ABD Donanması, EP-3E Aries II casus uçağını son kez uçurdu

ABD Donanması'nın uzun süredir hizmet veren gözetleme uçaklarından EP-3E Aries II, Orta Doğu'da artan gerilim nedeniyle uzatılan görev süresinin ardından Ekim 2024'te son operasyonel görevini tamamladı.

İstihbarat, Gözetleme ve Keşif (ISR) yetenekleriyle tanınan EP-3E'nin emekliye ayrılması, işlevleri artık P-8A Poseidon, MQ-4C Triton insansız hava araçları ve diğer gelişmiş ISR varlıkları tarafından yerine getirileceğinden, ABD Donanması için elektronik ve sinyal istihbaratında bir dönemin sonuna işaret ediyor.

Son EP-3E görevi, ABD 5. Filosu'nun Arap Körfezi, Kızıldeniz ve Hint Okyanusu'nun bazı kısımları da dahil olmak üzere 2,5 milyon mil karelik bir alanı kapsayan operasyon gerçekleştirilmiştir.

Operasyonları Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mandeb gibi stratejik bölgelere kadar uzanıyordu. Uçak, 70 yıldır EP-3E'nin ana filosu olarak hizmet veren ve “Dünya Gözcüleri” olarak bilinen Donanma Hava Keşif Filosu 1 (VQ-1) için tarihi eve dönüş anlamına gelen Washington'daki Whidbey Adası Donanma Hava Üssü’ne geri döndü.

Tarihsel olarak EP-3E Akdeniz, Orta Doğu ve hatta 2001 yılında Çin'e ait bir J-8 önleme uçağı ile Hainan Adası'nda yaşanan olayda yer aldığı Çin'in yakınları gibi istikrarsız bölgelerde istihbarat toplama operasyonlarında kritik bir rol oynamıştır.

Uçak düşman iletişimini engelleyebiliyor, radar emisyonlarını takip edebiliyor ve uçakta işlenen değerli istihbaratı sağlayabiliyordu.

Bu istihbarat durumsal farkındalık, hava ve denizaltı harbinin desteklenmesi ve düşman hava savunmasının bastırılmasına hazırlık için çok önemliydi.

Mürettebat tipik olarak altı uçuş üyesi ve Deniz Kuvvetleri, Deniz Piyadeleri ve Hava Kuvvetleri'nin katkılarıyla 18 kişilik bir keşif ekibinden oluşuyordu.

Yıllar içinde EP-3E önemli geliştirmelerden geçerek sinyal istihbaratının (SIGINT) ötesine geçerek çoklu istihbarat rolleri üstlenmeye ve uzun mesafelerde çeşitli elektronik emisyon biçimlerini toplamaya başladı.

EP-3E'nin mirası, Rus Su-27 avcı uçaklarıyla yaşanan ve 2018'de Karadeniz'de acil görev iptaline yol açan olaylar da dahil olmak üzere çok sayıda yüksek riskli karşılaşmayı içermektedir.

EP-3E'nin halefi olan MQ-4C Triton, Guam, Akdeniz ve ABD 5. Filo bölgesindeki üsleriyle küresel olarak faaliyet göstermekte ve EP-3E'nin kullanımdan kalkmasıyla sorunsuz bir geçişi kolaylaştırmaktadır.