önerisi yer almıyor.