Birleşik Krallık, geleceğin muharip uçak projesine Almanya’nın katılımına açık

Londra’dan gelen bu mesaj, Avrupa’nın rakip programı Future Combat Air System (FCAS) etrafındaki belirsizliklerin derinleştiği ve Almanya’nın uzun vadeli tercihleri konusunda soru işaretlerinin arttığı bir dönemde dikkat çekti.

Londra: Öncelik GCAP’in zamanında teslimi

Birleşik Krallık Savunma Bakanı Luke Pollard, 18 Aralık’ta parlamentoya verdiği yazılı yanıtta, Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya’nın GCAP’i yüksek tempoyla hayata geçirmeye odaklandığını, bununla birlikte yeni ortaklara kapıyı kapatmadıklarını ifade etti.

Pollard açıklamasında, “Ortaklar olarak, başka ortakların katılımına açık olduğumuzu sürdürüyoruz. Birleşik Krallık ve GCAP ortaklarımız İtalya ve Japonya, bu hayati askerî kabiliyeti zamanında teslim etmeye odaklanmış durumdadır,” ifadelerini kullandı.

Bu açıklama, Almanya gibi büyük bir savunma sanayii aktörünün ilerleyen aşamalarda projeye dahil olabileceğine işaret ediyor.

GCAP: Tempest ve F-X’in birleşimi

GCAP, Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya arasında yürütülen üçlü bir girişim olarak, altıncı nesil gizli (stealth) muharip uçak geliştirmeyi hedefliyor. Program, Birleşik Krallık’ın Tempest projesi ile Japonya’nın F-X girişiminin birleştirilmesiyle şekillendi ve uçağın 2035 civarında hizmete girmesi planlanıyor.

Programın sanayi ayağında BAE Systems, Leonardo ve Mitsubishi Heavy Industries yer alırken, tasarım ve teslimat sürecini yönetmek üzere Edgewing adlı ortak girişim kuruldu. GCAP’in merkezinin Birleşik Krallık’ta bulunması ve üç ülke arasında imzalanan uluslararası anlaşma çerçevesinde yürütülmesi de dikkat çekiyor.

Soru Almanya’dan geldi, cevap GCAP için verildi

Pollard’ın yanıtı, Liberal Demokrat Parti milletvekili James MacCleary’nin, Almanya’nın GCAP’e katılım ihtimali konusunda Birleşik Krallık’ın Alman, İtalyan ve Japon muhataplarıyla temas kurup kurmadığını sormasının ardından geldi.

Bu soru, FCAS programının içinde bulunduğu zorlukların kamuoyuna daha açık şekilde yansımaya başladığı bir dönemde gündeme geldi.

FCAS’te derinleşen kriz

Son dönemde yapılan değerlendirmelerde, Fransa, Almanya ve İspanya tarafından yürütülen FCAS programının ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğu ifade ediliyor. Özellikle programın merkezinde yer alan Yeni Nesil Muharip Uçak bileşeninin risk altında olduğu, Aralık ortasında yapılan bakanlar düzeyindeki görüşmelerin programın ikinci aşamasını (Phase 2) başlatmaya yetmediği belirtiliyor.

Bu durum, kritik sanayi sözleşmelerinin imzalanamamasına ve siyasi taahhütlerin bağlayıcı anlaşmalara dönüştürülememesine yol açmış durumda.

Berlin’de ton değişiyor

Almanya’daki siyasi söylemin de dikkat çekici biçimde değiştiği gözleniyor. Berlin’de bazı siyasetçiler ve yetkililer, artık Fransa ile muharip uçak bileşeninde yolların ayrılabileceğini açıkça dile getiriyor. Bu tutum, geçmişte kapalı kapılar ardında yönetilmeye çalışılan anlaşmazlıklardan belirgin şekilde farklı bir tablo çiziyor.

Uzmanlar, bu söylem değişikliğini müzakere taktiğinden ziyade derinleşen hayal kırıklığının bir yansıması olarak yorumluyor. Almanya’nın halihazırda F-35 programına olan bağlılığı da bu tartışmaları daha karmaşık hale getiriyor.

Paris ve Madrid destekliyor, sanayi kilitlenmiş durumda

Fransa ve İspanya ise FCAS’e olan siyasi desteklerini kamuoyu önünde yinelemeyi sürdürüyor ve projeyi Avrupa’nın stratejik özerkliği açısından vazgeçilmez olarak tanımlıyor. Ancak bu açıklamalar, sanayi tarafındaki süregelen tıkanıklık nedeniyle etkisini yitiriyor.

Özellikle Dassault ile Airbus arasındaki liderlik ve yetki paylaşımı anlaşmazlığı, analistler tarafından yapısal bir sorun olarak nitelendiriliyor. Dassault’nun üst yönetimi, net bir liderlik modeli oluşturulmadığı sürece uçağın hayata geçirilip geçirilemeyeceğini açıkça sorguluyor.

Avrupa muharip uçak projelerinde yol ayrımı

Birleşik Krallık’ın Almanya’ya GCAP kapısını açık tutması, Avrupa’da iki rakip altıncı nesil muharip uçak programı arasındaki dengenin değişebileceğine işaret ediyor. Almanya’nın olası bir yön değişikliği, yalnızca FCAS’in geleceğini değil, Avrupa savunma sanayiindeki güç dağılımını da doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.

Bu çerçevede GCAP, daha istikrarlı ilerleyen yapısı ve net takvimiyle, belirsizliklerden yorulan aktörler için giderek daha cazip bir alternatif olarak öne çıkıyor.