Akdenizli çiftçiler yangınlar, kuraklık ve yükselen maliyetlerle mücadele ediyor

• Güney Avrupa’da kuraklık, sıcak hava dalgaları ve yangınlar tarımsal üretimi tehdit ediyor. Zeytinyağı, sebze ve meyve fiyatlarının artması bekleniyor.
• Avrupa Yatırım Bankası’na göre AB’de iklim kaynaklı yıllık ürün kayıpları 2050’ye kadar %64 artarak 24,8 milyar €’ya ulaşabilir; özellikle İspanya, İtalya ve Yunanistan kuraklıktan en çok etkilenecek bölgeler arasında.
• Bazı çiftçiler sektörden çıkarken, diğerleri yüksek maliyetli adaptasyon yöntemleri deniyor; bu da tüketici fiyatlarının kalıcı olarak artmasına yol açacak.

Avrupa’nın güneyinde alevler ormanları yakarken ve yıllık ürün kayıpları hızla artarken, bölgedeki çiftçiler üretimi sürdürebilmek için köklü değişimlere gidiyor.

Yunanistan’ın Naoussa ve Amyndeon bölgelerinde ve Santorini adasında bağları bulunan çiftçi Stellios Boutaris, “İşimizi bırakmaya niyetim yok. Ama babalarımızın yaptığı gibi yapamayız” diyor.

Sadece Yunanistan değil, İspanya ve Fransa’da da çiftçiler yüzyıllardır işlenen topraklarda ayakta kalma savaşı veriyor. Bu yaz çıkan büyük yangınlar, artan sıcaklıklar, şiddetli seller ve kuraklık, Akdeniz havzasının tarımsal geleceğini tehdit ediyor.

Ürün kaybında rekor artış

Avrupa Yatırım Bankası ve Avrupa Komisyonu’nun raporuna göre, AB’de iklim kaynaklı ortalama yıllık ürün kaybının 2050’ye kadar %64 artması ve 24,8 milyar €’ya ulaşması bekleniyor. Özellikle İspanya, İtalya ve Yunanistan, 1990’a kıyasla dokuz kat daha fazla şiddetli kurak gün yaşayabilir.

Boutaris gibi üreticiler ise çareyi yatırımlarda arıyor. Son iki yılda 250.000 €’yu sulama altyapısına harcayan Boutaris, Santorini’deki 40 hektarlık bağ için 200.000 €’luk yeni bir proje başlatıyor. “Ucuza şarap bulmak artık kolay olmayacak. Eskiden güney Fransa, İspanya ve Yunanistan Avrupa’nın ucuz şarap merkezleriydi. Artık fiyat rekabeti zor” diyor.

Tüketiciler şimdiden sonuçları hissediyor. İspanya, İtalya ve Portekiz’deki kuraklıklar, İngiltere’nin kış aylarında ithal ettiği meyve ve sebze fiyatlarını yukarı çekiyor. Birleşik Krallık’ta bile tahıl, patates ve sebze üretimi uzun süreli kuraklıktan etkilenmiş durumda.

İngiltere’deki Edinburgh Üniversitesi’nden Prof. Peter Alexander, mahsullerin Avrupa içinde kuzeye kaydığını, Fransız şampanya üreticilerinin İngiltere’ye yatırım yaptığını, İskoçya’da mısır ekildiğini belirtiyor. Alexander, konu ile ilgili şu ifadeleri kullandı:

“İklim krizi ilerledikçe uyum sağlamak zorlaşıyor ve maliyet artıyor. Bu, kahve ve kakao gibi daha özel ürünlerde şimdiden görülüyor: Zengin ülkelerde bu ürünler mevcut ama daha pahalı.”

Vatandaşların Zeytini (Citizens of Soil) markasından Sarah Vachon da küçük çiftçilerin uyum için gerekli finansmana ulaşmakta zorlandığını söylüyor: “Zaten kıt kanaat geçinen çiftçiler için bunlar büyük yatırımlar ve devlet desteği almak kolay değil.”

Su talebi belirleyici

İspanya’nın güneyinde ise su talebi yüksek, barajlar yarıdan az dolu. Good Stuff International’dan Alex Fernández Poulussen, “Arazi azalacak, bazı çiftlikler güneş enerjisi tesislerine satılıyor, bazı bahçeler daha az su isteyen ürünlere dönüştürülüyor” ifadelerini kullandı.

Filippo Berio’nun İngiltere CEO’su Walter Zanre, üretimin Akdeniz’deki başlıca zeytin üretim bölgelerinde risk altında olduğunu belirtiyor: “Su tasarruf projeleri var ama suyu korumak için önce yağması gerekiyor. Son üç yıl neredeyse kurak geçti.”

Rabobank analisti Lambert van Horen, önümüzdeki beş yılda hektar başına tarımsal verimde artış beklenmediğini, fiyatların enflasyonun üzerinde seyredeceğini öngörüyor.