FCAS’ta uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar

Programın merkezinde, yoğun tehdit ortamlarında görev yapması planlanan Yeni Nesil Savaş Uçağı (NGF) bulunuyor.

Bu uçağa;

• İnsansız “Remote Carrier” platformları
• Keşif, elektronik harp ve taarruz görevleri
• Tüm unsurları birbirine bağlayan bir combat cloud altyapısı eşlik edecek şekilde çok katmanlı bir yapı öngörülüyor.

Ancak FCAS’ın endüstriyel yapılanması, programın en tartışmalı noktası hâline gelmiş durumda. Dassault Aviation, NGF’nin ana yüklenicisi olarak belirlenirken; Airbus Defence and Space, Almanya ve İspanya’yı temsilen sistem mimarisi, insansız platformlar ve bazı görev fonksiyonlarından sorumlu konumda yer alıyor. Motor geliştirme Safran–MTU ortaklığına, sensör ve aviyonikler ise Thales, Indra ve Airbus’a dağıtılmış durumda.

En iyi yetenek modeli krizin merkezinde

Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık, Dassault’nun savunduğu “en iyi yetenek” (best athlete) yaklaşımı etrafında şekilleniyor. Airbus, bu modelin Alman savunma sanayiinin kritik teknolojilere erişimini sınırladığını savunurken, Dassault ise net bir teknik otorite olmadan yeni nesil bir savaş uçağının geliştirilemeyeceğini vurguluyor.

Bu görüş ayrılıkları, düşük görünürlük, görev sistemleri, insan–makine entegrasyonu ve motor teknolojileri gibi kritik alanlarda yapılması planlanan gösterim aşamalarının gecikmesine yol açmış durumda.

Saab’tan alternatif yol haritası

Michael Johansson, röportajında Saab’ın yeni nesil bir insanlı savaş uçağı geliştirebilecek yetkinliğe sahip olduğunu ifade ederken, olası bir iş birliğinde teknolojik bağımsızlığın korunmasının ön şart olduğunu vurguladı. Bu yaklaşımın, FCAS’ta yaşanan sorunlarla benzer kaygılara dayandığına dikkat çekti.

Johansson’a göre:

• Tamamen yeni bir insanlı savaş uçağının geliştirilmesi yaklaşık 10 yıl sürebilir
• Operasyonel hizmete giriş, 2030’ların sonlarını bulabilir
• Buna karşılık insansız iş birliği platformları, 4–5 yıl içinde sahaya indirilebilecek daha kısa vadeli bir öncelik

Bu kapsamda Saab ve Airbus Defence’in, insansız muharip hava sistemleri alanında hâlihazırda erken aşamada temaslar yürüttüğü belirtiliyor.

Avrupa savunma sanayii için kritik eşik

Saab’ın açıklamaları, FCAS’ın karşı karşıya olduğu yapısal zorlukları bir kez daha gündeme taşıdı. İsveç’in Saab liderliğinde kendi gelecek hava muharebe sistemi çalışmalarını sürdürdüğü bilinirken, Almanya–İsveç eksenli daha dar kapsamlı bir endüstriyel model, Berlin için alternatif bir seçenek olarak konuşulmaya başlandı.

Böyle bir senaryo, FCAS’ın Avrupa stratejik özerkliğinin temel taşı olma iddiasını zayıflatabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. FCAS’ın mevcut teknik, endüstriyel ve yönetsel sorunlarını çözüp çözemeyeceği ise önümüzdeki dönemde Avrupa savunma politikalarının yönünü belirleyecek kritik başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.