ABD, 2033’e kadar Birleşik Krallık’a 75 adet F-35 teslim edecek

Açıklama, Savunma Bakanı Lord Coaker tarafından parlamentoya verilen yazılı yanıtta yer aldı.

Tedarik takvimi kademeli ilerliyor

5 Ocak 2026 tarihli yazılı parlamenter yanıtta, Savunma Bakanlığı’nın F-35 teslimatlarını hızlandırılmış bir model yerine aşamalı bir takvimle sürdürdüğü vurgulandı. Mevcut planlamanın, Birleşik Krallık’ın asgari 74 uçaklık taahhüdünde herhangi bir değişikliğe gitmeden uzun vadeli teslimat sürecini netleştirdiği ifade edildi.

Birleşik Krallık programın en üst düzey ortağı

Birleşik Krallık, F-35 programına 1995 yılında Ortak Taarruz Uçağı (JSF) girişimine katılarak dâhil oldu ve ABD dışındaki tek Seviye 1 ortak konumunda yer aldı. Bu statü, Londra’ya programın tasarım ve operasyonel kararlarında diğer ortaklara kıyasla daha geniş bir söz hakkı sağladı. Birleşik Krallık, geliştirme aşamalarında yaklaşık 2,5 milyar dolarlık finansal katkı sunarak programdaki en büyük ABD dışı paydaş oldu.

Uçak gemisi konsepti F-35B etrafında şekillendi

F-35, Birleşik Krallık savunma planlamasında “Joint Combat Aircraft” olarak konumlandırıldı ve Harrier ile Tornado uçaklarının yerini almak üzere planlandı. Bu yaklaşım, Queen Elizabeth sınıfı uçak gemilerinin inşasıyla doğrudan bağlantılı olarak F-35B kısa kalkış ve dikey iniş yapabilen varyantın tercih edilmesine yol açtı. Birleşik Krallık, bu sayede F-35B etrafında şekillenen özgün bir uçak gemisi taarruz kabiliyeti geliştiren tek ortak ülke oldu.

İngiliz savunma sanayisinin kritik rolü

Program kapsamında İngiliz savunma sanayisi, küresel F-35 üretim zincirinde önemli bir konuma sahip bulunuyor. BAE Systems, uçağın arka gövde bölümleri ve dikey kuyruklarının üretiminden sorumlu olurken, Rolls-Royce ise F-35B’nin kısa kalkış ve dikey iniş kabiliyetini sağlayan LiftSystem’in tasarım otoritesi konumunda yer alıyor. Bu sistem, dünya genelinde üretilen tüm F-35B’lerde İngiliz menşeli bileşenlere bağımlı durumda.

Toplam uçak sayısı 75’e yükseldi

Haziran 2025’te açıklanan ikinci tedarik paketiyle birlikte Birleşik Krallık’ın planlanan F-35 sayısı 75’e çıktı. Bu kapsamda 63 adet F-35B ve 12 adet F-35A’nın tedarik edilmesi öngörülüyor. Hükümet, geçmişte dile getirilen 138 uçaklık hedefin yerine daha esnek ve ihtiyaç odaklı bir yaklaşımı benimsediğini daha önce kamuoyuna duyurmuştu.

Mevcut teslimatlar ve konuşlanma

Kasım 2025 itibarıyla Birleşik Krallık envanterine 41 adet F-35B teslim edildi. Bu uçaklar, Kraliyet Hava Kuvvetleri ile Kraliyet Donanması tarafından müşterek olarak işletiliyor ve ana konuşlanma üssü olarak RAF Marham kullanılıyor. F-35B’ler, HMS Queen Elizabeth ve HMS Prince of Wales uçak gemilerinde düzenli olarak görev yapıyor.

F-35B ve F-35A birlikte kullanılacak

Birleşik Krallık hizmetindeki ana varyant F-35B olurken, ilerleyen dönemde F-35A konvansiyonel kalkış ve iniş yapabilen varyantın da envantere girmesi planlanıyor. F-35A’nın daha uzun harekât yarıçapı ve dahili top sistemi, kara konuşlu hava harekâtları için tamamlayıcı bir kabiliyet sunması bekleniyor.