Almanya Fransa ortak savaş uçağı projesinde kriz

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Airbus’ın ortak savaş uçağı üretiminden vazgeçilmesi gerektiğini açıklamasının ardından, projenin ölçek küçültülmüş bir formatta sürdürülebileceğini dile getirdi.

Merz, FCAS’ın yaklaşık 100 milyar avroluk bir hava savunma programı olduğunu hatırlatarak, Paris ve Berlin’in bu çerçevede “kesinlikle bazı ortak sistemler geliştireceğini” söyledi. Ancak şansölye, programın ana unsuru olan ortak muharip uçağın tamamen iptal edilebileceğini de kabul etti.

Merz: ortak sistemler kesin, uçak belirsiz

Alman lider, “Bu sorunu çözmeye çalışıyoruz. Her durumda ortak sistemler olacak” ifadelerini kullandı. Fransa ile yoğun görüşmeler yürütüldüğünü belirten Merz, “Ortak uçak geliştirme ve üretme konusunu ne ölçüde sürdüreceğimiz hakkında önümüzdeki haftalarda ortak bir karara varmayı bekliyorum” dedi.

Bu açıklamalar, Airbus Defence and Space Üst Yöneticisi Michael Schoellhorn’un, şirketinin ortak bir savaş uçağı üretme fikrinden vazgeçtiğini söylemesinin ardından geldi. Schoellhorn, Politico’ya verdiği demeçte, Dassault’nun “Avrupa çapında iş birliğine uygun olmayan” bir model talep ettiğini savunarak, “Bu nedenle savaş uçağı konusunda yolları ayırmanın daha doğru olduğu sonucuna vardık” değerlendirmesinde bulundu.

Airbus ile Dassault arasındaki anlaşmazlık

Fransa merkezli Dassault ile Airbus’ın Almanya’daki savunma birimi arasındaki çekişme, uçağın tasarımı ve üretiminde kimin lider olacağı sorusunda yoğunlaşıyor. Projenin başlangıcında Rafale savaş uçağının üreticisi Dassault’nun liderliği öngörülürken, Airbus’ın ortak rol üstlenmesi planlanmıştı. Ancak Dassault’nun, tedarikçiler ve kritik kararlar üzerinde tam yetki talep etmesi, Airbus tarafından kabul edilmedi.

Fransız bir eski hükümet yetkilisi, durumu “Hiçbir taraf yetkilerinden vazgeçmek istemiyor” sözleriyle özetledi. Merz’in Hristiyan Demokrat Birlik Partisi’nden bir kaynak ise, “Proje kilitlenmiş durumda ancak kimse ilk olarak bittiğini söylemek istemiyor” ifadelerini kullandı.

Odak komuta ve kontrol sistemlerine kayabilir

Financial Times’ın Kasım ayında aktardığı bilgilere göre, Almanya ve Fransa ortak savaş uçağını rafa kaldırarak, “combat cloud” olarak adlandırılan bir komuta ve kontrol sisteminin geliştirilmesine odaklanmayı da tartıştı. İki ülke, anlaşmazlığı çözmek için 2025 sonunu son tarih olarak belirlemişti. Ancak konuya yakın bir kaynak, kararın Şubat ayı sonuna ertelendiğini söyledi.

Ertelemenin, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Merz’in 6 Ocak’ta Paris’te yaptığı görüşmenin ardından gerçekleştiği belirtildi. Macron, eski Almanya Şansölyesi Angela Merkel ile birlikte FCAS’ın siyasi mimarları arasında yer almasına rağmen, Kasım ayında sanayi şirketlerini kamuoyu önünde eleştirmiş ve bu çıkış Aralık ayında yeni görüşmelerin önünü açmıştı.

Paris daha istekli, Berlin temkinli

Görüşmelere yakın iki kaynağa göre, Dassault hükümetlere sunduğu yeni öneride Airbus’ı açık şekilde “alt yüklenici” olarak tanımladı ve projenin uluslararası bir komite yerine Fransız askeri tedarik kurumu tarafından denetlenmesini istedi.

Fransa projeyi kurtarma konusunda daha istekli görünürken, müzakerelere katılan bir kişi durumu şu sözlerle değerlendirdi:

FCAS her zaman siyasi bir projeydi. Fransa’da siyasi irade var, Almanya’da ise bu irade aynı ölçüde güçlü değil.