Can Yücel: Türk edebiyatının kendine özgü şairi

Can Yücel, eski Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel’in oğlu olarak 21 Ağustos 1926’da İstanbul Kumkapı’da dünyaya geldi. İlköğrenimini Boğaziçi İlkokulu’nda tamamladıktan sonra Ankara’ya taşındı ve ortaöğrenimine Taş Mektep’te başladı. Lise eğitimini ise Ankara Erkek Lisesi’nde sürdürdü.

Burada aldığı edebiyat dersleri ve şiir okumalarıyla erken yaşta şiire ilgi duydu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Klasik Filoloji Bölümü’nden mezun olan Yücel, eğitimini Cambridge Üniversitesi’nde Latince ve Yunanca üzerine tamamladı.

Edebi çalışmaları ve çevirmenlik hayatı

Yücel’in ilk şiiri 10 yaşındayken kaleme alındı. Şiirlerinde yalın bir dil kullanmayı tercih eden şair, halkın dilini ve argo sözleri eserlerine yansıttı. Kendisini “Yaşamım benim en güzel şiirim” sözleriyle ifade eden Yücel, doğa, insan ve duygu temalarını işledi.

İngiltere’de bulunduğu dönemde BBC Türkçe radyosunda spikerlik yaptı. Ayrıca Lorca, Shakespeare ve Brecht gibi önemli isimlerin oyunlarını Türkçeye çevirdi. Shakespeare’in “To be or not to be” cümlesini “Bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin” şeklinde Türkçeleştirmesiyle dikkat çekti.

Siyasi baskılar ve edebiyata etkileri

Can Yücel, Che Guevara ve Mao Zedong’un eserlerinden yaptığı çeviriler nedeniyle 1971’de 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1974 yılında genel afla tahliye oldu ve hapisteyken yazdığı “Bir Siyasinin Şiirleri” kitabını yayımladı.

1980 sonrasında kaleme aldığı “Rengahenk” adlı kitabı müstehcenlik gerekçesiyle toplatıldı. 1998 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’e hakaret ettiği iddiasıyla yargılandı ve 1 yıl 2 ay hapis cezasına çarptırıldı. Ancak Yargıtay cezanın ertelenmesi gerektiğine karar verdi.

Can Yücel’in mirası ve yaşamı

Can Yücel, 12 Ağustos 1999’da İzmir’de hayatını kaybetti. Ölümünün ardından Datça’daki evi müzeye dönüştürüldü ve ailesi ile Datça Belediyesi tarafından anısına edebiyat ve kültür-sanat etkinlikleri düzenlenmeye başlandı.

Şairin özgün dili ve eserleri, Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olmaya devam ediyor. Can Yücel, şiirleriyle hem toplumun hem de edebiyatın kalbinde yaşamayı sürdürüyor.