Dil kelimesinin sözlükteki tanımı nedir? Dil kelimesinin TDK'ya göre açıklaması nedir?

Kelimeler, sadece birer iletişim aracı değil, aynı zamanda düşünce dünyamızı şekillendiren en temel yapı taşlarıdır. Gündelik konuşmalarda veya yazılı metinlerde yapılan kelime hataları, anlatılmak istenen düşünceyi zayıflatabilir. Anlamı ile dikkat çeken dil kelimesi, dilimizin önemli parçalarından biridir.

Dil kelimesinin anlamı nedir?

Cümle içindeki vurgusuna göre farklı kavramları karşılayabilen bu sözcük için TDK sözlüğünde ayrı ayrı açıklamalar yer almaktadır.

• isim Ağız boşluğunda, tatmaya, yutkunmaya, sesleri boğumlamaya yarayan etli, uzun, hareketli organ; tat alma organı
• dil bilimi İnsanlar arasında anlaşmayı sağlayan, uzlaşmaya dayalı olarak oluşturulmuş sesli veya görsel işaretler sistemi; lisan, zeban
• Bir çağa, bir gruba, bir yazara özgü söz dağarcığı ve söz dizimi
• Belli mesleklere özgü söz dağarcığı
• Düşünce ve duyguları bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracı
• Birçok aletin uzun, yassı ve çoğu hareketli bölümleri
• Büyükbaş hayvanların haşlanıp pişirildikten sonra yenebilen dili
• Ayakkabı bağlarının ayağı rahatsız etmemesini sağlayan ve bağ altına rastlayan saya parçası
• tarih Sorguya çekilmek için yakalanan tutsak
• coğrafya Kıstak
• denizcilik Makaraların ve bastikaların içine yerleştirilmiş olan, üzerinden geçirilen halatı istenilen yöne çevirmeye yarayan, çevresi oluklu, küçük döner tekerlek
• müzik Bazı üflemeli çalgılarda titreşerek ses çıkaran ince metal yaprak
• ağızlardan Anahtar

Dil ile kurulmuş örnek cümleler

Gerek günlük dilde gerekse edebi eserlerde kelimenin nasıl kullanıldığını gösteren örnekler şöyledir.

• Ağzımı dolduran kocaman dil, kelimelere yer bırakmıyor ki...
• Dilinden Anadolulu olduğu ancak belli oluyordu.
• Halk dilinin günebakan ismini verdiği bu çiçek, güneşe âşıktır.
• Hukuk dili.
• Hiçbir zaman onların arasına katılabilecek bir dil bulamadım.
• Terazi dili.
• Birkaç dilim ekmek, ince bir iki dilim peynir veya dil, bazen de haşlanmış bir sebze yemeği.
• İki dilli makara.

Dil kelimesinin yer aldığı atasözleri ve deyimler

Sözcüğün farklı bağlamlarda kullanıldığı deyim ve atasözü örnekleri TDK verileriyle listelenmiştir.

• Dil (veya diller) dökmek
• Dil ağız vermemek
• Dil bir karış
• Dil çıkarmak
• Dilden düşmez olmak
• Dilden gelen elden gelse her fukara padişah olur
• Dile (veya dillere) düşmek
• Dile gelen ele gelir
• Dile gelmek
• Dile getirmek
• Dile vermek
• Dili (veya dilinin) döndüğü kadar
• Dili açılmak
• Dili ağırlaşmak
• Dili alışmak
• Dili bir karış dışarı çıkmak (veya sarkmak)
• Dili bir karış olmak
• Dili boğazına akmak
• Dili çözülmek
• Dili damağına yapışmak (veya dili damağı kurumak)
• Dili dolaşmak
• Dili dönmemek
• Dili durmak
• Dili durmamak
• Dili ensesinden çekilsin!
• Dili kılıçtan keskin olmak
• Dili kurusun!
• Dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyim
• Dilinden (veya dilden) düşürmemek
• Dilinden anlamak
• Dilinden kurtulamamak
• Dilinde tüy bitmek
• Diline (veya dile) dolamak (veya takmak)
• Diline biber sürerim
• Diline düşmek
• Diline kira istemek
• Diline pelesenk etmek
• Diline sağlam olmak
• Diline sağlık
• Diline virt etmek
• Dilini bağlamak
• Dilini ballamak
• Dilini ballamak
• Dilini değdirmemek
• Dilini eşek arısı soksun
• Dilini kedi (veya fare) mi yedi?
• Dilini kesmek (veya kesip oturmak)
• Dilini kısıp oturmak
• Dilinin altında bir şey olmak
• Dilinin altındaki baklayı çıkarmak
• Dilinin cezasını (veya belasını) çekmek (veya bulmak)
• Dilinin ucuna gelmek
• Dilinin ucunda
• Dilinin ucuyla
• Dilini tutamamak
• Dilini tutmak
• Dilini yutmak
• Dilin kemiği yok
• Dili olsa da söylese (veya anlatsa)
• Dili pabuç kadar
• Dili sürçmek
• Dili tutulmak
• Dili uzamak
• Dili varmamak
• Dili yanmak
• Diliyle sokmak
• Diliyle tutulmak (veya yakalanmak)
• Dillerde dolaşmak (veya gezmek)
• Dil tutmak (veya almak)
• Dil uzatmak

Dil ile ilgili birleşik kelimeler

Dilimizde yaygın olarak kullanılan ve dil kökünden gelen birleşik kelimelerin listesi şöyledir.

• Dil adası
• Dil akrabalığı
• Dilaltı
• Dil altı bezleri
• Dil atlası
• Dil avcısı
• Dil balığı
• Dilbasar
• Dil bilgisi
• Dil bilimi
• Dil birliği
• Dil cambazı
• Dil coğrafyası
• Dil dalaşı
• Dil ebesi
• Dil felsefesi
• Dil içi çeviri
• Dil kavgası
• Dil laboratuvarı
• Dil oğlanı
• Dilotu
• Dil öğrenimi
• Dil öğretimi
• Dil pelesengi
• Dilsever
• Dil sürçmesi
• Dil şakası
• Dil tutukluğu
• Dilden dile
• Dile kolay
• Dili bağlı
• Dili bozuk
• Dili tutuk
• Dili uzun
• Dili yatkın
• Dili zifir
• Dillere destan
• Ana dil
• Bitişken dil
• Bükümlü dil
• Diplomatik dil
• Doğal dil
• Edebî dil
• Gizli dil
• Güneş Dil Teorisi
• İltisaki dil
• Küçük dil
• Millî dil
• Ortak dil
• Ölçünlü dil
• Ölü dil
• Özel dil
• Resmî dil
• Sivri dil
• Standart dil
• Tatlı dil
• Tek heceli dil
• Ulusal dil
• Üst dil
• Yabancı dil
• Yapay dil
• Yapısal dil bilimi
• Yapma dil
• Alt katman dili
• Ana dili
• Anahtar dili
• Ari dili
• Azerbaycan dili
• Beden dili
• Çevirici dili
• Çeviri dili
• Çocuk dili
• Danadili
• Devlet dili
• Geyikdili
• Hâl dili
• Halk dili
• Islık dili
• İşaret dili
• Kayış dili
• Kaynanadili
• Kedidili
• Kıyı dili
• Kilit dili
• Konuşma dili
• Kuş dili
• Üst katman dili
• Öküzdili
• Sığırdili
• Üst katman dili
• Vücut dili
• Yan katman dili
• Yazı dili
• Yazın dili
• Yılandili
• Akraba diller
• Altay dilleri
• Baltık dilleri
• Bantu dilleri
• Cermen dilleri
• Çin-Tibet dilleri
• Fin-Ugor dilleri
• Hint-Avrupa dilleri
• İskandinav dilleri
• Latin dilleri
• Romen dilleri
• Sami dilleri
• Ural-Altay dilleri
• Ural dilleri