Fotoğrafı çekilen ilk kara delikte şaşırtıcı değişim

Yeni gözlemler, kara deliğin etrafındaki manyetik alanların son dört yıl içinde yön değiştirdiğini ve madde jetinin temelinin net biçimde görüntülendiğini ortaya koydu.

M87*: Kozmik dev büyülemeye devam ediyor

Yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzaklıkta, Messier 87 galaksisinin merkezinde yer alan M87*, 6,5 milyar Güneş kütlesine sahip devasa bir kara delik. EHT’nin yaptığı yeni gözlemler, kara deliğin çevresinde neredeyse ışık hızında uzaya fışkıran madde jetinin kaynağını ortaya koydu. Jetin, kara deliğin “olay ufku” olarak bilinen parlak halka ile bağlantılı olduğu tespit edildi.

Polarizasyondaki tersine dönüş şaşırttı

EHT ekibinden Jongho Park, 2017’den 2021’e uzanan gözlemlerde polarizasyon modelinin yön değiştirdiğini belirterek, bunun beklenmedik bir gelişme olduğunu söyledi:

“Bu değişim modellerimizi sorgulamaya itiyor. Olay ufkuna yakın bölgede hâlâ anlamadığımız çok şey var.”

— Jongho Park

Gözlemler, 2017’de güçlü manyetik alanlarla dolu plazmanın belirli bir yönde aktığını, 2018’de sakinleştiğini, 2021’de ise yönünü tersine çevirerek spiral bir hareket sergilediğini ortaya koydu.

İlginç bir şekilde, plazmanın tüm özellikleri değişmedi; bu da olay ufkuna yakın bölgede son derece karmaşık süreçler yaşandığını gösteriyor.

Einstein haklı çıktı ama modeller sınırda

Yıllar içinde kara deliğin halka boyutu sabit kaldı ve Einstein’ın genel görelilik kuramının öngördüğü “karadelik gölgesi” doğrulandı. Ancak polarizasyon modelindeki değişim, mevcut teorik modellerin sınırlarını zorladı.

Kara deliğin çevresi kaotik

Yeni veriler, M87* çevresinin türbülanslı ve dinamik bir ortam olduğunu gösteriyor. Plazmanın değişen polarizasyonu, kara deliğin maddeyi nasıl yuttuğunu ve enerjiyi nasıl dışarı fırlattığını da etkiliyor.

Araştırmacılar, bu tersine dönüşün plazmanın manyetik yapısıyla dışsal etkilerin birleşiminden kaynaklanmış olabileceğini düşünüyor.

Jetin kökeni ilk kez net görüldü

En dikkat çekici bulgulardan biri de, M87*’den fışkıran parçacık jetinin temelinin ilk kez net olarak gözlemlenmesi oldu.

Bu gelişme, süper kütleli kara deliklerin galaksilerin oluşumunu ve evrimini nasıl etkilediğini anlamak açısından büyük bir adım olarak değerlendiriliyor.