Fas, Pakistan ile savunma anlaşmasının ardından JF-17 savaş uçağı seçeneğini değerlendiriyor

Pakistan, Afrika, Orta Doğu ve Asya’da toplam 13 ülkeyle savunma ihracatına yönelik görüşmeler yürüttüğünü doğrularken, bu ülkeler arasında Fas’ın da yer aldığı açıklandı. Reuters’ın 20 Ocak 2026 tarihli haberine göre, söz konusu temaslar JF-17 Thunder çok rollü savaş uçakları, MFI-17 Mushshak eğitim uçakları ve insansız hava sistemlerini kapsıyor.

İslamabad yönetimi, JF-17’ye yönelik artan ilginin arkasında, uçağın 2025 yılında Hindistan ile yaşanan çatışmalarda operasyonel olarak kullanılmış olmasının önemli bir referans oluşturduğunu belirtiyor. Pakistanlı yetkililer ayrıca, Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki krizlerin küresel savunma tedarik zincirlerini zorlamasının, daha uygun maliyetli platformlara yönelimi hızlandırdığına dikkat çekiyor.

JF-17’nin maliyet avantajı öne çıkıyor

JF-17 Thunder’ın cazibesini artıran unsurların başında birim maliyet geliyor. Çeşitli değerlendirmelere göre uçağın fiyatı 25–30 milyon dolar bandında bulunuyor. Bu rakam, birçok ABD ve Avrupa menşeli çok rollü savaş uçağının maliyetinin üçte birinden daha düşük bir seviyeye işaret ediyor.

Pakistan tarafı, JF-17’yi “yaptırıma daha az hassas tedarik zincirlerine sahip, dördüncü nesil, uygun maliyetli bir çözüm” olarak konumlandırıyor. Uçağın, hava-hava ve hava-yer görevlerinin yanı sıra sınırlı deniz hedeflerine taarruz ve keşif görevlerini icra edebildiği vurgulanıyor.

Görüşmeler geniş paketler üzerinden yürütülüyor

Pakistan’ın yürüttüğü temasların çoğu, tekil platform alımlarından ziyade daha geniş savunma paketleri şeklinde ele alınıyor. Bu çerçevede Bangladeş ile yapılan görüşmeler; JF-17 Block III uçaklarının yanı sıra Mushshak eğitim uçakları, Shahpar keşif ve taarruz İHA’ları, hava savunma sistemleri ve Mohafiz mayına dayanıklı zırhlı araçları da kapsayan çok boyutlu bir iş birliği modeli olarak öne çıkıyor.

Yetkililer, bu yaklaşımın yalnızca platform satışını değil; eğitim, lojistik destek ve uzun vadeli askeri iş birliğini de içerdiğini ifade ediyor.

Fas–Pakistan askeri ilişkileri derinleşiyor

Fas özelinde bakıldığında, iki ülke arasındaki savunma ilişkileri 13 Ocak 2026 tarihinde Rabat’ta imzalanan bir mutabakat zaptı ile yeni bir aşamaya taşındı. Anlaşma; eğitim, ortak tatbikatlar, siber güvenlik, savunma sanayii iş birliği ve askeri sağlık hizmetlerini kapsıyor. Mutabakat, Pakistan Savunma Bakanı’nın Fas ziyareti sırasında, üst düzey Faslı savunma yetkililerinin katılımıyla imzalandı.

İki ülke daha önce de terörle mücadele odaklı ortak tatbikatlar gerçekleştirmiş, son tatbikat 2025 yılında Pakistan’da icra edilmişti. Bu gelişmeler, ilişkilerin ani bir yön değişiminden ziyade kademeli olarak derinleştiğine işaret ediyor.

Fas Hava Kuvvetleri ve entegrasyon soruları

Fas Kraliyet Hava Kuvvetleri, hâlihazırda büyük ölçüde Batı menşeli platformlara dayanıyor. Envanterin belkemiğini F-16 Fighting Falcon uçakları oluştururken, Fas; 25 adet yeni F-16 Block 70/72 alımı ve 23 adet mevcut F-16C/D Block 52+ uçağının F-16V standardına yükseltilmesini içeren bir modernizasyon programı yürütüyor.

Bu nedenle JF-17 gibi farklı bir savaş uçağının envantere alınması; silah uyumluluğu, pilot eğitimi, bakım-lojistik altyapısı ve ABD standartlarıyla entegrasyon açısından kapsamlı bir değerlendirmeyi gerektiriyor. Uzmanlar, olası bir JF-17 alımının Fas için “tamamlayıcı bir seçenek” olarak ele alınabileceğini, ancak operasyonel uyumun belirleyici olacağını ifade ediyor.

JF-17 Thunder’ın teknik çerçevesi

Pakistan ve Çin tarafından ortak geliştirilen JF-17 Thunder (Çin’de FC-1 Xiaolong), ilk uçuşunu 2003 yılında gerçekleştirdi ve 2007’den itibaren Pakistan Hava Kuvvetleri envanterine girdi. Uçak, sekiz harici istasyonda çeşitli hava-hava füzeleri, hassas güdümlü mühimmatlar ve klasik bombaları taşıyabiliyor; ayrıca 23 mm’lik dahili topa sahip.

Block III varyantında; AESA radar, gelişmiş elektronik harp yönetimi ve iyileştirilmiş pilot-makine arayüzü gibi unsurlar öne çıkıyor. Uçağın azami hızı yaklaşık Mach 1,6 seviyesinde bulunuyor.