AB'den yakıt krizine karşı ABD ile işbirliği adımı

• Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Avrupa havayollarına ABD üretimi Jet A yakıtının daha yaygın kullanılmasını önerdi.
• Avrupa Havacılık Emniyet Ajansı (EASA), Jet A kullanımına ilişkin güvenlik yönergeleri yayımladı.
• İran savaşı sonrası Jet A-1 yakıt fiyatlarının yaklaşık yüzde 50 arttığı belirtildi.
• Avrupa’nın Körfez kaynaklı yakıt tedarikine bağımlılığı nedeniyle olası arz krizine karşı alternatif arayışları hızlandı.

ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan gerilim, küresel enerji ve taşımacılık piyasalarında etkisini göstermeye devam ediyor. Özellikle Körfez bölgesindeki arz baskısı nedeniyle havacılık sektöründe jet yakıtı fiyatları hızla yükselirken, uluslararası kuruluşlar Avrupa için alternatif tedarik senaryoları üzerinde çalışıyor.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Avrupa’daki havayolu şirketlerine ABD menşeili Jet A yakıtının kullanımının artırılmasını önerdi. Kuruluş, bu adımın özellikle Orta Doğu kaynaklı tedarik sorunlarının etkisini hafifletebileceğini savundu.

BBC’de yer alan habere göre Avrupa havayollarının yaygın olarak kullandığı Jet A-1 yakıtının fiyatı savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 50 arttı.

Jet A ve Jet A-1 farkı neden önemli

Ticari havacılıkta kullanılan iki temel yakıt türü bulunuyor. Jet A-1, uluslararası uçuşlarda standart olarak tercih edilirken, Jet A daha çok Kuzey Amerika’da kullanılıyor.

İki yakıt türü de kerosen bazlı olsa da Jet A-1’in daha düşük donma noktasına sahip olması uzun menzilli ve kutup rotalarında avantaj sağlıyor.

Körfez bölgesinden yapılan Jet A-1 sevkiyatlarının yavaşlaması Avrupa açısından ciddi risk oluştururken, ABD’den yapılan sevkiyatların bu açığın bir kısmını kapatabileceği değerlendiriliyor.

IATA Uçuş ve Teknik Operasyonlar Direktörü Stuart Fox, Orta Doğu’daki çatışmanın sürmesi halinde bazı bölgelerde yakıt sıkıntısının kaçınılmaz hale gelebileceğini belirtti.

Fox, Kuzey Amerika’daki havayollarının uzun süredir Jet A kullandığını ve gerekli katkı maddeleri ile operasyonel planlamalar sayesinde çok soğuk bölgelerde bile güvenli uçuşların sürdürülebildiğini ifade etti.

EASA güvenlik rehberi yayımladı

Avrupa Havacılık Emniyet Ajansı (EASA) da olası tedarik değişikliğine ilişkin teknik değerlendirmeler yayımladı.

Ajans, Jet A yakıtının Avrupa’da kullanımının uygun yönetim sağlanması halinde güvenlik sorunu oluşturmayacağını açıkladı. Ancak EASA, yakıt kalitesindeki farklılıkların dikkatli yönetilmemesi halinde uçuş güvenliği açısından risk yaratabileceği uyarısında bulundu.

EASA ayrıca havalimanları arasında farklı yakıt standartlarının kullanılmasının operasyonel karmaşaya yol açabileceğini ve kalite kontrol süreçlerinin önem kazandığını vurguladı.

Avrupa havacılığı alternatif arıyor

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim ve Körfez kaynaklı enerji akışındaki belirsizliğin küresel havacılık sektörünü doğrudan etkilediğini belirtiyor.

Avrupa’nın özellikle jet yakıtı konusunda Körfez tedarikine bağımlı olması, savaşın uzaması halinde maliyet baskısını daha da artırabilir.

Sektör temsilcileri ise ABD’den yapılacak ek sevkiyatların kısa vadede rahatlama sağlayabileceğini ancak uzun vadeli çözüm için küresel tedarik zincirlerinde yeni denge kurulması gerektiğini ifade ediyor.