Doğum sonrası işten kopuş alarm veriyor! Ekonomik kayıp trilyon seviyesinde

• Doğumdan sonraki ilk 2 ayda yüzde 3,7 olan işten ayrılma oranı, 12'nci ayda yüzde 56,5'e ulaşarak ciddi bir istihdam kaybına neden oluyor.
• 2016-2024 döneminde işten ayrılan 309 bin kadının istihdamda kalmaması, devleti yaklaşık 1,3 trilyon TL tutarında vergi ve prim gelirinden mahrum bıraktı.
• İşten ayrılanların sadece yüzde 15,9'u eski işine dönebilirken, kurumsal imkânları kısıtlı olan küçük ölçekli işletmelerde işten ayrılma oranları yüzde 43'e kadar çıkıyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu'nun (UNFPA) ortak çalışmasıyla hazırlanan "Kadın İstihdamı Ekseninde Aile Dostu Politikalar" raporu, annelik sonrası iş hayatındaki çözülmeyi gözler önüne serdi.

Yaklaşık 1,4 milyon kadınla yapılan görüşmeler neticesinde ortaya çıkan veriler, kadınların işten ayrılmasında bakım yükünün ağırlığı, esnek çalışma modellerinin eksikliği ve erişilebilir kreş hizmetlerinin yetersizliğinin belirleyici olduğunu ortaya koydu.

İşten ayrılma süreci zamanla hızlanıyor

Türkiye Gazetesi’nde yer alan habere göre; araştırma, annelerin işten ayrılmasının ani bir karardan ziyade zamanla artan bir süreç olduğuna dikkat çekiyor. Doğumdan sonraki ilk iki ayda kadınların yüzde 3,7’si işten ayrılırken, bu oran altıncı ayda yüzde 39,9’a, bir yılın sonunda ise yüzde 56,5’e yükseliyor.

Kadınların yalnızca yüzde 24,22’si ücretsiz izinden faydalanabiliyor; ücretsiz izin ve yarı zamanlı çalışma gibi hakların kullandırılmasının ise oldukça sınırlı olduğu gözlemleniyor.

Ekonomik kayıp trilyon seviyesinde

Rapor, kadın istihdamındaki bu azalmanın büyük bir ekonomik maliyeti olduğunu vurguluyor. 2016-2024 yılları arasında doğum sonrası işten ayrılıp geri dönmeyen 309 bin 581 kadının yarısının dahi istihdamda kalması durumunda, yaklaşık 797 milyar TL prim geliri ve 491 milyar TL vergi geliri elde edilebileceği hesaplanıyor.

Bu tutarın kaybı, konunun sadece sosyal değil, aynı zamanda ciddi bir makroekonomik sorun olduğunu gösteriyor.

Sektör ve şirket ölçeği belirleyici

İşten ayrılma eğilimleri çalışma alanlarına göre değişiklik gösteriyor. Eğitim ve sağlık gibi düzenli çalışma saatlerine sahip sektörlerde ayrılık oranı daha düşük seyrederken, vardiyalı ve emek yoğun sektörlerde bu durum daha yaygın.

Ayrıca şirket ölçeği de belirleyici bir faktör; büyük işletmelerde işten ayrılanların oranı yüzde 15 seviyesinde kalırken, küçük ölçekli işletmelerde bu oran yüzde 43'e kadar çıkıyor. İşten ayrılan kadınların yüzde 64,33’ü yeniden kayıtlı istihdama dönse de, aynı iş yerine dönüş oranı yüzde 15,9'da kalıyor.

Kadınların işte kalması için politika önerileri

Raporda, kadınların iş gücünde kalmasını sağlamak amacıyla ebeveyn izinlerinin genişletilmesi, bakım sorumluluğunun paylaşılması ve yaygın, uygun maliyetli kreş hizmetlerinin sunulması öneriliyor.

Ayrıca işverenlere yönelik teşviklerin artırılması, esnek ve güvenceli çalışma modellerinin uygulanması ile gelir güvencesinin sağlanması, kadınların işe dönüşünü destekleyecek temel politikalar olarak sıralanıyor.