Ermenistan seçimlere Rusya baskısının gölgesinde gidiyor

• Ermenistan'da pazar günü yapılacak parlamento seçimleri, ülkenin Rusya ile ilişkilerinin geleceğini belirleyebilecek kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor.
• Moskova son aylarda Ermeni konyağı, çiçek, balık ve tarım ürünlerine yönelik ithalat kısıtlamaları uygulayarak Erivan üzerindeki ekonomik baskıyı artırdı.
• Başbakan Nikol Paşinyan Avrupa ile entegrasyon sürecini hızlandırırken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Ermenistan'ı "Ukrayna senaryosu" konusunda uyardı.
• Kamuoyu yoklamaları Paşinyan'ın partisinin seçimi ilk sırada tamamlayacağını gösterirken, Kremlin destekli olduğu öne sürülen muhalefet geride görünüyor.

Yaklaşık 3 milyon nüfuslu Ermenistan, pazar günü yapılacak parlamento seçimlerinde yalnızca yeni hükümetini belirlemeyecek.

Seçimlerin aynı zamanda ülkenin Rusya ile geleneksel ittifakını sürdürüp sürdürmeyeceği veya Avrupa ile daha yakın ilişkiler kurma yönündeki stratejik tercihini teyit edip etmeyeceği açısından da önem taşıdığı değerlendiriliyor.

2018 yılında iktidara gelen Başbakan Nikol Paşinyan, son yıllarda Ermenistan'ın dış politikasında önemli değişikliklere imza attı. Avrupa ile entegrasyon sürecini hızlandıran Paşinyan yönetimi, aynı zamanda ABD ile ilişkileri geliştirmeye çalışıyor.

Rusya ekonomik baskıyı artırdı

Moskova ile Erivan arasındaki gerilim son dönemde ekonomik alanda da hissediliyor. Rusya, Ermenistan'ın önde gelen konyak üreticilerinden bazılarına ithalat yasağı getirirken, çiçek, balık, meyve ve çeşitli tarım ürünlerine yönelik kısıtlamalar da uygulamaya başladı.

Uzmanlar, Rusya'nın bu adımlarını seçimler öncesinde Ermenistan üzerindeki siyasi baskıyı artırma girişimi olarak değerlendiriyor.

Putin'den "Ukrayna senaryosu" uyarısı

Seçim sürecinde Moskova'dan gelen açıklamalar da dikkat çekti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ermenistan'ın Avrupa ile entegrasyon hedeflerini sürdürmesi halinde ülkenin bir "Ukrayna senaryosu" ile karşı karşıya kalabileceğini söyledi.

Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev ise Paşinyan'ın, Sovyet lideri Josef Stalin tarafından öldürtülen Lev Troçki'nin akıbetiyle karşılaşabileceği yönünde imalarda bulundu.

Carnegie Europe kıdemli araştırmacısı Thomas de Waal, "Moskova Ermenistan'ı kaybettiğini düşünüyor. Bu nedenle Paşinyan'ı Rusya ile Avrupa arasında tercih yapmaya zorlamaya çalışıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Karabağ yenilgisi ilişkilerde kırılma yarattı

Rusya ile ilişkilerdeki en büyük kırılma noktası ise 2023 yılında Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ'ın kontrolünü ele geçirmesi oldu.

Azerbaycan operasyonunun ardından 100 binden fazla Ermeni bölgeden ayrılırken, birçok Ermeni Rusya'nın müdahale etmemesini güvenlik garantilerinin yetersizliği olarak değerlendirdi.

Bu gelişmenin ardından Paşinyan yönetimi, Rusya öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'ndeki faaliyetlerini askıya aldı ve Batılı ortaklarla ilişkileri güçlendirmeye yöneldi.

Kremlin muhalefeti desteklemekle suçlanıyor

Analistler, Moskova'nın seçim sürecinde Paşinyan'ın en önemli rakibi olan Rusya-Ermenistan vatandaşı milyarder Samvel Karapetyan'a siyasi destek verdiğini öne sürüyor.

Daha güçlü Rusya-Ermenistan ilişkilerini savunan Karapetyan'ın partisi kamuoyu yoklamalarında yaklaşık yüzde 10 seviyesinde görünürken, Paşinyan'ın Sivil Sözleşme Partisi'nin oy oranı yüzde 30 civarında seyrediyor.

Yerevan merkezli Bölgesel Araştırmalar Merkezi Direktörü Richard Giragosian, konuyla ilgili şu cümleleri kurdu:

"Rusya'nın yürüttüğü kampanya ters tepti. Bu durum Paşinyan'ın iç politikadaki konumunu güçlendirdi."

Avrupa'dan Paşinyan'a destek

Avrupa Birliği de seçimler öncesinde Ermenistan'a destek mesajı verdi. Brüksel yönetimi, Rusya'nın ticari baskılarının etkilerini hafifletmek amacıyla Ermenistan için ilk aşamada 50 milyon euroluk ekonomik destek paketi açıkladı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron başta olmak üzere birçok Avrupalı lider, Paşinyan yönetimiyle yakın ilişkiler kurarken, Avrupa başkentlerinde Paşinyan'ın yeniden seçilmesinin Ermenistan'ın Batı ile yakınlaşma sürecini güçlendireceği görüşü hakim.

Rus gazı yeni kriz başlığı olabilir

Buna karşın uzmanlar, Ermenistan ekonomisinin halen büyük ölçüde Rusya'ya bağımlı olduğuna dikkat çekiyor. Özellikle düşük fiyatlı Rus doğal gazı ülke ekonomisinin temel unsurlarından biri olarak görülüyor.

Siyasi analist Richard Giragosian, "Rusya sübvansiyonlu gaz fiyatlarını yeniden müzakere etmek isterse gerçek kriz o zaman başlayacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Paşinyan ise seçim kampanyasında Rusya ile ilişkileri tamamen koparmayı hedeflemediğini vurgulayarak, ülkedeki Rus askeri üssünün faaliyetlerini sürdüreceğini ve seçimlerin ardından Putin ile görüşeceğini açıkladı.