Bir kelimenin sözlük anlamını bilmek kadar, o kelimenin cümle içinde kazandığı yan anlamları ve mecazları da bilmek gerekir. Özellikle sosyal medya ortamlarında yayılan yanlış tanımlar, kelimelerin asıl anlamlarının unutulmasına yol açabiliyor. Peki, bilmek ifadesi hangi durumlarda kullanılır ve TDK sözlüğüne göre tanımı nasıldır?
Bilmek kelimesinin sözlükteki anlamı nedir?
Sözlükte tek bir karşılığı bulunmayan bu kelime, gerçek anlamının yanı sıra mecaz veya terim anlamlarıyla da dikkat çeker. Tüm anlamları aşağıda listelenmiştir.
- nesnesiz Bir şey hakkında bilgi sahibi olmak, öğrenmiş bulunmak
- -i Bir şeyi anlamak, onun farkına varmak, gerçeğine ermek
- -i Bir bilim veya sanat dalında yeterli olmak
- Beceri ve ustalık isteyen bir işten anlıyor ve o iş elinden geliyor olmak
- Birini veya bir şeyi özelliklerinden tanıyıp çıkarmak
- Sanmak
- -i Sorumlu kabul etmek, muhatap kabul etmek
- Bir şeyi yapmaya yeteneği olmak
- Birinin, bir şeyin veya bir olayın tanıtılan veya belirtilen biçimde olduğunu düşünmek
- -i İşine gelmek, uygun bulmak
- Bir dili kullanabilmek
- -i Öyle olduğunu kabul etmek
- dil bilgisi -a / -e eki almış bir fiilin sonuna gelerek fiilin bildirdiği işi yapma gücünde bildiren birleşik fiiller oluşturur
- dil bilgisi Olumsuz şekli bazı mastarlardan sonra kullanıldığında iş ve hareketin geciktiğini, uzun süre yapılmadığını veya bir türlü olmadığını ifade eder
Bilmek kelimesinin doğru kullanım şekilleri
Sözcüğün anlamını daha iyi kavramak adına, çeşitli metinlerden alınan örnek cümleler bir araya getirilmiştir.
- Bunu bilmek içimi kederle dolduruyordu.
- Yani kısacası bu mükemmel dilimizi kimse bilmez, okumaz.
- Dikiş ve ütü bilir, çay servisi yapabilir.
- Kadıncığım aç. Ben geldim. Bilemedin mi?
- Ben arkadaşını bilmem, seni bilirim.
- Sevmeyi bilmek, sevebilmek de bir hüner, bir mutlu Allah vergisiydi.
- Bilirim yaşamaz güneşte / Bilirim yaşamaz yan yana aşkla / Ne haksızlık / Ne korku
- Mal almasını bildi de parasını vermeyi mi bilmiyor?
- Müdüre İngilizce bildiğimi söyledim.
- Teşekkürü borç bilirim.
- Bütün insanları kardeş biliyorum.
- Anlayabilmek. Gidebilmek. Kapayabilmek. Yazabilmek.
- O melodram ve romantiklik bana sindi. Yılmaz Güney'in Umut (1970) filmini seyredene kadar da gitmek bilmedi.
Sözlükte bilmek kelimesi ile ilgili atasözleri ve deyimler
Anlatımı kuvvetlendiren ve bu kelimeyi içeren kalıplaşmış sözler TDK verileriyle aşağıdadır.
- Bildiğinden şaşmamak (veya kalmamak)
- Bildiğini okumak
- Bildiğini yapmak
- Bildiğini yedi mahalle bilmez
- Bildim bileli
- Bilemedin (veya bilemediniz)
- Bilir bilmez
- Bilmemek ayıp değil, öğrenmemek ayıp
- Bilmem hangi (veya kaç veya kim veya nasıl veya ne)
- Bilmezden gelmek
Bilmek içeren birleşik kelimeler
Sözlükte temel anlamının yanı sıra, bilmek ile oluşturulmuş çeşitli birleşik kelimeler ve tamlamalar da mevcuttur.
- Bile isteye
- Yolbil
