Azerbaycan'da darbe soruşturması paralel siyaset ağını ifşa ediyor

• Elçin Mirzabayli, gdh’a yaptığı değerlendirmede soruşturmanın kapsamının genişleyeceğini söyledi.
• Ramiz Mehdiyev’in yıllardır kurduğu gölge siyaset ağının radikal muhalefetle ilişkileri ayrıntılı biçimde aktarıldı.
• Ali Kerimli’nin de soruşturmaya dahil edilmesi eski siyasi projenin çöküşü olarak değerlendiriliyor.
• 2025 soruşturmaları, “kontrollü istikrarsızlık” mekanizmasının ortaya çıkarılması açısından kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor.

Azerbaycan'da hükümeti devirmeye teşebbüs iddiasıyla başlatılan geniş çaplı soruşturma büyüyor. Gözaltılar son günlerde hız kazanırken, Cumhurbaşkanlığı İdaresi’nin eski başkanı Ramiz Mehdiyev’in tutuklanmasının ardından ana muhalefet lideri Ali Kerimli de gözaltına alındı.

Milletvekili Elçin Mirzabayli, gdh’a yaptığı açıklamalarda Ramiz Mehdiyev’in yıllarca yönettiği gölge ağın, radikal muhalefetle kurduğu bağların ve uluslararası bilgi savaşlarıyla kesişen faaliyetlerin ülke siyasetinde nasıl bir tehdit yarattığını anlattı. Tutuklamaların devam edeceğini söyledi.

Azerbaycan Milletvekili Elçin Mirzabayli, soruşturmanın derinleşeceğini söyledi. “Azerbaycan’ın yeni ve tarihi bir siyasi döneme girdiği bu süreçte, ülke siyasetindeki yıllardır süren çatışmaların arka planı daha net ortaya çıkıyor.” diyen Mirzabeyli, sözlerine şu şekilde devam etti:

“Ramiz Mehdiyev’in devlet yönetimindeki uzun süreli hakimiyeti, onun çeşitli gruplar ve radikal muhalefet yapılarıyla kurduğu ilişkiler ile bu bağlantıların uluslararası bilgi savaşlarıyla örtüşen faaliyetleri, ülke içi siyasi süreçlerin aktif ve bölücü kesimini oluşturdu. Ali Kerimli ve radikal kampın diğer temsilcilerinin Ramiz Mehdiyev dosyası kapsamında soruşturmaya dahil edilmesi sadece belirli suç iddialarının araştırılması sonucunda ortaya çıkmış bir durum değil; aynı zamanda yıllarca inşa edilmiş bir siyasi projenin ifşası olarak da değerlendirilebilir.”

— Mirzabeyli

Mehdiyev’in gölge yönetim modeli

Ramiz Mehdiyev, Azerbaycan siyasetinde Sovyet sonrası coğrafyada yaygın olan “gölge yönetimi” mekanizmasını uygulayan bir isim olarak biliniyordu. Resmi konumundan bağımsız bir nüfuz ağı kurduğu, kişisel sadakat ilişkileri üzerinden siyaset üzerinde etkili olduğu uzun süredir konuşuluyordu. Mirzabayli bu yapıyı şöyle yorımşado:

“Bu sistemin önemli bileşenlerinden biri, radikal muhalefet içinde ona sadakat gösteren bir hat oluşturmak ve o çevrede elçi görevi gören kişileri öne çıkarmaktı. Mehdiyev için bu yaklaşım hem sistem içindeki güç dengesini korumak hem de ülke içindeki süreçlerden bağımsız olarak dış çevreler nezdinde etkinliğini göstermek açısından önem taşıyordu.”

— Mirzabeyli

Mirzabayli'ye göre 1996–97 döneminden itibaren Azerbaycan Halk Cephesi Partisi (AHCP) içindeki fikir ayrılıkları, çatışmalar ve yapısal zayıflıklar, Mehdiyev’in radikal bir hat inşa etmesi için uygun bir zemin yarattı.

Konuyla ilgili yorumunda Mirzabeyli, “O dönemden başlayarak partinin içindeki belli gruplaşmaların desteklenmesi, bilgi kanallarına etki edilmesi ve süreçlerin yönlendirilmesi gibi faaliyetlerin Mehdiyev ağına özgü yöntemlerle yürütüldüğü görüldü.” açıklamasında bulundu.

Mirzabayli2013 başkanlık seçimleri öncesi ortaya çıkan “Milyarderler İttifakı” ve “Milli Şura” gibi oluşumların da Mehdiyev'in projeleri olduğunu ifade etti:

“Bu girişimler, resmi olarak muhalefet birliği ya da büyük mali kaynaklara sahip siyasi platformlar olarak sunulsa da, amaç aslında radikal söylemi güçlendirmek, siyasi süreçleri daha çatışmacı bir zemine çekmek ve dış aktörlerin bölge politikalarına uygun adımların hayata geçirilmesini sağlamaktı. Mehdiyev’in bu projelerdeki başlıca hedefi, Rusya’nın bölgesel çıkarlarına paralel olarak ülkede ‘kontrollü istikrarsızlık’ yaratmak, seçim öncesi süreçlere hakimiyeti sürdürmek ve resmi siyasi sistemin dışında paralel nüfuz mekanizmalarını güçlendirmekti.”

— Mirzabeyli

2013 sonrası radikal muhalefetin sosyal medya üzerinden agresif kampanyaları tırmandırmasını ve 2016–2020 döneminde yurtdışından yürütülen hakaret içerikli operasyonlar ve trol ağlarının büyümesini de bu planın devamı olarak nitelendiren Mirzabeyli, “Hakaret ve küçük düşürme üzerine kurulu bilgi savaşı tesadüfi, spontane bir süreç değildi; arkasında mali akışlar, koordinasyon ve siyasi hedefler vardı.” yorumunu yaptı.

Mirzabeyli, “Avrupa ve ABD merkezli radikal grupların finanse edilmesi, devlet yöneticilerine yönelik sistematik saldırı kampanyalarının yürütülmesi ve Azerbaycan’ın uluslararası arenadaki imajının hedef alınması bu ağların genel stratejisinin parçalarındandı.” dedi.

2020 sonrası yeni jeopolitik dönem: Mehdiyev ağının çözülüşü

“Bölgede değişen dengeler, özellikle 2020 savaşının ardından Azerbaycan’ın güçlenmesi, Mehdiyev’in nüfuz mekanizmasını zayıflattı.” diyen Mirzabeyli, 2025'te başlatılan soruşturmaların bu nedenle kaçınılmaz olduğunu vurguladı:

“Bu ağın faaliyetlerinin devam etmesi hem devlet yapılarına güvenlik açısından hem de ülkenin uluslararası konumu bakımından kabul edilemezdi. Bu nedenle 2025’te yürütülen soruşturma sonucunda uzun yıllar gölgede kalmış paralel siyasi yapının önde gelen unsurları açığa çıkarıldı, radikal muhalefet içinde kimlerin kimi desteklediği daha net ortaya kondu ve devletin siyasi istikrarına gerçek tehdit oluşturan mekanizmalar etkisiz hale getirildi.”

— Mirzabeyli