Gambiya soykırımın kapsamlı delillerini UAD'a sundu

• Gambiya, Myanmar ordusunun Rohingyalara yönelik soykırım uyguladığını gösteren kapsamlı deliller sundu.
• Dosyada BM raporları, tanık ifadeleri, uydu görüntüleri ve dijital adli tıp bulguları yer aldı.
• Mağdurların kapalı oturumlarda doğrudan dinlenmesi duruşmaların en çarpıcı anlarından biri oldu.
• Davanın, gelecekteki tüm soykırım davaları ve Güney Afrika-İsrail dosyası için emsal oluşturabileceği belirtiliyor.

Gambiya, Uluslararası Adalet Divanı’nda, Myanmar ordusunun Arakan eyaletinde Arakanlı Müslümanları kasıtlı biçimde hedef aldığını ve yok etmeye yönelik bir soykırım politikası izlediğini savundu. Gambiya hukuk ekibinin başında yer alan avukat Arsalan Suleman, mahkemeye sunulan dosyanın UAD tarihinde görülmüş en kapsamlı soykırım delil koleksiyonlarından biri olduğunu söyledi.

Suleman, dosyada Birleşmiş Milletler Bağımsız Soruşturma Mekanizması başta olmak üzere BM kuruluşlarının raporları, tanık ve uzman ifadeleri, uydu görüntüleri, dijital adli tıp incelemeleri ve Myanmar ordusuna atfedilen sosyal medya paylaşımlarının bulunduğunu aktardı. Ayrıca Myanmarlı yetkililerin açıklamaları, sivil toplum raporları ve araştırmacı gazetecilik çalışmalarının da delil olarak sunulduğunu ifade etti.

Mağdurların doğrudan dinlenmesi kritik rol oynadı

Duruşmalar sırasında bazı kapalı oturumlarda soykırımdan kurtulan mağdurların doğrudan yargıçlar tarafından dinlendiğini belirten Suleman, bunun davanın seyrinde önemli bir etki yarattığını söyledi. Mağdurların tanıklıklarının, duruşma salonunda derin bir duygusal etki yarattığını ve yargıçların dosyadaki binlerce beyanı daha iyi değerlendirmesine imkan sağladığını dile getirdi.

Suleman, Myanmar’ın, soykırım suçuna ilişkin yüksek ispat eşiğinin bu davada da korunması gerektiğini savunduğunu ancak Gambiya’nın, Bosna Hersek ve Hırvatistan davalarında belirlenen standartları karşılayan açık ve ikna edici kanıtlar sunduğunu vurguladı.

“Tüm soykırım davaları için yol gösterici”

Gambiya’nın sunduğu delillerin, Myanmar ordusunun 2016-2018 yılları arasında yürüttüğü “temizleme operasyonları” öncesinde, sırasında ve sonrasında sergilediği davranışlardan soykırım kastının açıkça çıkarılabildiğini belirten Suleman, mahkemenin vereceği kararın geniş etkileri olacağını söyledi.

UAD’nin soykırım konusunda esasa ilişkin son kararını 11 yıl önce Hırvatistan-Sırbistan davasında verdiğini hatırlatan Suleman, Gambiya-Myanmar kararının Soykırım Sözleşmesi’nin yorumlanması açısından ve gelecekte açılacak tüm soykırım davaları için belirleyici olacağını ifade etti.

Sosyal medya ve askeri propaganda vurgusu

Fortify Rights’ın kurucusu ve CEO’su Matthew Smith ise duruşmaların en çarpıcı anlarından birinin, Myanmar askeri yönetimi temsilcilerinin salonda oturarak kendilerine yöneltilen soykırım kanıtlarını dinlemek zorunda kalması olduğunu söyledi. Smith, özellikle Myanmar ordusunun Facebook ve diğer sosyal medya platformlarını nefret söylemi yaymak ve Arakanlılara yönelik şiddeti teşvik etmek için kullandığına dair delillerin davayı güçlendirdiğini belirtti.

Smith, Meta’nın “koordineli sahte davranış” gerekçesiyle General Min Aung Hlaing dahil olmak üzere askeri yönetime ait çok sayıda hesabı kapattığını hatırlatarak, teknolojinin soykırım gibi ağır suçlarda nasıl araçsallaştırılabildiğinin bu davada açıkça görüldüğünü söyledi.

Güney Afrika-İsrail davasına emsal etkisi

Smith’e göre UAD’nin bu davada Myanmar’ı soykırımdan sorumlu tutması, Divan tarihinde bir ilk olabilir. Bu durumun, Güney Afrika’nın İsrail’e karşı Gazze’deki eylemler nedeniyle açtığı soykırım davası başta olmak üzere, devam eden ve gelecekteki davalar açısından emsal teşkil edeceği değerlendiriliyor.

Gambiya’nın 11 Kasım 2019’da UAD’ye taşıdığı davada, Divan yargıçları nihai karar öncesi müzakere sürecine geçmiş durumda. Kararın, uluslararası hukukta soykırım suçunun tespiti ve devlet sorumluluğu açısından dönüm noktası olması bekleniyor.