Eurodrone
Reuters’ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Fransız savunma şirketi Dassault Aviation, Fransa’nın program kapsamındaki alım planlarını askıya almasının ardından oluşabilecek iş kaybı nedeniyle Airbus’tan tazminat talep ediyor.
Söz konusu gelişme, Almanya’nın bu hafta Fransa-Almanya ortaklığında yürütülen Geleceğin Hava Muharebe Sistemi (FCAS) savaş uçağı programının mevcut yapısının sona erdiğini açıklamasının ardından, Avrupa savunma sanayiindeki iş birliği tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Fransa’nın kararı iş paylaşımını etkiledi
Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya tarafından geliştirilen Eurodrone programı, Avrupa’nın ABD yapımı MQ-9 Reaper ve İsrail menşeli sistemlere olan bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Ancak Fransa’nın son savunma bütçesinde 2035 yılına kadar Eurodrone tedarikine yönelik fon ayırmaması, program içindeki iş paylaşımının yeniden şekillenmesine yol açtı.
Fransız Savunma Bakanlığı, kararın gerekçesi olarak yüksek yoğunluklu çatışma ortamlarına daha uygun ve daha düşük maliyetli alternatiflerin ortaya çıkmasını gösterdi. Paris yönetimi programdan resmen çekilmiş değil ancak planlanan alımların askıya alınması, Avrupa savunma projelerinde uygulanan “coğrafi geri dönüş” (geo return) prensibi nedeniyle Fransız sanayisinin alacağı iş payını azaltabilecek.
Konuya yakın üç kaynak, Dassault’nun bu nedenle kaybetmesi muhtemel yatırım ve iş hacmi için Airbus’tan mali telafi talep ettiğini belirtti.
Airbus: Program farklı bir yapıyla devam edebilir
Dassault Aviation konu hakkında yorum yapmayı reddederken, Airbus ise Nisan ayında Şirket Üst Yöneticisi Guillaume Faury tarafından yapılan açıklamaya işaret etti.
Faury, Fransa Savunma Bakanlığı’nın yaklaşımındaki değişikliğin ardından Eurodrone programının “muhtemelen biraz farklı bir yapıyla yoluna devam edeceğini” ifade etmişti.
Fransa Savunma Bakanlığı ise Reuters’ın konuya ilişkin sorularına yanıt vermedi.
Eurodrone’da teslimatlar yıllarca gecikti
Eurodrone programında Airbus ana yüklenici konumunda bulunurken, Dassault Aviation ise uçuş kontrol sistemleri ve görev haberleşme altyapısından sorumlu. Program kapsamında dört ülke toplam 60 adet insansız hava aracı siparişi verdi.
İlk teslimatların 2025 yılında başlaması planlanıyordu ancak yaşanan teknik ve siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle takvim sürekli ertelendi. İlk uçuşun 2027 yılında gerçekleştirilmesi hedefleniyor.
Fransız Senatosu daha 2019 yılında yayımladığı bir raporda Eurodrone’u “ağır ve pahalı” olarak tanımlamış, maliyet artışlarının temel nedenlerinden biri olarak ülkeler arasındaki teknik gereksinim farklılıklarını göstermişti.
Öte yandan Fransız Hava Kuvvetleri’nin, Fransız şirketi Turgis & Gaillard tarafından geliştirilen daha hafif sınıftaki Aarok İHA’sına ilgi duyduğu belirtiliyor.
FCAS sonrası ilişkiler daha da gerildi
Reuters’a konuşan kaynaklara göre Airbus ve Dassault arasındaki ilişkiler son dönemde belirgin şekilde kötüleşti. Taraflar arasında FCAS programının yeni aşamasındaki yönetim modeli konusunda yaşanan anlaşmazlık, savaş uçağı projesinin mevcut yapısının çökmesine neden olmuştu.
Eurodrone programı ise FCAS’tan farklı olarak ileri geliştirme aşamasında bulunduğu için yaşanan anlaşmazlığın sözleşmesel ve mali sonuçlarının daha karmaşık olabileceği değerlendiriliyor.
Konuya yakın bir kaynak, FCAS ve Eurodrone anlaşmazlıklarının teknik olarak ayrı süreçler olduğunu ancak “psikolojik ve siyasi açıdan birbirine bağlı” hale geldiğini söyledi.
